Πριν 18 χρόνια, o τότε ηγέτης της Βενεζουέλας Ούγκο Τσάβες, εθνικοποίησε περιουσιακά στοιχεία ξένων εταιρειών, με τις τελευταίες να απαιτούν αποζημιώσεις ύψους 60 δισ. δολαρίων. Στις 16 Δεκεμβρίου 2025 ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απαίτησε η Βενεζουέλα να επιστρέψει «όλο το πετρέλαιο, τη γη και τα άλλα περιουσιακά στοιχεία που προηγουμένως μας έκλεψαν». Στις 3 Ιανουαρίου ο Τραμπ πήγε στη Βενεζουέλα να τα πάρει πίσω και όχι μόνο. Δεν θα είναι εύκολο.
Υπενθυμίζεται ότι των εθνικοποιήσεων του Τζάβες προηγήθηκε απόπειρα πραξικοπήματος από ομάδες που χρηματοδοτούνταν από την Ουάσιγκτον. Η απόφαση του Βενεζουελανού προέδρου ήταν καθ΄ όλα νόμιμη, αν και στη συνέχεια αποζημίωσε επιλεκτικά, ανεπαρκώς και συχνά καθυστερημένα — και σε κάποιες μεγάλες υποθέσεις καθόλου, κάτι που κρίθηκε παράνομο από διεθνή δικαστήρια.
Έτσι μετά την πρωτοφανή απαγωγή του ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, ο Τραμπ ξεκαθάρισε πως «η πετρελαϊκή δραστηριότητα στη Βενεζουέλα ήταν μια αποτυχία, μια απόλυτη αποτυχία εδώ και πολύ καιρό», είπε.
«Θα βάλουμε τις πολύ μεγάλες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες μας… να δαπανήσουν δισεκατομμύρια δολάρια, να φτιάξουν τις βαριά κατεστραμμένες υποδομές… και να αρχίσουν να βγάζουν χρήματα για τη χώρα».
Τα αποθέματα της Βενεζουέλας ξεπερνούν τα 300 δισ. βαρέλια πετρελαίου -1/5 των παγκόσμιων αποθεμάτων- γεγονός που υποδηλώνει ότι η παραγωγή θα μπορούσε να αυξηθεί ακόμη περισσότερο, τουλάχιστον για κάποιο διάστημα.
Αποκλεισμός και κυρώσεις
Για τον Economist όμως, τα ληστρικά σχέδια Τραμπ δεν θα είναι καθόλου εύκολο να βρουν εφαρμογή.
Βραχυπρόθεσμα, η παραγωγή αργού της Βενεζουέλας είναι πιο πιθανό να μειωθεί παρά να ανακάμψει. Τον Δεκέμβριο η Αμερική κήρυξε αποκλεισμό στα φορτία που μεταφέρονται με δεξαμενόπλοια τα οποία βρίσκονται σε μαύρη λίστα· στη συνέχεια κατέσχεσε ένα από αυτά.
Έκτοτε οι εξαγωγές κατέρρευσαν και ο όγκος του βενεζουελάνικου αργού που παραμένει αδρανής πάνω σε δεξαμενόπλοια έχει φτάσει σε υψηλά πολλών ετών. Η Βενεζουέλα αντιμετωπίζει επίσης έλλειψη νάφθας -ενός διαλυτικού που χρειάζεται για να καταστήσει το εξαιρετικά παχύρρευστο αργό της μεταφέρσιμο- η οποία δεν έρχεται πλέον από τη Ρωσία.
Εκτός αν αρθεί ο αποκλεισμός, κάτι που εξαρτάται από πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις, η παραγωγή της χώρας θα πρέπει να περιοριστεί ακόμη περισσότερο, ίσως σε λιγότερα από 700.000 βαρέλια την ημέρα.
Δεκαετίες κακοδιαχείρισης
Στη συνέχεια ο Economist σημειώνει πως δεκαετίες υποεπένδυσης και κακοδιαχείρισης έχουν προκαλέσει πτώση της πετρελαϊκής παραγωγής της Βενεζουέλας κατά τα δύο τρίτα από τα τέλη της δεκαετίας του 2000, σε περίπου 1 εκατ. βαρέλια την ημέρα.
Έτσι το βρετανικό μέσο σημειώνει ότι η παραγωγή θα μπορούσε να ανακάμψει μέσα σε λίγους μήνες αν υπάρξει ομαλή πολιτική μετάβαση και αρθούν οι αμερικανικές κυρώσεις κατά της Βενεζουέλας, συμπεριλαμβανομένου του αποκλεισμού.
Βασικές εργασίες συντήρησης και επισκευών θα μπορούσαν να αυξήσουν την παραγωγή αργού της χώρας στα 1,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως το τέλος του 2026, εκτιμά η Kpler, εταιρεία ανάλυσης δεδομένων.
