Στις ΗΠΑ, μια άδεια για σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας απαιτούσε μήνες δημόσιας διαβούλευσης και λεπτομερών ελέγχων. Όχι πια, κάποιος που θέλει να παραγάγει ενέργεια –αν αυτή προορίζεται για την τεχνητή νοημοσύνη- μπορεί να πάρει άδεια σε 20 ημέρες. Αυτή ήταν η περίπτωση ενός κέντρου δεδομένων για τη Meta στο Ελ Πάσο.
Άλλες μονάδες έλαβαν άδεια σε δύο ή τρεις ημέρες.Ούτε μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ούτε δομικές άδειες, ούτε τίποτα. Η κούρσα για την τεχνητή νοημοσύνη και την κατίσχυση των ΗΠΑ έναντι άλλων χωρών είναι πιο σημαντική. Και η πολιτεία του Τέξας προπορεύεται.
Μέχρι πρόσφατα, όσοι εξέφραζαν αντιρρήσεις ή διοργάνωναν διαμαρτυρίες για την εγκατάσταση κέντρων δεδομένων, μιλούσαν κυρίως για τη χρήση νερού και τον θόρυβο. Η ρύπανση, η οποία προκύπτει από τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο, για την τροφοδοσία των κέντρων δεδομένων για την ΑΙ, έμενε στο περιθώριο.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην ΕΕ.
Ρύπανση όσο 360.000 βενζινοκίνητα αυτοκίνητα
Η μονάδα ηλεκτροπαραγώγης για το κέντρο δεδομένων της Meta στο Ελ Πάσο του Τέξας, όταν ολοκληρωθεί, θα εκπέμπει σε ένα χρόνο τόσο διοξείδιο του άνθρακα όσο παράγουν 360.000 βενζινοκίνητα επιβατικά οχήματα στην ίδια περίοδο.
Η κυβέρνηση Τραμπ ενθαρρύνει τους κατασκευαστές κέντρων δεδομένων να κατασκευάζουν τους δικούς τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας. Συνολικά στις ΗΠΑ, τουλάχιστον 82 μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο κατασκευάζονται ή έχουν προταθεί για την τροφοδοσία κέντρων δεδομένων. Οι περισσότερες ανακοινώθηκαν ή έλαβαν άδειες τους τελευταίους 18 μήνες. Βρίσκονται στο Τέξας, στο Οχάιο, το Ουαϊόμινγκ και αλλού.
Σύμφωνα με περιβαλλοντολόγους, όλες αυτές μαζί, αν κατασκευαστούν σύμφωνα με το σχέδιο, σε ένα χρόνο θα μπορούσαν να απελευθερώσουν τόση ρύπανση που ευθύνεται για την υπερθέρμανση του πλανήτη όσο περίπου το ήμισυ όλων των επιβατικών οχημάτων στις ΗΠΑ. Βάσει στοιχείων του οργανισμού Environmental Integrity Project.
Θα παρήγαγαν επίσης επιβλαβείς ρύπους, όπως σωματίδια, φορμαλδεΰδη και οξείδια του αζώτου που σχηματίζουν νέφος. Αυτά συμβάλουν σε καρδιακές παθήσεις, άσθμα, καρκίνο του πνεύμονα, εγκεφαλικά επεισόδια και άλλες παθήσεις σε άτομα που ζουν κοντά στις μονάδες.
Το Τέξας εγκρίνει επιθετικά μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, με ελάχιστο δημόσιο έλεγχο ή εποπτεία. Διαθέτει 39 από τις 82 σχεδιαζόμενες μονάδες καύσης φυσικού αερίου.
Δίψα για ενέργεια
Τα κέντρα δεδομένων έχουν κίνητρο για την κατασκευή των δικών τους μονάδων παραγωγής ενέργειας. Μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να συνδεθούν σε ένα ηλεκτρικό δίκτυο. Και τα κέντρα δεδομένων αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πίεση για να παράγουν τη δική τους ενέργεια, ώστε να μην αξιοποιούν τα τοπικά δίκτυα και να αυξάνουν τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας. Η δίψα για ενέργεια είναι τέτοια, που ο Έλον Μασκ αγόρασε εταιρεία που ειδικεύεται σε τουρμπίνες αερίου και ντίζελ ταχείας ανάπτυξης.
