Μπορεί για τέσσερα χρόνια το λιμάνι της Οδησσού να παρέμενε ανοιχτό, χάρη στη Συμφωνία για τα Σιτηρά, επιτρέποντας τη διακίνηση του 90% των αγροτικών προϊόντων της Ουκρανίας, ωστόσο οι ρωσικές επιθέσεις έβαλαν τέρμα σε αυτή τη περίοδο του «μέλιτος». Πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος της CIA, όμως, προειδοποιεί ότι οι συνέπειες μιας τέτοιας ενέργειας θα είναι καταστροφικές για το Κίεβο.
Νέα ρωσικά όπλα, τα οποία επιτρέπουν πλήγματα ακριβείας από μεγάλες αποστάσεις, έχουν καταστήσει τα αργοκίνητα φορτηγά πλοία εύκολους στόχους. Τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, οι ρωσικές δυνάμεις επιτέθηκαν σε τουλάχιστον 50 φορτηγά πλοία, σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους.
Κατά τον Τζορτζ Μπιμπ, πρώην διευθυντή ανάλυσης ρωσικών ζητημάτων της CIA και σημερινό διευθυντή Υψηλής Στρατηγικής στο Quincy Institute, ίσως, ο σημαντικότερος παράγοντας που οδήγησε σε αυτό το αποτέλεσμα ήταν η περίφημη «εκστρατεία 40 ημερών» του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, που ανακοινώθηκε στα τέλη Ιουνίου.
Υποτίθεται ότι μέσω των επιθέσεών του με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον ενεργειακών υποδομών στη Ρωσία και εμπορικών πλοίων στην Αζοφική Θάλασσα, θα επηρέαζε τη Ρωσία ώστε να τερματίσει τον πόλεμο. Στη πράξη, όμως, οδήγησε σε κλιμάκωση.
Μπορεί οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις να είναι πράγματι ανησυχητικές, με ενδεχόμενο περιορισμό των αγροτικών εξαγωγών κατά 50% τους επόμενους μήνες, ωστόσο, ο Αμερικανός αναλυτής πιστεύει ότι θα είναι διαχειρίσιμες, εφόσον η Ευρώπη αυξήσει τη ροή της βοήθειας.
Υποθηκεύεται η μεταπολεμική ανοικοδόμηση
Όμως ο αντίκτυπος του κλεισίματος της Οδησσού στις μεταπολεμικές προοπτικές της Ουκρανίας μπορεί να αποδειχθεί πολύ βαθύτερος, όπως εκτιμά ο Μπιμπ με ανάλυσή του στο The Responsible Statecraft.
Ο Μπιμπ υπενθυμίζει ότι στη Δύση προωθείται εδώ και καιρό το δόγμα του «σιδερένιου σκαντζόχοιρου» για την Ουκρανία. Η ιδέα δηλαδή ότι μια βαριά οπλισμένη και οχυρωμένη Ουκρανία, θα μπορεί να λειτουργεί ως φραγμός σε περαιτέρω ρωσική επιθετικότητα και να μετατρέψει τον πόλεμο σε μια «παγωμένη» σύγκρουση.
Ωστόσο, ο ειδικός σε αυτό το σημείο, εκτιμά πως εάν η Ρωσία μπορεί να διεξάγει επιθέσεις για να στερεί από την Ουκρανία τη χρήση των λιμανιών της, τότε μπορεί να εμποδίσει τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση και οικονομική αναζωογόνηση της Ουκρανίας.
«Όπως ακριβώς τα εμπορικά πλοία δεν θα διακινδυνεύσουν να δεχθούν ρωσικές επιθέσεις για να εισέλθουν στην Οδησσό, έτσι και οι κατασκευαστικές εταιρείες είναι απίθανο να διακινδυνεύσουν ρωσικά αεροπορικά πλήγματα επιχειρώντας να κατασκευάσουν ή να επισκευάσουν γέφυρες, δρόμους, εργοστάσια, λιμάνια και άλλες ζωτικής σημασίας υποδομές. Ούτε οι επενδυτές θα διακινδυνεύσουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, εάν ρωσικοί πύραυλοι και βόμβες μπορούν να καταστρέψουν οποιοδήποτε ουκρανικό έργο ανοικοδόμησης μέσα σε λίγες ώρες» λέει.
Έτσι, εξηγεί πως δίχως μεγάλης κλίμακας οικονομική ανοικοδόμηση και τις θέσεις εργασίας και τη σταθερότητα που θα ακολουθούσαν, λίγοι από τα εκατομμύρια των Ουκρανών που διέφυγαν από τον πόλεμο θα επιστρέψουν. «Χωρίς μαζικό επαναπατρισμό, η Ουκρανία είναι πιθανό να εισέλθει σε μια δημογραφική δίνη θανάτου».
Από 52 εκατ. που είχε πληθυσμό η Ουκρανία πριν 35 χρόνια, σήμερα ανέρχεται 22 έως 25 εκατ. ανθρώπους και σχεδόν οι μισοί από αυτούς είναι συνταξιούχοι.
Σύμφωνα με μία εκτίμηση, ο πληθυσμός της Ουκρανίας σε ηλικία εργασίας -η ραχοκοκαλιά τόσο της μη στρατιωτικής οικονομίας όσο και του στρατού της- θα μπορούσε να μειωθεί κατά ένα επιπλέον ένα τρίτο έως το 2040. Ο αριθμός των παιδιών, η ενσάρκωση του μέλλοντος της Ουκρανίας, θα μπορούσε να μειωθεί στο μισό του προπολεμικού επιπέδου.
Το Κίεβο ως «νέα Σπάρτη»;
Αυτό εγείρει ένα προφανές αλλά ελάχιστα συζητημένο ερώτημα για τον πρώην αξιωματούχο της CIA: Πώς μπορεί ένας γηράσκων και θνήσκων ουκρανικός πληθυσμός, χωρίς ισχυρή οικονομική βάση, να λειτουργήσει ως μια «νέα Σπάρτη» που θα αντιμετωπίζει μια πυρηνικά εξοπλισμένη Ρωσία επτά φορές μεγαλύτερη σε μέγεθος;
Έτσι καταλήγει πως τους δυτικούς ηγέτες πρέπει να τους απασχολήσουν δύο ζητήματα μετά το κλείσιμο της Οδησσού: Πρώτον, ούτε η Ουκρανία ούτε η Δύση μπορούν να εξαλείψουν την απειλή των ρωσικών αεροπορικών και πυραυλικών επιθέσεων αποκλειστικά με στρατιωτικά μέσα. Δεύτερον, η Ρωσία θα έχει ισχυρό λόγο να τις συνεχίσει, ακόμη και αφού τελικά σταματήσει τις μεγάλης κλίμακας χερσαίες επιχειρήσεις, εάν το Κρεμλίνο ανησυχεί ότι, σε διαφορετική περίπτωση, η Δύση θα μετατρέψει την Ουκρανία σε ασφαλές καταφύγιο για την εκτόξευση απειλών κατά της ρωσικής ασφάλειας.
«Ως εκ τούτου, η εναλλακτική λύση απέναντι σε έναν δυσάρεστο συμβιβαστικό διακανονισμό του πολέμου δεν θα είναι ένας ουκρανικός «σιδερένιος σκαντζόχοιρος»», προσθέτει, αλλά «ένα αδύναμο και δυσλειτουργικό υπολειμματικό κράτος, το οποίο θα εξυπηρετεί ανεπαρκώς τους Ουκρανούς και θα υπονομεύει την ευρύτερη ασφάλεια της Ευρώπης».
