Το νέο κρατικό Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης προχωρά για πολίτες και επιχειρήσεις, όμως το ειδικό πιστοποιητικό φερεγγυότητας για τις μισθώσεις κατοικίας, γνωστό και ως «Τειρεσίας Ενοικιαστών», μένει εκτός της πρώτης φάσης εφαρμογής.
Την απογοήτευσή του για την αναβολή του μέτρου και την ελπίδα ότι θα ενσωματωθεί στο εγγύς μέλλον εκφράζει μιλώντας στο in ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ) Στράτος Παραδιάς.
O Θοδωρής Καρυώτης, εκ μέρους της Ένωσης Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης, δηλώνει ότι δεν αρκεί το «πάγωμα» μιας αντικοινωνικής ρύθμισης, αλλά απαιτούνται θετικές δράσεις για τη στεγαστική ασφάλεια του πληθυσμού.
Τι προβλέπει το νέο Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης
Το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης που προωθούν τα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης θα συγκεντρώνει και θα επεξεργάζεται στοιχεία αποκλειστικά από φορείς του δημόσιου τομέα, ώστε να προκύπτει μια ενιαία εικόνα της πιστοληπτικής ικανότητας φυσικών και νομικών προσώπων. Το σύστημα θα μπορεί επίσης να ανταλλάσσει βαθμολογήσεις με αναγνωρισμένους φορείς πιστοληπτικής αξιολόγησης, παράγοντας μία ενοποιημένη βαθμολογία που θα εκδίδεται μέσω σχετικής βεβαίωσης εντός 24 ωρών από ηλεκτρονική αίτηση του ενδιαφερόμενου.
Η λειτουργία βασίζεται σε τέσσερα στάδια. Πρώτα γίνεται συλλογή και διασταύρωση στοιχείων από διαθέσιμες δημόσιες πηγές, στη συνέχεια επεξεργασία των δεδομένων και παραγωγή πιστοληπτικής βαθμολογίας, έπειτα ενημέρωση του πολίτη ή της επιχείρησης για το αποτέλεσμα και τέλος πρόσβαση στο ιστορικό των αξιολογήσεων με δυνατότητα αιτήματος διόρθωσης όταν εντοπίζονται λάθη ή ελλείψεις. Κάθε πολίτης θα μπορεί έτσι να γνωρίζει την πιστοληπτική του εικόνα και να ζητά διόρθωση στοιχείων που επηρεάζουν αρνητικά τη βαθμολόγησή του.
Το πιστοποιητικό φερεγγυότητας για τους ενοικιαστές δεν εντάσσεται στο νέο σύστημα, τουλάχιστον στην πρώτη φάση λειτουργίας του.
Γιατί καθυστερεί ο «Τειρεσίας Ενοικιαστών»
Πηγές της αγοράς αποδίδουν την απόφαση στις αυξημένες απαιτήσεις που δημιουργεί η επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών και οικονομικών δεδομένων, καθώς και στην ανάγκη να διαμορφωθεί σαφές θεσμικό πλαίσιο που θα προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα και θα αποτρέπει τον αδικαιολόγητο αποκλεισμό πολιτών από την αγορά κατοικίας. Ένα σύστημα που θα χρησιμοποιείται στις μισθώσεις θα έπρεπε να προβλέπει αντικειμενικά κριτήρια, διαφάνεια στον τρόπο βαθμολόγησης και δυνατότητα διόρθωσης ή αμφισβήτησης των στοιχείων από τον ενδιαφερόμενο πολίτη. Η ιδέα δεν είναι καινούργια, καθώς περιφέρεται στα υπουργικά συρτάρια από το 2024, χωρίς ποτέ να έχει καταλήξει σε τελική νομοθετική μορφή. Εμμέσως πλην σαφώς οι φορείς των ιδιοκτητών αναγνωρίζουν ότι το μέτρο «πάγωσε» καθώς θα προκαλούσε αντιδράσεις και εν όψει της ΔΕΘ, σε μια περίοδο που η στεγαστική κρίση αναδεικνύεται σε μείζον πρόβλημα.
Η θέση της ΠΟΜΙΔΑ
Η μη ένταξη του μέτρου αφήνει ανεκπλήρωτες τις προσδοκίες αρκετών ιδιοκτητών, οι οποίοι θεωρούσαν πως ένα προαιρετικό πιστοποιητικό φερεγγυότητας θα περιόριζε τα φαινόμενα κακοπληρωτών και θα προσέφερε μεγαλύτερη ασφάλεια στις νέες μισθώσεις.
«Δυστυχώς δεν επιλύεται ένα από τα βασικά θέματα που προβληματίζουν ιδιαίτερα τους ιδιοκτήτες ακινήτων, το θέμα μιας στοιχειώδους γνώσης της συναλλακτικής συμπεριφοράς των ανθρώπων στους οποίους καλούνται να εμπιστευθούν περιουσιακά στοιχεία συχνά πολύ μεγάλης αξίας», δηλώνει στο in o πρόεδρος της ΠOMIΔΑ.
Ο κ. Παραδιάς θεωρεί πως ένα τέτοιο πιστοποιητικό θα βοηθούσε περισσότερα σπίτια να περάσουν στην αγορά της μακροχρόνιας μίσθωσης, καθώς πολλοί ιδιοκτήτες διστάζουν να νοικιάσουν σε άγνωστους χωρίς καμία εγγύηση συνέπειας. Στην ερώτηση αν οι ιδιοκτήτες ήδη ζητούν εκκαθαριστικά ή φορολογική ενημερότητα από υποψήφιους ενοικιαστές, απάντησε πως αυτά είναι στοιχεία που θα έπρεπε να προσκομίζει μόνος του ο ενδιαφερόμενος για να χτίσει εμπιστοσύνη, αποδεικνύοντας μόνιμη εργασία και απουσία οφειλών.
