Τις τελευταίες εβδομάδες, το Ιράν έχει κλιμακώσει δραματικά τις προσπάθειές του να αποκλείσει το απόθεμά του σε ουράνιο σχεδόν στρατιωτικού βαθμού (κατάλληλου για κατασκευή βόμβας), προκαλώντας εσκεμμένα την κατάρρευση σηράγγων και παγιδεύοντας τις εισόδους με εκρηκτικές νάρκες.
Η πρόσβαση στο εμπλουτισμένο ουράνιο είναι πολύ πιο δύσκολη, επικίνδυνη και χρονοβόρα από ό,τι ήταν μόλις πριν από ένα μήνα, όταν ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφηνε δημοσίως να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να διατάξει τον αμερικανικό στρατό να το κατασχέσει.
Δείτε σχετικό βίντεο:
Σύμφωνα με το CNN, οι νέες οχυρώσεις από τους Ιρανούς προσθέτουν ένα επιπλέον επίπεδο πολυπλοκότητας στην προτεινόμενη συμφωνία της κυβέρνησης Τραμπ με την Τεχεράνη για την απομάκρυνση και την καταστροφή του ουρανίου της, και η κίνηση αυτή εγείρει ερωτήματα σχετικά με το ποιος θα αναλάβει το επικίνδυνο έργο της εκταφής του.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η διασφάλιση του υλικού αποτελεί προτεραιότητα για τις ΗΠΑ στις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου και το εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τα οποία το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει.
Και σύμφωνα με ανώτερο κυβερνητικό αξιωματούχο που ενημέρωσε τους δημοσιογράφους την Παρασκευή, οι δύο πλευρές πλησιάζουν όλο και περισσότερο σε μια συμφωνία που θα απαιτούσε από το Ιράν να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο του στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον εν λόγω αξιωματούχο, το υλικό θα καταστρεφόταν επί τόπου και στη συνέχεια θα απομακρυνόταν από τη χώρα.
Ωστόσο, Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δώσει αντικρουόμενες εκδοχές για το προσχέδιο της συμφωνίας, και οι ακριβείς όροι της παραμένουν ασαφείς. Το υποτιθέμενο κείμενο ενός προσχεδίου συμφωνίας διέρρευσε σε ημιεπίσημο ιρανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο την Παρασκευή, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ακόμα και για τους ίδιους τους Ιρανούς, ανέφεραν αρκετές από τις πηγές, η απομάκρυνση του εμπλουτισμένου υλικού θα ήταν πλέον δύσκολη και επικίνδυνη. Θα απαιτούσε βαρύ εξοπλισμό εκσκαφής και προσπάθειες αποναρκοθέτησης, διαδικασίες που είναι δύσκολες και ρισκαδόρικες.
«Αν αυτές οι πληροφορίες αληθεύουν, σίγουρα θα περιέπλεκαν… την ανάκτηση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου (HEU)», δήλωσε ο Σκοτ Ρέκερ, ο οποίος διετέλεσε επικεφαλής του Γραφείου Απομάκρυνσης Πυρηνικού Υλικού της Εθνικής Υπηρεσίας Πυρηνικής Ασφάλειας από το 2017 έως το 2021.
Θα μπορούσε επίσης να προσφέρει μια ευκαιρία στο Ιράν να συσκοτίσει τις προσπάθειες συμμόρφωσής του.
Εάν οι διαπραγματευτές «απαιτήσουν από το Ιράν να μεταφέρει ολόκληρο το απόθεμα σε μια κεντρική τοποθεσία για επαλήθευση και, τελικά, για την απομάκρυνση ή την υποβάθμιση του υλικού», αυτό θα έθετε την ευθύνη στην Τεχεράνη να αποκτήσει πρόσβαση και να «παράσχει την πλήρη καταγραφή» του εμπλουτισμένου ουρανίου, δήλωσε ο Ρέκερ.
