Μπορεί η Ευρώπη να μην αντιμετωπίζει άμεσα ελλείψεις στην προμήθεια καυσίμων, την ώρα που η ένταση στη Μέση Ανατολή δείχνει να αναζωπυρώνεται, όμως οι ευρωπαϊκές αρχές αναζητούν τρόπους να παραμείνει η ήπειρος προστατευμένη απέναντι στις μεταβολές στην προσφορά και στις τιμές των ορυκτών καυσίμων, ενώ παράλληλα σημειώνουν μιλώντας στο Euronews πως θα πρέπει να προχωρήσει ταχύτατα στον εξηλεκτρισμό της οικονομίας της.
Ειδικότερα, ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν και ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (IEA) Φατίχ Μπιρόλ τόνισαν ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να εκλάβει οποιαδήποτε κατάπαυση του πυρός στη Μέση Ανατολή ως επιστροφή στην κανονικότητα, προειδοποιώντας ότι τυχόν νέα εμπόδια στη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου και να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις.
«Βρισκόμαστε σε μια πολύ σοβαρή κατάσταση. Δεν λέω στους πολίτες, στις εταιρείες, στις επιχειρήσεις ή σε όσους λαμβάνουν αποφάσεις να μην ανησυχούν. Δυστυχώς, υπάρχει λόγος ανησυχίας. Αλλά μπορούμε να δράσουμε και θα δράσουμε», δήλωσε στο Euronews ο Νταν Γιόργκενσεν.
Από την πλευρά του, ο Φατίχ Μπιρόλ σημείωσε ότι αν τα Στενά του Ορμούζ κλείσουν ξανά, οι τιμές του πετρελαίου μπορεί να αυξηθούν, με «σημαντικές επιπτώσεις για τις οικονομίες». «Υπάρχουν πάρα πολλές αβεβαιότητες, αλλά δεν συνδέονται με τον ενεργειακό τομέα. Έχουν να κάνουν με την πολιτική και με όσα συμβαίνουν εκεί στη σύγκρουση», είπε χαρακτηριστικά.
Υπενθυμίζεται ότι οι πρόσφατες εχθροπραξίες στο νευραλγικό σημείο για τη μεταφορά ενέργειας έχουν κλονίσει τις αγορές και έχουν αφήσει τον ναυτιλιακό κλάδο να κρέμεται από μια κλωστή.
Ωστόσο, παρά τη δύσκολη συγκυρία, αμφότεροι απέκλεισαν το ενδεχόμενο επανέναρξης των εισαγωγών ρωσικής ενέργειας στην Ευρώπη, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια κίνηση επανάληψη ενός από τα «μεγαλύτερα στρατηγικά λάθη» της ηπείρου.
Εξηλεκτρισμός: η μακροπρόθεσμη λύση της Ευρώπης
Αναφορικά με τη μακροπρόθεσμη λύση για την ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης, Γιόργκενσεν και Μπιρόλ συμφώνησαν ότι η καλύτερη επιλογή θα είναι ένα πρόγραμμα ταχύτατου εξηλεκτρισμού της οικονομίας. Δηλαδή, η επέκταση των ανανεώσιμων πηγών και της πυρηνικής ενέργειας, επενδύσεις στα ηλεκτρικά δίκτυα, στα ηλεκτρικά οχήματα, στις αντλίες θερμότητας και στη διαμόρφωση τιμών ηλεκτρικής ενέργειας χαμηλότερων από εκείνες των ορυκτών καυσίμων, ώστε η ηλεκτρική ενέργεια να είναι φθηνότερη από τα ορυκτά καύσιμα.
Αυτό θα συνέβαλε εν μέρει στην ικανοποίηση των αιτημάτων της βιομηχανίας προς την ΕΕ για μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, ενώ παράλληλα θα επιτάχυνε τις προσπάθειες της Ένωσης να κάνει «πράσινες» τις μεταφορές, τη θέρμανση και τη βιομηχανία και να καταργήσει τα φορολογικά κίνητρα που ευνοούν τη συνεχιζόμενη εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.
«Πρέπει να κάνουμε τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας προσιτές για τους πολίτες, ώστε οι καταναλωτές, τα νοικοκυριά και η βιομηχανία να μπορούν να επιλέξουν την πιο φθηνή λύση», είπε ο Φατίχ Μπιρόλ. «Δεν θα στραφούν στην ηλεκτρική ενέργεια επειδή είναι καθαρή. Θα το κάνουν επειδή είναι φθηνή».