Ο Ντόναλντ Τραμπ τους ενθαρρύνει: «Τους λέω ότι μπορούν να κατασκευάσουν το δικό τους εργοστάσιο. Θα παράγουν τη δική τους ηλεκτρική ενέργεια», δήλωσε. Άλλωστε, υποστήριξε ότι η ταχεία κατασκευή περισσότερων μονάδων παραγωγής ενέργειας με καύση ορυκτών καυσίμων είναι απαραίτητη για τον αγώνα τεχνητής νοημοσύνης της Αμερικής με την Κίνα. Όσο για το περιβάλλον; Δεν τον ενδιαφέρει ιδιαίτερα –και δίνει μάχη ενάντια στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Παρά το σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα από τη χρήση ορυκτών καυσίμων, το Τέξας αναμένεται να αξιοποιήσει τα άφθονα αποθέματα που έχει σε φυσικό αέριο. Η Τζεν Ντούγκαν, εκτελεστική διευθύντρια του Environmental Integrity Project, λέει στους ΝΥΤ ότι «η αδυναμία ελέγχου της ατμοσφαιρικής ρύπανσης δεν προστατεύει τη δημόσια υγεία και αποτελεί συστημικό πρόβλημα».
Όχι στις αγροτικές περιοχές
Καθώς η αντίδραση αυξάνεται, ο κυβερνήτης του Τέξας ζήτησε την απαγόρευση έργων σε αγροτικές περιοχές. Η Βικτόρια Καν, εκπρόσωπος της περιβαλλοντικής ρυθμιστικής αρχής του Τέξας, δήλωσε ότι οι μονάδες που λαμβάνουν άδειες έχουν κριθεί ότι «προστατεύουν την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον» και δεν απαιτούν δημόσια ειδοποίηση.
Επίσης, ο εκπρόσωπος της Meta, δήλωσε ότι η εταιρεία «δεσμεύεται να αντισταθμίσει το 100% της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας στο Ελ Πάσο με καθαρή και ανανεώσιμη ενέργεια». Και ότι η Meta «δεν θα μετακυλήσει αυτό το κόστος στους Τεξανούς».
Αλλά αυτά είναι λόγια. Ορισμένα έργα έχουν πράγματι συναντήσει εμπόδια, θέτοντας υπό αμφισβήτηση το αν θα κατασκευαστούν όπως έχει προγραμματιστεί. Σύμφωνα με τον Μάικλ Τόμας, ιδρυτής της Cleanview, που παρακολουθεί την ενεργειακή υποδομή κέντρων δεδομένων, οι εταιρείες ενδέχεται να μην απελευθερώνουν τόση ρύπανση όσο επιτρέπουν οι άδειες. Κυρίως γιατί τα κέντρα δεδομένων δεν λειτουργούν πάντα με πλήρη χωρητικότητα.
Παρ’ όλα αυτά, λέει ότι «δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτό θα έχει τεράστιο περιβαλλοντικό αντίκτυπο». Οι μονάδες φυσικού αερίου «θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε δεκάδες εκατομμύρια τόνους εκπομπών που διαφορετικά δεν θα βλέπαμε».
Ο «περιβαλλοντολόγος» Τραμπ
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας στο Ουισκόνσιν το 2024, ο Ντόναλντ Τραμπ είπε: «Είμαι περιβαλλοντολόγος. Θέλω καθαρό αέρα και καθαρό νερό». Τέσσερις μήνες αργότερα, ως πρόεδρος, ξεκίνησε μια αποδυνάμωση της περιβαλλοντικής προστασίας, η οποία βασίζεται σε νόμους που χρονολογούνται πριν από περισσότερο από μισό αιώνα.
Η κυβέρνηση Τραμπ έδωσε δώσει έμφαση στην «ενεργειακή κυριαρχία» προωθώντας το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα έναντι των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια. Το σύνθημα είναι γνωστό: Drill, baby, drill.