Αυτό, ωστόσο, θα εξακολουθούσε να υπολείπεται αισθητά της μέγιστης δυνητικής παραγωγής της χώρας και θα την άφηνε λίγο πίσω από τη Λιβύη, τον 18ο μεγαλύτερο παραγωγό παγκοσμίως.
Έλλειψη κεφαλαίων
Για να αντλήσει περισσότερο πετρέλαιο, η Βενεζουέλα θα έπρεπε να ξεπεράσει τρία προβλήματα: δραματική έλλειψη κεφαλαίων, έλλειψη εργατικού δυναμικού και μια κορεσμένη παγκόσμια αγορά.
Η Rystad Energy, συμβουλευτική εταιρεία, εκτιμά ότι θα απαιτούνταν 110 δισ. δολάρια σε κεφαλαιουχικές δαπάνες μόνο για έρευνα και παραγωγή ώστε η χώρα να επανέλθει στα επίπεδα παραγωγής πριν από 15 χρόνια, που είναι διπλάσιο από όσα επένδυσαν συνολικά οι μεγάλες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες παγκοσμίως το 2024.
Ο Τραμπ φαίνεται να πιστεύει ότι αυτές οι εταιρείες θα έσπευδαν να υπογράψουν μεγάλα επιταγές. Μπορεί να το κάνει η Chevron, που ήδη δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα, αλλά ο Economist λέει ότι άλλες εταιρείες δεν έχουν ξεχάσει τα δεινά του παρελθόντος.
Η επιτυχία των σχεδίων του κ. Τραμπ κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι. Θα αποχωρήσει από τον Λευκό Οίκο σε λίγο πάνω από τρία χρόνια και μπορεί να χάσει το ενδιαφέρον του νωρίτερα.
Μέχρι στιγμής οι αμερικανικοί πετρελαϊκοί κολοσσοί παραμένουν σιωπηλοί απέναντι στο κάλεσμα του προέδρου. Ούτε οι παγκόσμιοι έμποροι εμπορευμάτων βρίσκονται «στην αφετηρία», λέει ο Ζαν-Φρανσουά Λαμπέρ, σύμβουλος. Οι τράπεζες και οι ασφαλιστικές εταιρείες, που θα χρειάζονταν για τη χρηματοδότηση και την ασφάλιση των φορτίων, θα ήταν ακόμη πιο διστακτικές να επιστρέψουν.
Έλλειψη εργατικού δυναμικού
Ακόμη κι αν πειστούν αρκετές πετρελαϊκές να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη, είναι αμφίβολο αν η πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας θα μπορούσε να ακολουθήσει τον ρυθμό. Τα τελευταία χρόνια δεκάδες χιλιάδες εξειδικευμένοι εργαζόμενοι, από μηχανικούς έως γεωλόγους, έχουν εγκαταλείψει τη χώρα.
Η PDVSA διοικείται πλέον σε μεγάλο βαθμό από τις ένοπλες δυνάμεις. Για να σχηματίσει βιώσιμες κοινοπραξίες με δυτικές εταιρείες, η εταιρεία των 70.000 εργαζομένων θα έπρεπε να αναδιαρθρωθεί εκ βάθρων. Ενδέχεται να μην μπορεί να λειτουργήσει ως αξιόπιστος εταίρος για πολλά χρόνια.
Κορεσμένη αγορά
Στη συνέχεια το Economist προειδοποιεί πως όποια επιπλέον ποσότητα πετρελαίου κι αν αντλήσει η Βενεζουέλα, θα καταλήξει σε μια κορεσμένη αγορά. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, επίσημος φορέας προβλέψεων, αναμένει ότι η παγκόσμια προσφορά αργού θα υπερβαίνει τη ζήτηση τουλάχιστον έως το τέλος της δεκαετίας, λόγω της ισχυρής παραγωγής σε χώρες όπως η Βραζιλία, η Γουιάνα και, πράγματι, η Αμερική, καθώς και της υποτονικής αύξησης της ζήτησης.
Πολλοί αναλυτές αναμένουν ότι τα πλεονάσματα θα πιέσουν τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου προς τα 50 δολάρια το βαρέλι, και πιθανώς χαμηλότερα, φέτος και του χρόνου —κάτω από το σημείο ισοσκελισμού για τα περισσότερα υφιστάμενα κοιτάσματα της Βενεζουέλας με αξιοπρεπή αποθέματα. Τα νέα έργα είναι συχνά ακόμη λιγότερο ανταγωνιστικά.
Στο πιο αισιόδοξο σενάριό της, η Kpler προβλέπει ότι η παραγωγή πετρελαίου της Βενεζουέλας θα μπορούσε να αυξηθεί σε 1,7–1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως το 2028. Ακόμη κι αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει αισθητή αναδιάταξη των εμπορικών ροών.
Έτσι, ο Economist καταλήγει πως μπορεί η απαγωγή του Μαδούρο από τον Τραμπ να ήταν εντυπωσιακή και ταχεία. Η οικονομική ανταμοιβή από αυτήν δεν θα είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο
