Όλα δείχνουν πως ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο κατ΄ επανάληψη «σκληρός» και πολλές φορές προκλητικά επιθετικός πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου θα είναι ο άνθρωπος «κλειδί» στις διαπραγματεύσεις στο Πακιστάν.
Να θυμίσουμε πως ήταν το ίδιο και το αυτό πρόσωπο για το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ είχε εκφράσει προ εβδομάδων την «συμπάθεια» του. Ήταν αμέσως μετά την δολοφονία της πολιτικής, στρατιωτικής και θρησκευτικής ηγεσίας του Ιράν με τα χειρουργικά πλήγματα του Ισραήλ. Το τι πραγματικά ισχύει θα το μάθουμε όπως πάντα κατόπιν εορτής.
Ωστόσο πολλές φορές έχουμε δει τους πλέον αδιάλλακτους διαπραγματευτές να συνυπογράφουν τις δυσκολότερες και τις περισσότερο απίθανες συμφωνίες.
Δείτε πως εξηγεί η γαλλική «Le Monde» τους πολιτικούς συσχετισμούς αυτήν την στιγμή στην Τεχεράνη:
«Οι αμφιβολίες παρέμειναν για ώρες. Στη συνέχεια, τη νύχτα της Παρασκευής 10 προς το Σάββατο 11 Απριλίου, η ιρανική διαπραγματευτική αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, έφτασε τελικά στο Ισλαμαμπάντ, την πρωτεύουσα του Πακιστάν, όπου πρόκειται να ξεκινήσουν συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες με στόχο την επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ των δύο πλευρών.
Η ιρανική αντιπροσωπεία περιλαμβάνει επίσης τον υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγκτσί, τον γραμματέα του Συμβουλίου Άμυνας, Αλί Ακμπάρ Αχμαντιάν, τον διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, Αμπντολνάσερ Χεμματί, καθώς και αρκετούς βουλευτές.
Ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ και ο Αμπάς Αραγτσί κατά τη χθεσινή τους άφιξη στη πρωτεύουσα του Πακιστάν
Λίγες ώρες πριν την αναχώρηση, η φωνή που επικρατούσε στο Τεχεράνη ήταν αυτή του Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ. Αυτή η προσωπικότητα, που έχτισε την καριέρα της στο Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης, το οποίο σήμερα βρίσκεται στο επίκεντρο της ιρανικής εξουσίας, ανέλαβε να ασκήσει πίεση στην Ουάσιγκτον, την παραμονή των συζητήσεων.
«Δύο από τα μέτρα που συμφωνήθηκαν αμοιβαία μεταξύ των πλευρών δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί: η κατάπαυση του πυρός στο Λίβανο και η αποδέσμευση των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων [περίπου 10 δισεκατομμύρια δολάρια, περίπου 8,5 δισεκατομμύρια ευρώ]. Αυτά τα δύο σημεία πρέπει να διευθετηθούν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων», έγραψε ο Γκάλιμπαφ στο X, λίγο πριν αποχωρήσει για το Ισλαμαμπάντ.
Σημεία τριβής
Ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου αναφερόταν στις ισραηλινές επιθέσεις στο Λίβανο, οι οποίες στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον 357 άτομα στις 8 Απριλίου και τις οποίες η Τεχεράνη θεωρεί αντίθετες προς την εκεχειρία που ανακοίνωσε το βράδυ της 7ης Απριλίου ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. Η διαμάχη αυτή αποτελεί ένα από τα κυριότερα σημεία τριβής μεταξύ των δύο πλευρών.
Σύμφωνα με τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, οι συνομιλίες επρόκειτο να ξεκινήσουν το Σάββατο μόνο «εάν η αντίπαλη πλευρά αποδεχτεί τις προϋποθέσεις του Ιράν».
Επικεφαλής των ιρανών διαπραγματευτών, ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, 64 ετών, «μια συντηρητική αλλά λογική προσωπικότητα σύμφωνα με τα πρότυπα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αναδεικνύεται πλέον ως ο πιο κεντρικός πολιτικός του καθεστώτος», εκτιμά ο Χαμιντρεζά Αζίζι, ερευνητής στο Stiftung Wissenschaft und Politik, στο Βερολίνο.
Ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί το πολιτικό βάρος του προέδρου του ιρανικού Κοινοβουλίου. Εκείνη την ημέρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε αναφερθεί σε «πολύ καλές και παραγωγικές» συζητήσεις με έναν υψηλόβαθμο ιρανό ηγέτη, χωρίς να τον κατονομάσει, εκφράζοντας τους φόβους του ότι ο τελευταίος θα μπορούσε να δολοφονηθεί. Λίγο αργότερα, ισραηλινοί αξιωματούχοι άφησαν να εννοηθεί ότι αυτή η προσωπικότητα δεν ήταν άλλος από τον Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.
Η ανάδειξή του στο προσκήνιο, μετά από τέσσερις ανεπιτυχείς υποψηφιότητες στις προεδρικές εκλογές – η τελευταία το 2024 –, οφείλεται στο κενό που δημιουργήθηκε από την εξαφάνιση αρκετών υψηλόβαθμων αξιωματούχων κατά τη διάρκεια των αμερικανο-ισραηλινών επιθέσεων μεταξύ 28 Φεβρουαρίου και 8 Απριλίου.
Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονταν δύο σημαντικές προσωπικότητες, οι οποίες θα μπορούσαν να ηγηθούν των διαπραγματεύσεων με την Ουάσινγκτον: ο Αλί Λαριτζάνι, πρώην γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, ο οποίος σκοτώθηκε στις 17 Μαρτίου, και ο Καμάλ Χαραζί, πρώην υπουργός Εξωτερικών και διπλωματικός σύμβουλος του Ανώτατου Ηγέτη, ο οποίος πέθανε από τα τραύματά του στις 9 Απριλίου. Και οι δύο θεωρούνταν ικανοί να διαλογιστούν με τον «εχθρό» διατηρώντας παράλληλα την εσωτερική συναίνεση στο καθεστώς.
Η Τεχεράνη βομβαρδισμένη από πλήγματα των ΗΠΑ – Ισραήλ
Η κεντρική θέση του Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ εξηγείται επίσης από την επίμονη απουσία του νέου Ανώτατου Ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί ακόμη δημόσια από τότε που διαδέχθηκε τον πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ, τροφοδοτώντας τις εικασίες σχετικά με την κατάσταση της υγείας του, ή ακόμη και για την επιβίωσή του. Ο Μοτζτάμπα φέρεται να τραυματίστηκε σοβαρά κατά τη διάρκεια των αμερικανο-ισραηλινών βομβαρδισμών της 28ης Φεβρουαρίου, που στοίχισαν τη ζωή στον πατέρα του. Αυτή η παρατεταμένη απουσία ενισχύει το πολιτικό βάρος του Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.
Ένα ακόμη στοιχείο ενισχύει τη θέση του: λίγες ώρες πριν την αναχώρηση της αντιπροσωπείας, ο Μαχμούντ Ναμπαβιάν, αντιπρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής του Κοινοβουλίου, δήλωσε ότι ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ θα συμμετάσχει στην αποστολή αυτή με την έγκριση και σε συντονισμό με τον Ανώτατο Ηγέτη. Είτε ισχύει αυτό είτε όχι, η δήλωση αυτή υποδηλώνει το βάρος της θέσης του.
«Αξιόπιστος»
«Οι διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ζήτημα ζωτικής σημασίας για το Ιράν. Το πρόσωπο που θα μεταβεί εκεί πρέπει να είναι άξιο της εμπιστοσύνης των Φρουρών της Επανάστασης και του γραφείου του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ», συνοψίζει ο Αρμάν Μαχμουντιάν, ερευνητής στο Ινστιτούτο Παγκόσμιας και Εθνικής Ασφάλειας του Πανεπιστημίου της Νότιας Φλόριντα.
Η νομιμότητα του Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος έχει εκπαίδευση πιλότου, στηρίζεται σε διάφορους πυλώνες. Σε πολύ νεαρή ηλικία, πολέμησε κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ (1980-1988) στο πλευρό της πρώτης γενιάς των Φρουρών της Επανάστασης, οι οποίοι σήμερα κατέχουν τις υψηλότερες θέσεις του κράτους. Είναι εκείνη την εποχή που φέρεται να ανέπτυξε στενή σχέση με τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ
Ο διορισμός του, το 1994, ως επικεφαλής του κατασκευαστικού ομίλου Khatam al-Anbiya, τον έφερε στο επίκεντρο της οικονομικής μεταμόρφωσης των Πασνταράν (των Φρουρών της Επανάστασης, στα περσικά). Αρχικά σχεδιασμένο ως εργαλείο ανασυγκρότησης μιας χώρας που είχε καταστραφεί από τον πόλεμο και τις κυρώσεις, αυτός ο όμιλος εταιρειών γρήγορα μετατράπηκε σε ένα από τα κύρια όργανα της οικονομικής δύναμης των Πασνταράν: ένα εκτεταμένο αυτοκρατορικό δίκτυο, με εκατοντάδες θυγατρικές και ικανότητα δράσης που διαφεύγει σχεδόν εντελώς από κάθε εξωτερικό έλεγχο.
