Άνοιξε για τον Δεκαπενταύγουστο το μικρό ξωκκλήσι Παναγία Καταφυγιώτισσα στο Σούνιο, το εσωτερικό του οποίου είχε φιλοτεχνήσει ο αείμνηστος ζωγράφος και ακαδημαϊκός Δημήτρης Μυταράς το 2004. Ωστόσο, οι ιδιαίτερες τοιχογραφίες του είχαν προκαλέσει την αντίδραση της Εκκλησίας, διότι ο καλλιτέχνης διατήρησε το στυλ του, μακριά από την αυστηρή τεχνοτροπία των βυζαντικών εικόνων.
Μάλιστα, ο Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαος είχε αποκαλέσει «τερατουργήματα» και «βλάσφημα» τα έργα του σπουδαίου Έλληνα ζωγράφου. Παρ’ όλα αυτά, στο ιδιαίτερο αυτό εκκλησάκι πραγματοποιούνταν Λειτουργίες κάθε Δεκαπενταύγουστο και Πάσχα, ενώ είχαν αρχίσει να τελούνται κάποιοι γάμοι και βαπτίσεις μέχρι που η Μητρόπολη απαγόρευσε προ τριετίας την τέλεση κάθε μυστηρίου εκεί.
Η Παναγιά Καταφυγιώτισσα, που βρίσκεται στο 58ο χιλιόμετρο της Αθηνών – Σουνίου στον Όρμο Καταφυγή της Παλαιάς Φώκαιας, χτίστηκε σε σημείο που παραχώρησε η Τοπική Αυτοδιοίκηση και είναι ιδιοκτησία του Εξωραϊστικού Συλλόγου «Ποσειδών». Όπως αναφέρεται στην επίσημη ιστοσελίδα, «το εμβληματικό εκκλησάκι δημιουργήθηκε από συνεισφορές των κατοίκων του Όρμου και χτίστηκε με κόπο και μεράκι από μια μικρή ομάδα αυτών, με την οικονομική υποστήριξη αρκετών κατοίκων της περιοχής αλλά και ιδιωτών».
«Είναι μια προσευχή που πάντα χρωστούσα – Όταν σταθείς εκεί, θα αισθανθείς την επαφή του Θεού»
Άνοιξε παρά τις αντιδράσεις
Ο Δημήτρης Μυταράς (1934 – 2017) εργάστηκε επί εννέα μήνες για να παραδώσει το έργο στην κοινότητα. Δεν είχε ζητήσει χρήματα ούτε καν για τα υλικά που χρησιμοποίησε. Ωστόσο, η επιλογή του να μην ακολουθήσει την αυστηρή τεχνοτροπία της βυζαντινής αγιογραφίας προκάλεσε τις σφοδρές αντιδράσεις της Εκκλησίας και της οικείας Μητρόπολης που οδήγησαν στο «σφράγισμα» του ναού.
Ο Μητροπολίτης είχε θέσει και ζήτημα «εμπορευματοποίησης» των μυστηρίων που τελούνταν στο εκκλησάκι, με τους κατοίκους να υποστηρίζουν ότι είχε οριστεί ένα ποσό απλώς για να καλύπτονται τα λειτουργικά έξοδα. «Όπως το έχουν κάνει, δεν μπορεί να λειτουργεί», επέμενε ο ιεράρχης.
Ωστόσο, φέτος, ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου, ο ναός άνοιξε ξανά τις πύλες του για τους επισκέπτες, οι οποίες έσπευσαν να θαυμάσουν από κοντά αυτό το μοναδικό σημείο συνάντησης της θρησκευτικής κατάνυξης με την αβανγκάρντ τέχνη.
Όπως είχε δηλώσει παλαιότερα στο Orange Press Agency, ο Χρήστος Καλούμενος, τότε πρόεδρος του Συλλόγου, «η Παναγία η Καταφυγιώτισσα είναι ένα μικρό εκκλησάκι χτισμένο σε ιδιόκτητο χώρο, ο οποίος παραχωρήθηκε από την κοινότητα της Παλαιάς Φώκαιας στον Εξωραϊστικό Σύλλογο, με σκοπό να αναγερθεί ναός. Ο Δημήτρης Μυταράς εκείνη την εποχή, καθώς είχε σπίτι στον οικισμό, ζήτησε να το ζωγραφίσει, να το φιλοτεχνήσει. Είχε πει τότε ότι ‘αγιογράφος δεν είμαι, αλλά δεν θα κάνω κάτι βλάσφημο’».
Σύμφωνα με αναφορές των κατοίκων, πέραν της τεχνοτροπίας, το σημείο που είχε ξενίσει τους ανθρώπους της Εκκλησίας είναι ένα μήνυμα που είχε αφήσει ο Μυταράς σε μια σήμανση: «Είναι μια προσευχή που πάντοτε χρωστούσα, αν υπάρχει Θεός είναι εδώ μέσα».
Πάγιο αίτημα των κατοίκων – αριθμεί περίπου 280 σπίτια ο οικισμός – είναι να επιτρέπεται να γίνονται γάμοι και βαπτίσεις των ανθρώπων που μένουν στην περιοχή, καθώς και να ληφθεί μέριμνα από το υπουργείο Πολιτισμού για να διαφυλαχθεί ο ναός και τα έργα του Μυταρά, λόγω της εγγύτητας με το θαλασσινό νερό που λόγω της υγρασίας και της αλμύρας απειλεί το έργο.
Υπενθυμίζεται ότι το 2024, μετά την απόφαση της Μητρόπολης να ανακαλέσει την άδεια, άρχισε να «τρέχει» ένα έργο αποκατάστασης του Ιερού Ναού και του περιβάλλοντος χώρου, με δωρεά του Ιδρύματος Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου, ενώ έγινε και προμήθεια εκκλησιαστικών ειδών.
«Πιστεύω αν υπάρχει Θεός, βρίσκεται εκεί»
Ο ίδιος ο Δημήτρης Μηταράς είχε πει για το έργο του: «Ζωγράφισα το εσωτερικό μιας εκκλησίας κοντά στο σπίτι μου στο Σούνιο – βρίσκεται επάνω σε μια μικρή χερσόνησο όπου η θάλασσα περιβάλλει το χώρο. Πιστεύω αν υπάρχει Θεός, βρίσκεται εκεί. Η φύση είναι ζωντανή γεμάτη σκίνα και άγρια λουλούδια. Οι άνεμοι είναι καθημερινά γύρω σου και αισθάνεσαι την παρουσία τους.
»Τα πουλιά γεμίζουν τον ουρανό, χελιδόνια, γλάροι, κότσυφες και σπουργίτια. Όλα αυτά ζωγράφισα μέσα στο εκκλησάκι. Οι προσωποποιημένοι άνεμοι με τα ονόματά τους, δέντρα, καράβια και πουλιά, όλα εκεί.
»Και στη μέση, ο Χριστός και η Παναγία.
»Για μένα, ο Χριστός είναι η δυνατή Παρουσία ενός αληθινού επαναστάτη γεμάτου φλόγα που μίλησε συγκλονιστικά και πλήρωσε ακριβά γι’αυτό. Μάταια προσπαθούμε να κάνουμε πράξη το Λόγο Του.
»Το εκκλησάκι αυτό είναι μια προσευχή που πάντα χρωστούσα. Όταν σταθείς εκεί, θα αισθανθείς την επαφή του Θεού καθώς φυσούν οι άνεμοι …».
