Με τις εκλογές να πλησιάζουν στον ορίζοντα, και την ακρίβεια να θεριεύει, οι συνταξιούχοι βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο των κυβερνητικών σχεδιασμών, με σενάρια και εξαγγελίες παροχών.
Η ίδια η φύση των σεναρίων, όπως η «μισή 13η σύνταξη», επιβεβαιώνει ότι το κίνητρο της κυβέρνησης είναι πρωτίστως προεκλογικό και ότι αντιμετωπίζει τους συνταξιούχους ως δεξαμενή πιθανών ψηφοφόρων.
Όπως αποκάλυψε ρεπορτάζ των Νέων (Μαρία Βουργάνα, Ελένη Ευαγγελοδήμου), το ενδεχόμενο παροχής μιας «κουτσουρεμένης» 13ης σύνταξης μπαίνει στο τραπέζι, προς το παρόν σε παρασκηνιακό επίπεδο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στις κλειστές συσκέψεις του οικονομικού επιτελείου με το Μέγαρο Μαξίμου, γράφονται και σβήνονται σχέδια επί χάρτου, ώστε να βρεθεί μια δημοσιονομικά συμφέρουσα πρόταση, που πιθανόν θα αναγγελθεί ως «τυράκι» στη ΔΕΘ.
Ανάμεσα στα σενάρια που κυκλοφορούν είναι η αντικατάσταση του επιδόματος των 300 ευρώ της «εισοδηματικής ενίσχυσης» των συνταξιούχων άνω των 65 ετών, με καταβολή μισής 13ης σύνταξης.
Σε αυτή την περίπτωση, οι δικαιούχοι του επιδόματος θα λάβουν ποσό που θα ισοδυναμεί με το 50% της μηνιαίας τους σύνταξης, με κατώτατο πλαφόν στα 300 ευρώ και ανώτατο όριο για τις υψηλότερες συντάξεις.
Θολό τοπίο
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στην τελευταία τηλεοπτική του συνέντευξη στον Νίκο Χατζηνικολάου, ξεκθάρισε ότι δεν θα δοθεί 13ος μισθός στους δημοσίους υπαλλήλους, λέγοντας «ότι δεν είναι αυτή τη στιγμή στους σκοπούς μας». Υποστήριξε ότι έχει ήδη δοθεί ο μισός 13ος μισθός, από τις αυξήσεις που δρομολογούνται. Αν και δεν είπε κάτι αντίστοιχο για τη 13η σύνταξη, η λογική είναι παρόμοια.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των Νέων, το επικρατέστερο κυβερνητικό σενάριο έχει κωδικό «μισή και μισή» σύνταξη. Η μισή σύνταξη θα καταβληθεί λίγο μετά τη ΔΕΘ, π.χ. τον Δεκέμβριο του 2026 με τις συντάξεις του Ιανουαρίου και η άλλη μισή ένα χρόνο αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2027.
Αν όντως επιλεχθεί αυτή η φόρμουλα, η προεκλογική στόχευση γίνεται ακόμα πιο εμφανής. Θυμίζει την «μπροστάντζα» που δίνει ο υποψήφιος αγοραστής στον πωλητή, για να «καπαρώσει» το αντικείμενο της αγοραπωλησίας – να μην το πουλήσουν αλλού – με τη δέσμευση ότι θα του δώσει τα υπόλοιπα μετά. Θα ήταν εξαιρετικά κακεντρεχές να λέγαμε ότι η υπόσχεση για μισή 13η σύνταξη πριν και άλλη μισή μετά τις εκλογές, είναι το «καπάρο» για την εξαγορά της ψήφου των συνταξιούχων. Όμως η χρονική συγκυρία δυστυχώς ευνοεί τέτοιους συνειρμούς.
Σε κάθε περίπτωση, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, το τι θα γίνει θα κριθεί τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, καθώς είναι οι κρίσιμοι μήνες για την πορεία των εσόδων του κράτους. Ένας κακεντρεχής θα έλεγε ότι είναι εξίσου κρίσιμοι μήνες και για το πότε θα «κλειδώσουν» οι εκλογές.
Προεκλογικές παροχές… και στο βάθος φτωχοποίηση των συνταξιούχων
Το σενάριο της μισής 13ης σύνταξης συνδέεται και με άλλες παράλληλες κινήσεις. Για παράδειγμα, το επίδομα των 300 ευρώ για τους άνω των 65 ετών αναμένεται αυξημένο ως προς τον αριθμό δικαιούχων, με διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων που θα αφορά επιπλέον 400.000 συνταξιούχους. Επίσης από το 2027 οι συντάξεις θα αυξηθούν κατά περίπου 2,6% αντί του αρχικά προβλεπόμενου 2,3%, λόγω αναθεώρησης των πληθωριστικών προβλέψεων. Μόνο που ήδη ο πληθωρισμός τρέχει με 5,2%
Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος όλων αυτών των κινήσεων εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το ένα δισεκατομμύριο ευρώ. Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ανακοινωθούν από τον πρωθυπουργό στη ΔΕΘ τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.
