Σκηνές χάους εκτυλίχθηκαν μέσα στη Γερουσία των Φιλιππίνων, όταν ακούστηκαν πυροβολισμοί στο κτίριο όπου είχε καταφύγει ο γερουσιαστής Ronald “Bato” dela Rosa, πρώην αρχηγός της αστυνομίας και εμπνευστής της αιματηρής εκστρατείας κατά των ναρκωτικών επί προεδρίας Ντουτέρτε.
Δημοσιογράφοι και υπάλληλοι προσπαθούσαν να προστατευτούν, ενώ ισχυρές δυνάμεις ασφαλείας απέκλεισαν το συγκρότημα της Γερουσίας.
Το περιστατικό εξελίχθηκε σε πολιτικό θρίλερ με διεθνείς διαστάσεις.
Ο Ντέλα Ρόσα καταζητείται από το Διεθνές Δικαστήριο για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που σχετίζονται με τον διαβόητο «πόλεμο κατά των ναρκωτικών», μια εκστρατεία που σύμφωνα με επίσημα στοιχεία άφησε πίσω της περισσότερους από 6 χιλιάδες νεκρούς, ενώ οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός είναι πολύ μεγαλύτερος.
Ο 64χρονος γερουσιαστής είχε εξαφανιστεί για μήνες από τη δημόσια ζωή και επανεμφανίστηκε αιφνιδιαστικά στη Γερουσία λίγες ημέρες πριν από το επεισόδιο.
Σύμφωνα με διεθνή μέσα, πράκτορες της Εθνικής Υπηρεσίας Ερευνών επιχείρησαν να τον συλλάβουν, όμως εκείνος διέφυγε μέσα από τους διαδρόμους του κοινοβουλίου, ζητώντας πολιτική προστασία από συμμάχους του στο Σώμα.
Η κατάσταση κλιμακώθηκε όταν ακούστηκαν πυροβολισμοί εντός του συγκροτήματος της Γερουσίας. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αναφορές για θύματα, ωστόσο οι αρχές ανακοίνωσαν ότι ερευνούν ποιος άνοιξε πυρ και υπό ποιες συνθήκες.
Το περιστατικό έχει μετατραπεί σε μείζονα πολιτική κρίση για τον πρόεδρο Ferdinand Marcos Jr., ο οποίος συγκάλεσε έκτακτη σύσκεψη ασφαλείας. Η υπόθεση συνδέεται άμεσα με τη σφοδρή σύγκρουση ανάμεσα στην οικογένεια Μάρκος και το στρατόπεδο Ντουτέρτε, ιδιαίτερα μετά την κλιμάκωση των διαδικασιών καθαίρεσης της αντιπροέδρου Σάρας Ντουτέρτε, κόρης του πρώην προέδρου.
Ο Ντέλα Ρόσα θεωρείται ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα πρόσωπα της τελευταίας δεκαετίας στις Φιλιππίνες.
Ως αρχηγός της αστυνομίας, ηγήθηκε της επιχείρησης «Project Double Barrel», η οποία συνδέθηκε με εξωδικαστικές εκτελέσεις υπόπτων για διακίνηση ναρκωτικών.
Από τοπικός, εθνικός αρχηγός της αστυνομίας
Όταν ο Ροντρίγκο Ντουτέρτε ανέλαβε την προεδρία της χώρας τον Ιούνιο του 2016, διόρισε τον Ντέλα Ρόσα, τον πρώην αρχηγό της αστυνομίας στην πόλη Νταβάο, ως επικεφαλής της Εθνικής Αστυνομίας των Φιλιππίνων, μια θέση που κατείχε για 21 μήνες. Ο Ντουτέρτε του έδωσε ευρεία εξουσία να αναπαράγει το μοντέλο καταπολέμησης του εγκλήματος του Νταβάο σε εθνικό επίπεδο.
Την πρώτη ημέρα που ανέλαβε τα καθήκοντα του, ο Ντέλα Ρόσα, εξέδωσε οδηγία για την έναρξη της πανεθνικής καταστολής των παράνομων ναρκωτικών, προκειμένου να εκπληρωθεί η προεκλογική υπόσχεση του Ντουτέρτε.
Το πρόγραμμα, με την ονομασία “Project Double Barrel”, είχε ως πρότυπο την αστυνόμευση της πόλης Νταβάο που ο ντε λα Ρόσα ήταν πριν επικεφαλής της τοπικής αστυνομίας και στόχευε στην «εξουδετέρωση παράνομων προσώπων που διακινούν ναρκωτικά σε εθνικό επίπεδο».
Η εφαρμογή του ακολουθήθηκε από μια απότομη αύξηση των δολοφονιών. Η αστυνομία ανέφερε περισσότερους από 2.000 θανάτους μεταξύ της ορκωμοσίας του Ντουτέρτε στις 30 Ιουνίου και του τέλους του ίδιου έτους, οι περισσότεροι από τους οποίους περιγράφηκαν ως συμβάντα κατά τη διάρκεια ανταλλαγών πυροβολισμών.
Ο Ντέλα Ρόσα χρησιμοποίησε επανειλημμένα βίαιη ρητορική ενώ ηγούνταν της Εθνικής Αστυνομίας των Φιλιππίνων κατά τη διάρκεια του πολέμου κατά των ναρκωτικών.
Ορισμένες από αυτές τις δηλώσεις αναφέρθηκαν αργότερα σε δικαστικό έγγραφο που κατατέθηκε στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, στο οποίο περιγράφονται οι κατηγορίες που θέλουν να απαγγείλουν οι εισαγγελείς στον πρώην πρόεδρο Ντουτέρτε.
Ο Ντέλα Ρόσα ορκίστηκε δημόσια να «συντρίψει» τους βαρόνους των ναρκωτικών και προειδοποίησε για «δολοφονίες στο όνομα των ναρκωτικών».
Υποσχέθηκε να εφαρμόσει «άμεσα» μια κλιμακωτή έκδοση του μοντέλου Νταβάο, δηλώνοντας: «Αν κάποιος αντισταθεί, θα πεθάνει. Αν κανείς δεν αντισταθεί, θα τον κάνουμε να αντισταθεί. Να παράγουμε αίμα. Να ενσταλάξουμε τον φόβο».
Ένα μήνα μετά τον διορισμό του, σε μια ομιλία του σε χρήστες ναρκωτικών ο Ντέλα Ρόσα τους είπε να σκοτώσουν τους βαρόνους των ναρκωτικών και να κάψουν τα σπίτια τους επειδή τους έκαναν να εθιστούν στο shabu, (σ.σ. έναν αργκό όρο για τη μεθαμφεταμίνη).
Μέχρι την αποχώρηση του Ντουτέρτε από το προεδρικό αξίωμα το 2022, ο επίσημος απολογισμός του πολέμου κατά των ναρκωτικών είχε τουλάχιστον τριπλασιαστεί. Η αστυνομία ανέφερε ότι 6.200 ύποπτοι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων κατά των ναρκωτικών.
Η κυβέρνηση των Φιλιππίνων έχει επίσημα αναγνωρίσει 6.248 θανάτους λόγω της εκστρατείας κατά των ναρκωτικών.
Αλλά οι ακτιβιστές λένε ότι ο πραγματικός απολογισμός της καταστολής ήταν πολύ μεγαλύτερος, με χιλιάδες χρήστες ναρκωτικών σε αστικές περιοχές και φτωχούς, πολλοί από τους οποίους βρίσκονται σε επίσημες «λίστες παρακολούθησης», να σκοτώνονται υπό μυστηριώδεις συνθήκες.
Τόσο ο Ντουτέρτε όσο και ο Ντέλα Ρόσα δεν δίστασαν να υπερασπιστούν την βάναυση εκστρατεία, επιμένοντας ότι η αστυνομία είχε εντολή να σκοτώσει μόνο σε αυτοάμυνα.
Αφού αποχώρησε από την αστυνομία, ο Ντέλα Ρόσα διορίστηκε γενικός διευθυντής του Γραφείου Σωφρονιστικών Ιδρυμάτων, προτού συμμετάσχει στις εκλογές για τη Γερουσία το 2019. Κέρδισε και κατέλαβε την πέμπτη θέση, συγκεντρώνοντας περισσότερες από 19 εκατομμύρια ψήφους.
Έθεσε υποψηφιότητα και κέρδισε μια δεύτερη γερουσιαστική θητεία τον Μάιο του 2025.
Ο ίδιος αρνείται όλες τις κατηγορίες και υποστηρίζει ότι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία στις Φιλιππίνες μετά την αποχώρηση της χώρας από το καταστατικό της Ρώμης το 2019.