Ωστόσο, «σε αυτό το σενάριο, θα ανησυχούσα ότι το Ιράν θα ισχυριζόταν ότι ένα μέρος του HEU ήταν αδύνατο να ανακτηθεί», είπε ο Ρέκερ. «Δεν θα είχαμε πλήρη βεβαιότητα ότι το Ιράν δεν θα μπορούσε να διατηρήσει πρόσβαση σε αυτό κάποια στιγμή στο μέλλον».
Που βρίσκεται το εμπλουτισμένο ουράνιο
Η διεθνής κοινότητα πιστεύει ότι το μεγαλύτερο μέρος του αποθέματος βρίσκεται σε κατεστραμμένες σήραγγες στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν στο κεντρικό Ιράν, ενώ κάποιο πρόσθετο υλικό φυλάσσεται σε άλλες τοποθεσίες.
Στα μέσα Μαΐου, ο στρατός ήταν έτοιμος να διεξάγει επιχείρηση για την κατάσχεση του πυρηνικού υλικού, η οποία τελικά κρίθηκε ότι ενείχε πολύ υψηλό κίνδυνο, όπως έχει αναφέρει προηγουμένως το CNN.
Όμως, στο διάστημα που μεσολάβησε από τότε, το Ιράν έχει οχυρώσει ακόμη περισσότερο τις τοποθεσίες όπου πιστεύεται ότι είναι θαμμένο υπόγεια το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο του.
Ο Τραμπ έχει αναγνωρίσει στο παρελθόν την επικίνδυνη φύση της ανάκτησης του ουρανίου με τη βία, και εξέφρασε τις σκέψεις του σε εμφάνισή του τον Μάιο στο Fox News σχετικά με το αν οι Ιρανοί θα ήταν ποτέ ικανοί να αποκτήσουν πρόσβαση και να ανακτήσουν το θαμμένο πυρηνικό υλικό χωρίς να γίνουν αντιληπτοί από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών.
«Γνωρίζουμε ακριβώς τι συμβαίνει», δήλωσε ο Τραμπ στον παρουσιαστή του Fox, Σον Χάνιτι, αναφερόμενος στην τοποθεσία. «Κανείς δεν έχει καταφέρει καν να το πλησιάσει».
Ωστόσο, συζητώντας δημόσια για το ουράνιο ως πιθανό στόχο, σημείωσαν δύο από τις πηγές, ο πρόεδρος των ΗΠΑ ενδέχεται να έδωσε στο Ιράν το έναυσμα να υπερασπιστεί καλύτερα τα δικά του περιουσιακά στοιχεία.
Τώρα, ακόμη και αν η συμφωνία μεταξύ της Τεχεράνης και της Ουάσιγκτον υπογραφεί την ερχόμενη εβδομάδα, αναμένονται πρόσθετες τεχνικές διαπραγματεύσεις για τη διευθέτηση των λεπτομερειών σχετικά με το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Η απομάκρυνση του ουρανίου από το Ιράν θα απαιτούσε πιθανότατα την ανάπτυξη μιας εξειδικευμένης κινητής εγκατάστασης ουρανίου, η οποία οργανώνεται υπό την Εθνική Υπηρεσία Πυρηνικής Ασφάλειας στο Εθνικό Εργαστήριο Όουκ Ριτζ στο Τενεσί.
Το CNN ανέφερε προηγουμένως ότι οι κορυφαίοι διαπραγματευτές των ΗΠΑ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, επισκέφθηκαν το εργαστήριο νωρίτερα αυτό το μήνα.
Όμως, ακόμη και οι κορυφαίοι εμπειρογνώμονες του κόσμου στην απομάκρυνση πυρηνικών υλικών θα χρειάζονταν σημαντικό χρόνο για να ολοκληρώσουν το έργο τους.
Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους νωρίτερα αυτό το μήνα ότι η απομάκρυνση θα απαιτούσε τουλάχιστον δύο εβδομάδες για να ολοκληρωθεί.
