Μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις στην ιστορία της ισραηλινής εξωτερικής πολιτικής έλαβε την Κυριακή η κυβέρνηση του Ισραήλ, εγκρίνοντας ομόφωνα την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων. Πρόκειται για μια κίνηση με έντονο ιστορικό, πολιτικό και διπλωματικό συμβολισμό, η οποία αναμένεται να επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη τεταμένες σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας.
Η απόφαση εγκρίθηκε έπειτα από εισήγηση του υπουργού Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ, ο οποίος χαρακτήρισε την αναγνώριση «ηθικό και ιστορικό καθήκον» για το εβραϊκό κράτος. Παρότι η κυβέρνηση άναψε το «πράσινο φως», η διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, καθώς απαιτείται και η επικύρωσή της από την Κνεσέτ προκειμένου να αποκτήσει πλήρη θεσμική ισχύ.
Η εξέλιξη σηματοδοτεί μια εντυπωσιακή μεταστροφή της ισραηλινής στάσης απέναντι σε ένα ζήτημα που για δεκαετίες αντιμετωπιζόταν με ιδιαίτερη διπλωματική προσοχή.
Ισραήλ: Γιατί η απόφαση θεωρείται ιστορική
Για περισσότερα από εβδομήντα χρόνια, οι ισραηλινές κυβερνήσεις απέφευγαν να αναγνωρίσουν επίσημα τη Γενοκτονία των Αρμενίων, παρά το γεγονός ότι αρκετοί ιστορικοί, ακαδημαϊκοί και πολιτικοί είχαν ταχθεί υπέρ μιας τέτοιας κίνησης.
Η στάση αυτή υπαγορευόταν κυρίως από γεωπολιτικούς λόγους. Το Ισραήλ επιδίωκε να διατηρεί ισχυρές σχέσεις ασφαλείας με την Τουρκία, ιδιαίτερα τις δεκαετίες που η Άγκυρα αποτελούσε έναν από τους σημαντικότερους στρατηγικούς συμμάχους του στην περιοχή. Παράλληλα, το Τελ Αβίβ έδινε ιδιαίτερη βαρύτητα και στις σχέσεις του με το Αζερμπαϊτζάν, στενό σύμμαχο της Τουρκίας και βασικό ενεργειακό και αμυντικό εταίρο του Ισραήλ.
Τα τελευταία όμως χρόνια, και ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο στη Γάζα, οι σχέσεις Ισραήλ και Τουρκίας έχουν επιδεινωθεί δραματικά, με εκατέρωθεν σκληρές δηλώσεις, διπλωματικές συγκρούσεις και περιορισμό των επαφών.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, αρκετά ισραηλινά μέσα ενημέρωσης χαρακτηρίζουν την αναγνώριση ως μια απόφαση που δεν αφορά μόνο την ιστορική δικαίωση των Αρμενίων, αλλά και ένα σαφές πολιτικό μήνυμα προς την Άγκυρα.
«Δεν είναι ποτέ αργά να κάνουμε το σωστό»
Ο υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ υποστήριξε ότι η απόφαση αποτελεί πρωτίστως ηθική υποχρέωση του Ισραήλ.
«Δεν είναι ποτέ πολύ αργά να κάνουμε αυτό που είναι δίκαιο. Η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων αποτελεί τόσο ηθικό όσο και ιστορικό καθήκον», ανέφερε, σύμφωνα με την ανακοίνωση του ισραηλινού υπουργείου Εξωτερικών.
Παράλληλα, εξαπέλυσε αιχμές κατά της Τουρκίας, υποστηρίζοντας ότι η άρνηση της γενοκτονίας αποτελεί διαχρονική κρατική πολιτική και ότι επί δεκαετίες επιχειρείται η υποβάθμιση ή η παραποίηση των ιστορικών γεγονότων.
Αναμονή για την αντίδραση της Τουρκίας
Παρά τη βαρύτητα της απόφασης, μέχρι το βράδυ της Κυριακής δεν είχε υπάρξει επίσημη αντίδραση ούτε από τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ούτε από το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών.
Τα μεγαλύτερα τουρκικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν την είδηση, ωστόσο περιορίστηκαν κυρίως στην παρουσίαση των εξελίξεων, χωρίς να συνοδεύονται από κυβερνητικές δηλώσεις.
Διπλωματικοί αναλυτές εκτιμούν πάντως ότι είναι πιθανό να υπάρξει επίσημη τοποθέτηση τις επόμενες ώρες ή ημέρες, καθώς η Άγκυρα διαχρονικά απορρίπτει τον χαρακτηρισμό των γεγονότων του 1915 ως γενοκτονία.
Η τουρκική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι θάνατοι Αρμενίων σημειώθηκαν μέσα στις συνθήκες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και αρνείται ότι υπήρξε οργανωμένο σχέδιο εξόντωσης του αρμενικού πληθυσμού, θέση που αμφισβητείται από τη συντριπτική πλειονότητα της διεθνούς ιστοριογραφίας και από δεκάδες κράτη που έχουν προχωρήσει σε επίσημη αναγνώριση.
Το προηγούμενο που προμηνύει νέα ένταση
Η σημερινή σιωπή της Άγκυρας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν θα υπάρξει αντίδραση.
Μόλις πέρυσι, όταν ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε χρησιμοποιήσει δημόσια τον όρο «Γενοκτονία των Αρμενίων», το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών είχε εξαπολύσει σφοδρή επίθεση εναντίον του, κατηγορώντας τον ότι εργαλειοποιεί την ιστορία για πολιτικούς σκοπούς και επιχειρεί να αποπροσανατολίσει τη διεθνή κοινότητα από τις εξελίξεις στη Γάζα.
Με βάση εκείνο το προηγούμενο, αρκετοί αναλυτές θεωρούν σχεδόν βέβαιο ότι η Άγκυρα θα απαντήσει και στη σημερινή απόφαση, η οποία έχει σαφώς μεγαλύτερο θεσμικό βάρος, καθώς προέρχεται από το σύνολο της ισραηλινής κυβέρνησης.
Ένα νέο κεφάλαιο στις σχέσεις Ισραήλ – Τουρκίας
Η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων δεν αποτελεί μόνο μια ιστορική πράξη απέναντι στον αρμενικό λαό. Συνιστά ταυτόχρονα μια ακόμη ένδειξη ότι οι σχέσεις Ισραήλ και Τουρκίας εισέρχονται σε μια νέα περίοδο βαθιάς αντιπαράθεσης.
Εάν η απόφαση εγκριθεί και από την Κνεσέτ, θα πρόκειται για την πρώτη επίσημη και πλήρη αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων από το κράτος του Ισραήλ, κλείνοντας έναν κύκλο δεκαετιών διπλωματικών ισορροπιών και ανοίγοντας έναν νέο κύκλο αντιπαράθεσης με την Άγκυρα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι δύο χώρες βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες σχεδόν σε όλα τα μεγάλα περιφερειακά ζητήματα.