Ρωτήθηκε επίσης αν ένας «Τειρεσίας ενοικιαστών» θα λειτουργούσε ως φραγμός για ευάλωτα νοικοκυριά με ρυθμισμένα ή αρρύθμιστα χρέη στο δημόσιο ή σε τράπεζες. Ο κ. Παραδιάς απάντησε πως σημασία δεν έχει μόνο αν κάποιος χρωστάει αλλά πόσα, πού και για πόσο καιρό, υποστηρίζοντας πως το βασικό κριτήριο πρέπει να είναι η φερεγγυότητα όπως αυτή πιστοποιείται από αρμόδια αρχή. Αναγνωρίζει ότι τα «φέσια» στην αγορά ενοικίασης δεν έχουν αυξηθεί και παραμένουν ένα μειοψηφικό αλλά προβληματικό φαινόμενο. «Οι κατά συρροή μπαταχτσήδες είναι λίγοι, αλλά ιδιαίτερα πολυπράγμονες», μας λέει.
Οι αντιρρήσεις των ενοικιαστών
Όταν προαναγγέλθηκε το σχεδιαζόμενο πιστοποιητικό φερεγγυότητας ενοικιαστών είχε ξεσηκώσει θύελλα διαμαρτυριών. Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Προστασίας Ενοικιαστών είχε χαρακτηρίσει την πρόταση απαράδεκτη, υποστηρίζοντας ότι υποβαθμίζει τους ενοικιαστές σε πολίτες Β’ κατηγορίας. «Μία τέτοια ρύθμιση θα παραβιάσει βάναυσα τα προσωπικά δεδομένα του ενοικιαστή, αφού κάθε τρίτος με το πρόσχημα της εκμίσθωσης θα μπορεί να μπαίνει στην πλατφόρμα και να λαμβάνει γνώση των προσωπικών δεδομένων οποιουδήποτε», επισήμαινε ο ΠΑΣΥΠΕ.
Η Ένωση Ενοικαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης έχει χαρακτηρίσει το μέτρο δρόμο προς τη μαζική αστεγία, επισημαίνοντας πώς ο μηχανισμός που αρχικά προτάθηκε δεν διαχωρίζει τις οφειλές από ενοίκια από εκείνες προς το δημόσιο ή τις τράπεζες. Σε μια χώρα όπου η ανεργία, η λιτότητα και η επισφαλής εργασία συνεχίζουν να οδηγούν ανθρώπους σε αδυναμία πληρωμής, η ένωση εκτιμά πως σχεδόν ο μισός πληθυσμός θα μπορούσε να βρεθεί υποψήφιος για τη λεγόμενη μαύρη λίστα. Ανθρώπινα περιστατικά ασθένειας, ανεργίας ή απώλειας εισοδήματος, καθώς και δυσκολίες λόγω της φορολόγησης βάσει τεκμηρίων, θα μπορούσαν έτσι να οδηγήσουν σε χαρακτηρισμό «αφερέγγυου» και τελικά σε αστεγία, σύμφωνα με την ένωση.
Απαιτούνται θετικές δράσεις
«Δεν φτάνει να μην πάρει η κυβέρνηση μέτρα ενάντια στους ενοικιαστές, αλλά πρέπει ενεργά να μεριμνήσει για τη στεγαστική ασφάλεια του πληθυσμού» δηλώνει ο Θοδωρής Καρυώτης, εκ μέρους της Ένωσης Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσαλονίκης.«Θα πρέπει άμεσα να εφαρμοστεί πλαφόν στα ενοίκια, όπως εφαρμόζεται σε 16 από τις 27 χώρες της Ευρώπης, και να γίνει μια σοβαρή επένδυση στην κοινωνική κατοικία», συμπληρώνει ο ίδιος.
«Είναι θετικό ότι δεν πέρασε για την ώρα ένας αντικοινωνικός νόμος όπως ο ‘Τειρεσίας Ενοικιαστών’, αλλά έχουμε έναν άλλο αντικοινωνικό νόμο που ψηφίστηκε πρόσφατα, για τις εξώσεις-εξπρές», τονίζει. Ο κ. Καρυώτης αναφέρεται στη νέα διαδικασία έκδοσης διαταγής απόδοσης μισθίου, η οποία όμως μας λέει «επιταχύνει το πόσο γρήγορα θα βρεθεί έξω από το σπίτι του ένας ενοικιαστής μετά η λήξη της σύμβασης. Το μέτρο πλήττει διπλά τους πιο ευάλωτους και τις οικογένειας, σε ένα περιβάλλον όπου για να βρει κάποιος ένα σπίτι προσιτό και κατάλληλο μπορεί να κάνει έξι μήνες ως και ένα χρόνο»
Η προσωρινή υπαναχώρηση της κυβέρνησης δεν τους καθησυχάζει, αντιθέτως «συνεχίζουμε να έχουμε σαφή αιτήματα για αλλαγή πορείας όσον αφορά το στεγαστικό, όχι απλά μέτρα τσιρότα Αυτή τη στιγμή υπάρχει μια φοβερή μονομέρεια όσον αφορά την προστασία των δικαιωμάτων των εκμισθωτών εις βάρος των δικαιωμάτων των ενοικιαστών», καταλήγει ο εκπρόσωπος της Ένωσης Ενοικιαστ(ρ)ιών.