Το ερώτημα είναι αν τα παραπάνω ημίμετρα αρκούν για να αναστρέψουν μια κατάσταση που έχει παγιωθεί και που δεν είναι άλλη από τη φτωχοποίηση των συνταξιούχων.
πηγή: Ενιαίο Σύστημα Ελέγχου και Πληρωμών Συντάξεων «Ήλιος» – Μάιος 2026
Μέση κύρια σύνταξη χαμηλότερη από τον κατώτατο μισθό
Τα πρόσφατα δεδομένα του συστήματος ΗΔΙΚΑ/ΗΛΙΟΣ για τον Μάιο 2026 δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας.
Στο σύνολο των 2.534.582 συνταξιούχων της χώρας, η μέση κύρια σύνταξη ανέρχεται σε μόλις 865,99 ευρώ μεικτά, ήτοι 814 ευρώ καθαρά.
Ο αριθμός αυτός είναι χαμηλότερος ακόμη και από τον κατώτατο μισθό στον ιδιωτικό τομέα, που από την 1η Απριλίου 2026 διαμορφώθηκε στα 920 ευρώ μεικτά. Όπως αναφέρει η σχετική ανάλυση της Ένωσης για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ), πρόκειται για τη χαμηλότερη μέση κύρια σύνταξη στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση.
Συνταξιούχοι σε φτωχοποίηση
Πίσω από τον μέσο όρο κρύβεται μια ακόμη πιο ζοφερή κατανομή. Το 53,85% των συνταξιούχων, δηλαδή 1.364.907 άνθρωποι, λαμβάνουν κύρια σύνταξη έως 940 ευρώ καθαρά τον μήνα.
Το 34,9%, δηλαδή 885.719 συνταξιούχοι, δεν ξεπερνούν τα 658 ευρώ καθαρά, ενώ το 16,3%, δηλαδή 413.796 άνθρωποι, επιβιώνουν με έως 470 ευρώ καθαρά.
Σε κανένα άλλο κράτος της ευρωζώνης δεν συναντάται το φαινόμενο πάνω από το ένα τρίτο των συνταξιούχων να λαμβάνουν τέτοια ποσά, τονίζει η ΕΝΥΠΕΚΚ.
Εξίσου αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για τις επικουρικές παροχές: η μέση επικουρική σύνταξη παραμένει στα 196,26 ευρώ μεικτά, ενώ το μέσο μέρισμα κινείται στα 115,90 ευρώ μεικτά.
Οι γηραιότεροι συνταξιούχοι της Ευρώπης
Στα ίδια στοιχεία αποτυπώνεται και η ηλικιακή πραγματικότητα του ελληνικού συνταξιοδοτικού πληθυσμού. Το 81,3% των συνταξιούχων, δηλαδή 2.060.858 άνθρωποι, είναι άνω των 65 ετών, ενώ το 92% είναι άνω των 60. Μόλις το 4,44%, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 112.669 άτομα, είναι κάτω των 55 ετών, και αυτοί είναι κυρίως χήρες, ορφανά και άτομα με αναπηρία.
Η Ελλάδα κατέχει τα υψηλότερα γενικά όρια συνταξιοδότησης ανδρών και γυναικών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ από την 1η Ιανουαρίου 2023 έχουν καταργηθεί σχεδόν όλες οι πρόωρες συνταξιοδοτήσεις. Ωστόσο, η «ρήτρα προσδόκιμου» που τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2022 αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, ανάλογα με κυβερνητική απόφαση. Προς το παρόν η αύξηση των ορίων ηλικίας φαίνεται να μπαίνει στο ψυγείο, όπως υποσχέθηκε η υφυπουργός Εργασίας Άννα Ευθυμίου σε πρόσφατη ομιλία της. Όποιος πει ότι το «προσωρινό πάγωμα» έχει να κάνει με το ότι βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο, επίσης θα κατηγορηθεί ως κακόπιστος.
Το κληροδότημα των μνημονίων
Σύμφωνα με τον καθηγητή Αλέξη Μητρόπουλο, πρόεδρο της ΕΝΥΠΕΚΚ, η διευρυνόμενη «συνταξιοδοτική φτώχεια» είναι άμεσο αποτέλεσμα μιας σειράς νομοθετικών ρυθμίσεων που διαδέχθηκαν η μία την άλλη κατά τη μνημονιακή περίοδο, ενώ συμπληρώθηκαν με νομοθετήματα της ΝΔ, όπως ο νόμος Βρούτση.
και Βρούτση, κατά σειρά, έθεσαν τα θεμέλια ενός συστήματος που, σύμφωνα με την ανάλυσή του, αναμένεται να επιδεινωθεί περαιτέρω μετά το 2028. Ενδεικτικό του προβλήματος είναι και το γεγονός ότι η «προσωπική διαφορά», μηχανισμός που συμπιέζει τις πραγματικές αποδοχές πολλών συνταξιούχων, δεν απαντάται σε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα της ΟΝΕ, υπογραμμίζει ο καθηγητή