Επίσης, εξέδωσε εκτελεστικό διάταγμα με τίτλο «Άρση των εμποδίων στην αμερικανική ηγεσία στην τεχνητή νοημοσύνη», το οποίο έχει σχεδιαστεί για να επιταχύνει την κατασκευή κέντρων δεδομένων και να διευκολύνει τη λειτουργία τους.
Η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA) διευκολύνει τα κέντρα δεδομένων να λειτουργούν ορισμένα είδη γεννητριών έκτακτης ανάγκης που καίνε εξαιρετικά ρυπογόνα καύσιμα ντίζελ. Έχει προτείνει μια σαρωτική αλλαγή στους κανόνες που θα επέτρεπε στους κατασκευαστές να ξεκινήσουν την κατασκευή κέντρων δεδομένων και σταθμών παραγωγής ενέργειας πριν εγκριθούν οι άδειες ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Και έχει εξαιρέσει τους σταθμούς φυσικού αερίου που τροφοδοτούν κέντρα δεδομένων από τα ομοσπονδιακά όρια για τη ρύπανση που προκαλεί όξινη βροχή.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επίσης εμπλακεί σε μια σημαντική νομική διαμάχη για τη ρύπανση που προκαλούν τα κέντρα δεδομένων. Επίσης ανέστειλε «προσωρινά» τους αυστηρότερους ελέγχους ρύπανσης για φορητές γεννήτριες που μπορούν να εγκατασταθούν γρήγορα. Οι μικρότερες γεννήτριες συχνά δεν διαθέτουν προηγμένους ελέγχους εκπομπών και χρησιμοποιούν απλούστερα σχέδια που ρυπαίνουν περισσότερο από τις τυπικές τουρμπίνες αερίου.
Fast track διαδικασίες
Για να επιταχυνθούν οι εγκρίσεις, οι ρυθμιστικές αρχές του Τέξας επιτρέπουν επίσης στους κατασκευαστές να χωρίζουν ένα μεγάλο έργο ενέργειας σε μικρότερες φάσεις. Αυτό σημαίνει ότι κάθε έγκριση αντιμετωπίζει λιγότερο αυστηρούς κανόνες.
Από τους 39 νέους σταθμούς αερίου που κατασκευάζονται στο Τέξας για την τροφοδοσία κέντρων δεδομένων, οι 15 έχουν επιταχυνθεί βάσει παρόμοιες διαδικασίες. Οι κανόνες της πολιτείας επιτρέπουν σε μικρότερες εγκαταστάσεις να πληρούν ορισμένες φορές τις προϋποθέσεις για μειωμένους ελέγχους ή παρακολούθηση της ρύπανσης. Οι μικρότεροι σταθμοί παραγωγής ενέργειας μπορούν επίσης να αποφύγουν τις περιόδους σχολιασμού του κοινού, πράγμα που σημαίνει ότι οι κάτοικοι δεν έχουν την ευκαιρία να εκφράσουν την άποψή τους ή να υποβάλουν ερωτήσεις.
H ενέργεια που παράγεται με ορυκτά καύσιμα συμβάλλει στην κλιματική κρίση
Από τις αρχές του 2025, ο μέσος χρόνος διεκπεραίωσης για αυτές τις λιγότερο αυστηρές άδειες για μονάδες καύσης αερίου που συνδέονται με κέντρα δεδομένων ήταν 18 ημέρες. Συγκριτικά, οι εταιρείες που υποβάλλουν αίτηση για πλήρεις άδειες ατμοσφαιρικού αέρα, μπορούν να περιμένουν 285 ημέρες, σύμφωνα με την Επιτροπή Περιβαλλοντικής Ποιότητας του Τέξας, την περιβαλλοντική ρυθμιστική αρχή της πολιτείας.
Η πλήρης άδεια απαιτεί, μεταξύ άλλων, λεπτομερείς μηχανολογικές αξιολογήσεις, εξέταση της πιθανότητας νέας ατμοσφαιρικής ρύπανσης και περίοδο δημόσιας ειδοποίησης.
Στο έργο της Meta έξω από το Ελ Πάσο, η Meta στοχεύει να τροφοδοτήσει το κέντρο δεδομένων του ενός γιγαβάτ σε διάφορες φάσεις. Τα πρώτα 366 μεγαβάτ θα προέρχονται από έναν σταθμό παραγωγής ενέργειας που αποτελείται από περισσότερες από 800 μικρές γεννήτριες αερίου βιδωμένες σε τσιμεντένια υποστρώματα. Ο σταθμός εγκρίθηκε σε 20 ημέρες.
