Στις κάλπες προσέρχονται αύριο, Κυριακή 7 Ιουνίου, περίπου 2 εκατομμύρια ψηφοφόροι στο Κόσοβο για να εκλέξουν τα 120 μέλη του νέου κοινοβουλίου. Πρόκειται για την τρίτη κατά σειρά εκλογική αναμέτρηση μέσα σε μόλις 16 μήνες, ως αποτέλεσμα μιας παρατεταμένης πολιτικής αστάθειας.
Το χρονικό της κρίσης που οδήγησε στις αυριανές εκλογές ξετυλίχθηκε ως εξής: Τον Φεβρουάριο 2025, το κίνημα «Αυτοδιάθεση» (VV) του Άλμπιν Κούρτι έρχεται πρώτο με 42,3%, αλλά αδυνατεί να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Τον Δεκέμβριο 2025, στις επαναληπτικές εκλογές, ο Κούρτι καταγράφει θρίαμβο με 51,1% και αποκτά άνετη πλειοψηφία. Η κυβέρνησή του, όμως, καταρρέει λόγω της αδυναμίας εκλογής προέδρου της Δημοκρατίας. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης απέχουν και από τις τρεις σχετικές συνεδριάσεις της βουλής, εμποδίζοντας την επίτευξη της συνταγματικά απαιτούμενης απαρτίας, γεγονός που οδήγησε αυτόματα στη διάλυση του κοινοβουλίου.
Οι διεκδικητές της ψήφου και η επιστροφή της Βίοσα Οσμάνι
Το κίνημα «Αυτοδιάθεση» του Άλμπιν Κούρτι προβάλλεται και πάλι ως το μεγάλο φαβορί της αυριανής αναμέτρησης. Απέναντί του βρίσκονται οι παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις της χώρας:
- Η Δημοκρατική Ένωση του Κοσόβου (LDK), η οποία ιδρύθηκε από τον Ιμπραήμ Ρουγκόβα.
- Το Δημοκρατικό Κόμμα Κοσόβου (PDK), με επικεφαλής τον Χασίμ Θάτσι (ο οποίος αυτή τη στιγμή δικάζεται στη Χάγη για εγκλήματα πολέμου).
- Η Συμμαχία για το Μέλλον του Κοσόβου (AAK), υπό την ηγεσία του πρώην διοικητή του UCK, Ραμούς Χαραντινάι.
Το μεγάλο νέο στοιχείο σε αυτή την αναμέτρηση είναι η επίσημη επιστροφή της τέως προέδρου της Δημοκρατίας, Βίοσα Οσμάνι, η οποία τέθηκε επικεφαλής του ψηφοδελτίου του LDK.
Ο Άλμπιν Κούρτι ευελπιστεί ότι η αυριανή ετυμηγορία του λαού θα βάλει οριστικό τέλος στον κύκλο της αστάθειας. Ο ίδιος δήλωσε χαρακτηριστικά: «Πιστεύω ότι οι πολίτες έχουν καταλάβει ότι κάθε φορά που κάποιος προσπαθεί να σταματήσει μια κοινωνικό-ιστορική και πολιτική τάση, που πρεσβεύει με το έργο της η “Αυτοδιάθεση”, δημιουργείται ένα μεγαλύτερο λαϊκό κύμα. Κάθε φορά που προσπαθούσαν να μας σταματήσουν, αυτό το κύμα φουσκώνει».
Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η δυναμική επιστροφή της Βίοσα Οσμάνι στην κομματική σκακιέρα φαίνεται πως κλόνισε την αυτοπεποίθηση του Κούρτι. Σε αυτό αποδίδουν την πρόσφατη προεκλογική του απόφαση να διανείμει εφάπαξ βοήθημα 100 ευρώ σε φοιτητές, εργαζόμενους, συνταξιούχους και ανήλικους, μια κίνηση που χαρακτηρίζεται ως καταφυγή στον λαϊκισμό.
Η οικονομική πραγματικότητα του Κοσόβου
Σύμφωνα με στοιχεία του ΔΝΤ για το 2025, το Κόσοβο παραμένει μία από τις φτωχότερες περιοχές της Ευρώπης, με τον κατώτατο μισθό να βρίσκεται μόλις στα 350 ευρώ.
Η καθημερινότητα των πολιτών επιβαρύνεται από τις συνεχείς ανατιμήσεις στα τρόφιμα, την οικονομική ύφεση λόγω έλλειψης άμεσων ξένων επενδύσεων και το «πάγωμα» των ευρωπαϊκών κονδυλίων εξαιτίας της πολιτικής κρίσης. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η αντιπολίτευση επιχειρεί επίσης να προσελκύσει ψηφοφόρους με λαϊκιστικές υποσχέσεις, δεσμευόμενη για αυξήσεις στα οικογενειακά εισοδήματα που θα αγγίζουν το 50%.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατανομή των εδρών για τις εθνικές μειονότητες, οι οποίες δικαιούνται βάσει νόμου 20 βουλευτές, με τους 10 εξ αυτών να ανήκουν υποχρεωτικά στη σερβική κοινότητα.
Θεωρείται βέβαιο ότι το κόμμα «Σερβική Λίστα», το οποίο ελέγχεται και υποστηρίζεται απευθείας από το Βελιγράδι, θα κερδίσει τη μερίδα του λέοντος. Στο προηγούμενο κοινοβούλιο κατείχε 9 από τις 10 σερβικές έδρες, με την τελευταία να πηγαίνει σε έναν ανεξάρτητο από το Βελιγράδι βουλευτή.
Αν και στο παρελθόν η «Σερβική Λίστα» λειτουργούσε ως ρυθμιστής για τον σχηματισμό κυβερνήσεων πλειοψηφίας, η κατάσταση άλλαξε άρδην από το 2021 με την άνοδο του Κούρτι στην εξουσία. Ο αποκλεισμός τους από τη διακυβέρνηση, σε συνδυασμό με την επιβολή της εξουσίας του κεντρικού κράτους της Πρίστινας στις σερβικές περιοχές – ακόμα και με τη χρήση βίας – περιόρισε δραματικά την πολιτική επιρροή του Βελιγραδίου εντός του Κοσόβου.
Η τροπή αυτή έχει οδηγήσει σε πλήρες αδιέξοδο τον διάλογο Πρίστινας-Βελιγραδίου για την ομαλοποίηση των σχέσεών τους, ο οποίος τελεί υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ενόψει της αυριανής ψηφοφορίας, οι Βρυξέλλες απηύθυναν αυστηρή έκκληση προς όλες τις πολιτικές πλευρές να επιδείξουν σοβαρότητα και υπευθυνότητα, ώστε να διασφαλιστεί η σταθερότητα και να καταστεί δυνατή η επανέναρξη των συνομιλιών.