Ο Νταν Γιόργκενσεν άφησε να εννοηθεί ποια θα είναι η επερχόμενη στρατηγική εξηλεκτρισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σχέδιο το οποίο έχει επιβεβαιώσει το Euronews. Η στρατηγική αναμένεται να παρουσιαστεί στις 17 Ιουλίου και φιλοδοξεί να αποτελέσει την κινητήρια δύναμη για την επίτευξη ενεργειακής κυριαρχίας.
Ύστερα από αλλεπάλληλες καθυστερήσεις, η Κομισιόν ετοιμάζεται να προτείνει έναν στόχο εξηλεκτρισμού για το 2040, υποστηρίζοντας ότι η ευρεία υιοθέτηση ηλεκτρικών τεχνολογιών θα μπορούσε μέχρι τότε να εξοικονομήσει περίπου 200 δισ. ευρώ από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, να μειώσει τη ζήτηση για ορυκτά καύσιμα και να περιορίσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Συμφόρηση στα δίκτυα
Ωστόσο, για να μετατραπεί όμως το σχέδιο εξηλεκτρισμού της ΕΕ σε «ιστορία επιτυχίας», οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πιέζουν για ταχύτερες επενδύσεις στα δίκτυα, χαμηλότερο κόστος μεταφοράς και κίνητρα που θα επιταχύνουν αυτήν τη δαπανηρή μετάβαση, την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτιμά σε 1,2 τρισ. ευρώ.
«Οι Ευρωπαίοι ηγέτες και οι υπουργοί Οικονομικών πρέπει να ξεπεράσουν ορισμένα ζητήματα προκειμένου να χορηγήσουν κίνητρα», είπε ο Νταν Γιόργκενσεν, παραδεχόμενος ότι τα κονδύλια της ΕΕ που έχουν διατεθεί για την αναβάθμιση των δικτύων δεν επαρκούν. «Αν τα αφήσουμε όλα στις αγορές, δεν θα συμβεί».
Χωρίς εκσυγχρονισμένα δίκτυα, οι ολοένα μεγαλύτερες ποσότητες καθαρής ενέργειας που παράγονται στην ΕΕ δεν μπορούν να μεταφερθούν, γεγονός που αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για τις κλιματικές, ενεργειακές και βιομηχανικές φιλοδοξίες της Ένωσης.
«Πρέπει να παρέμβουμε. Πρέπει να δώσουμε κίνητρα, τιμολογιακά κίνητρα και επιδοτήσεις σε ορισμένες περιπτώσεις, ώστε να ενθαρρύνουμε τις επενδύσεις», πρόσθεσε ο επίτροπος ενέργειας.
Ο Νταν Γιόργκενσεν απέρριψε επίσης το ενδεχόμενο σοβαρών συγκρούσεων μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τη χρηματοδότηση για την κατασκευή νέων γραμμών μεταφοράς, παρότι η Σουηδία έχει εκφράσει έντονα τις επιφυλάξεις της σε προηγούμενες συναντήσεις των υπουργών Ενέργειας.
«Βεβαίως υπάρχουν διαφορές μεταξύ ορισμένων χωρών. Κάποιες εστιάζουν στην πυρηνική ενέργεια, άλλες περισσότερο στις ανανεώσιμες πηγές, άλλες και στα δύο. Όμως ο εξηλεκτρισμός για τον οποίο μιλάμε σήμερα είναι απαραίτητος τόσο για την πυρηνική ενέργεια όσο και για τις ανανεώσιμες πηγές», είπε.
Η αντιπαράθεση δεν αφορά το ενεργειακό μίγμα, αλλά το κόστος των υποδομών. Η Πορτογαλία ζήτησε πρόσφατα από την Κομισιόν να την αναγνωρίσει ως «ενεργειακό νησί», ώστε, μαζί με την Ισπανία, να μπορεί να λάβει περισσότερα ευρωπαϊκά κονδύλια. Η Ιβηρική Χερσόνησος παραμένει ιστορικά αποκομμένη από την υπόλοιπη Ευρώπη λόγω έλλειψης διασυνδέσεων με τη Γαλλία, η οποία φοβάται ότι οι μαζικές επενδύσεις στο δίκτυο ηλεκτρισμού δεν θα αποφέρουν τελικά οφέλη σε εθνικό επίπεδο.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ θα ξεκινήσουν τις πολιτικές διαπραγματεύσεις για την αναμόρφωση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης μετά τη θερινή διακοπή, έπειτα από την υιοθέτηση κοινής θέσης των κρατών μελών τον Ιούνιο.