Η βιομηχανία κατασκευής κέντρων δεδομένων γνωρίζει ότι το Τέξας είναι ανοιχτό σε αυτές τις επενδύσεις. Κι ας επιβαρύνουν το περιβάλλον.
Άδειες και φοροαπαλλαγές
Η ταχεία έγκριση της άδειας ατμοσφαιρικού αέρα έχει εξοργίσει πολλούς κατοίκους της περιοχής. Το ίδιο και η έκπτωση 80% στους φόρους ακίνητης περιουσίας που έδωσε το Ελ Πάσο στη Meta για την κατασκευή εκεί. Η φοροαπαλλαγή θα διαρκέσει 35 χρόνια.
Παρ’ όλα αυτά, το κέντρο δεδομένων έχει τους υποστηρικτές του. Κυρίως επαγγελματίες που ελπίζουν να βρουν δουλειά.
Σύμφωνα με τη Meta, ότι το έργο αναμένεται να απασχολήσει περισσότερους από 4.000 εργάτες οικοδομών κατά την κορύφωση του έργου. Ωστόσο, οι τοπικοί διοργανωτές έχουν επισημάνει ότι τέτοιες θέσεις εργασίας είναι προσωρινές. Μετά το άνοιγμα του κέντρου δεδομένων, θα υπάρχουν περίπου 300 μόνιμες θέσεις, λέει η Meta.
Το εργοστάσιο φυσικού αερίου θα μπορούσε ενδεχομένως να εκπέμπει περισσότερους από 1,5 εκατομμύριο τόνους αερίων του θερμοκηπίου ετησίως εάν λειτουργούσε σε πλήρη δυναμικότητα, εκτιμά το Environmental Integrity Project. Αυτό ισοδυναμεί με τις ετήσιες εκπομπές από σχεδόν τέσσερις τυπικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας με καύση φυσικού αερίου, σύμφωνα με στοιχεία της EPA.
Εργοστάσιο που παράγει ενέργεια με ορυκτά καύσιμα
Η El Paso Electric, η τοπική εταιρεία κοινής ωφέλειας, δήλωσε ότι είναι αφοσιωμένη στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Είπε όμως ότι «η παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας από μόνη της δεν μπορεί να παρέχει τη συνεχή ισχύ που απαιτείται αυτή τη στιγμή».
Αύξηση των εκπομπών σε εθνικό επίπεδο
Τα σχέδια σε εθνικό επίπεδο για την κατασκευή δεκάδων νέων μονάδων παραγωγής ενέργειας με καύση φυσικού αερίου έρχονται καθώς οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στις ΗΠΑ, οι οποίες μειώνονταν για δύο χρόνια, αυξάνονται ξανά.
Εταιρείες τεχνολογίας, όπως οι Amazon και Google, που είχαν δεσμευτεί να μειώσουν τις εκπομπές τους, καταγράφουν αύξηση που συνδέεται με τα κέντρα δεδομένων.
Η κυβέρνηση Τραμπ δήλωσε ότι αφήνει την περιβαλλοντική εποπτεία στις τοπικές κοινότητες. Η EPA έχει επίσης πει στους σταθμούς παραγωγής ενέργειας που δεν είναι συνδεδεμένοι στο δίκτυο ότι εξαιρούνται από τα ομοσπονδιακά όρια για ρύπους όπως το οξείδιο του αζώτου που προκαλούν νέφος και όξινη βροχή. Ο διαχειριστή της, Λι Ζέλντιν, έθεσε την τεχνητή νοημοσύνη ως κορυφαία προτεραιότητα. «Από την πρώτη μέρα», είπε στο Fox News, η EPA έχει εργαστεί «για να μειώσει τα εμπόδια που έχουν λειτουργήσει ως εμπόδιο, ώστε να μπορέσουμε να ενισχύσουμε την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και να κάνουμε την Αμερική την πρωτεύουσα της ΑΙ στον κόσμο».
Πηγή: New York Times