Σε αυτή τη θέση, ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ δεν διαχειρίζεται μόνο έργα υποδομής, αλλά βρίσκεται στο σημείο συνάντησης μεταξύ της εξουσίας ασφαλείας, των πόρων του κράτους και των μεγάλων οικονομικών κυκλωμάτων του καθεστώτος, εδραιώνοντας έτσι μια επιρροή που ξεπερνά κατά πολύ τον στρατιωτικό τομέα.
Η φοιτητική εξέγερση του Ιουλίου 1999 σηματοδοτεί μια άλλη καμπή. Ως διοικητής της πολεμικής αεροπορίας των Φρουρών της Επανάστασης, ο Γκάλιμπαφ υπογράφει, μαζί με 23 άλλους αξιωματικούς, μια επιστολή με απειλητικό τόνο που απευθύνεται στον μεταρρυθμιστή πρόεδρο Μοχάμαντ Κχαταμί (1997-2005), απαιτώντας μια αποφασιστική απάντηση στο κίνημα διαμαρτυρίας. Ένα χρόνο αργότερα, ανταμείβεται από τον Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος τον διορίζει αρχηγό της αστυνομίας. Για πέντε χρόνια, εκσυγχρονίζει αυτόν τον θεσμό και εδραιώνει μόνιμα τη θέση του στο πλαίσιο του μηχανισμού ασφαλείας.
Ο δεύτερος από αριστερά είναι ο άνθρωπος «κλειδί» του Ιράν, ο Μοχάμαντ Γκάλιμπαφ και στα δεξιά του ο Αλί Χαμενεί, ο οποίος έχασε τη ζωή του την πρώτη ημέρα του πολέμου
Εκλεγμένος δήμαρχος της Τεχεράνης το 2005, ηγήθηκε για δώδεκα χρόνια μιας εκτεταμένης αστικής μεταμόρφωσης, που χαρακτηρίστηκε από την ανάπτυξη των δημόσιων υποδομών καθώς και από την επέκταση του δικτύου του μετρό και του δικτύου αυτοκινητοδρόμων. Αυτά τα επιτεύγματα ενίσχυσαν τη φήμη του ως διαχειριστή. Ωστόσο, η πορεία του παραμένει σημαδεμένη από επαναλαμβανόμενες υποψίες διαφθοράς, ιδίως στο δημαρχείο της Τεχεράνης, όπου η διοίκησή του κατηγορήθηκε ότι πούλησε σε χαμηλές τιμές δημοτικά περιουσιακά στοιχεία σε πρόσωπα του στενού κύκλου της εξουσίας.
«Η πραγματική του αξία υπερβαίνει κατά πολύ τον τίτλο του προέδρου του Κοινοβουλίου»
Στο ιρανικό Κοινοβούλιο, στο οποίο προεδρεύει από το 2020, ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ αναδεικνύεται ως μια προσωπικότητα με βαθιές σχέσεις με όλους τους θεσμούς της χώρας.
Όπως υπογραμμίζει ο Μπαμπάκ Βαχντάντ, ερευνητής και ειδικός αναλυτής στο Ιράν, «η πραγματική του αξία υπερβαίνει κατά πολύ τον τίτλο του προέδρου του Κοινοβουλίου».
Σήμερα, ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ ενεργεί όλο και περισσότερο ως «διαχειριστής του συστήματος», ως κάποιος ικανός να μεταφράζει τις στρατηγικές αποφάσεις που λαμβάνονται στην κορυφή σε πολιτική συναίνεση εντός του καθεστώτος. Αυτό τον καθιστά ιδιαίτερα πολύτιμο σε περιόδους κρίσης ή διαπραγματεύσεων».
