Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, η μεγάλη φωτιά στη Δυτική Αττική έκαιγε ακόμη. Και είχε ήδη καταστρέψει πάνω από 180.000 στρέμματα γης (WWF). Η Ελλάδα ήταν μία από τις χώρες της Ευρώπης που έχει πληγεί από πυρκαγιές, αλλά και από την ξηρασία. Το κόστος των οποίων είναι ήδη αστρονομικό –και η αποτίμησή των ζημιών δεν έχει τελειώσει.
Σε ανάλυσή τους για τις καταστροφές από τις πυρκαγιές στην Ευρώπη και τα κύματα καύσωνα, οι Financial Times επισημαίνουν ότι έχει φτάσει τα 3,1 δισεκατομμύρια ευρώ. Η αποτίμηση αυτή αφορά τη Γαλλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και την Ελλάδα.
Ξεπεράστηκαν οι προβλέψεις της ΕΕ
Καθώς η κλιματική αλλαγή δημιουργεί τις συνθήκες για το ξέσπασμα πυρκαγιών, η ανάλυση των Financial Times διαπιστώνει ότι το έως σήμερα, φετινό οικονομικό κόστος έχει ξεπεράσει κατά πολύ τις εκτιμήσεις της Κομισιόν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υπολογίσει τον κατά μέσο όρο ετήσιο οικονομικό αντίκτυπο από τις πυρκαγιές σε 2,5 δισεκατομμύρια.
Καμένα αμπέλια από τις πυρκαγιές στην Ισπανία / REUTERS/Umit Bektas
Η εκτίμηση των FT βασίζεται σε μεθοδολογία που στηρίζει τα στοιχεία της Επιτροπής και σε αντίστοιχους υπολογισμούς από τη γαλλική κυβέρνηση. Αντιπροσωπεύουν το λεγόμενο κόστος «αποκατάστασης» της επιστροφής των καμένων εκτάσεων στην προηγούμενη κατάστασή τους. Πρόκειται για έναν τρόπο αποτύπωσης της οικονομικής τους αξίας. Και σημειώνουν ότι ο συνολικός οικονομικός αντίκτυπος θα είναι τελικά πολύ μεγαλύτερος.
Οι λόγοι είναι οι εξής:
- Το μέσο κόστος ανά εκτάριο για την αναφύτευση και τη συντήρηση ποικίλλει ανά χώρα, αντανακλώντας τους τύπους κάλυψης γης και την ηλικία του δάσους.
- Οι ασφαλιστές, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να υπολογίζουν το κόστος των ζημιών σε περιουσίες και καλλιέργειες και της διαταραχής του τουρισμού στην κορύφωση του καλοκαιριού.
- Υπάρχουν και άλλα κόστη. Όπως τα αυξημένα ασφάλιστρα ή τα μη ασφαλίσιμα περιουσιακά στοιχεία. Η μείωση του αριθμού επισκεπτών-τουριστών. Αλλά και η ανάγκη για μεγάλες δαπάνες σε εξοπλισμό πυρόσβεσης. Όλα αυτά, θα εκτιμηθούν με την πάροδο του χρόνου.
Επίσης, η Ελλάδα ακόμη δεν έχει κάνει καταγραφεί των ζημιών από τις πυρκαγιές, ώστε να υπολογιστούν τα ποσά της κρατικής στήριξης προς τους πληγέντες. Ούτε φυσικά έχει αποτιμηθεί το πλήρες μέγεθος της καταστροφής.
Το κόστος της ξηρασίας
Πέρα από τις ζημιές που προκάλεσαν οι πυρκαγιές –αν αυτές που έζησε η Ευρώπη έως τώρα ήταν οι τελευταίες- υπάρχει και εκείνο από την ξηρασία. Στην κεντρική Ευρώπη, η πτώση της στάθμης του νερού στους ποταμούς Ρήνο και Δούναβη προκαλεί διαταραχή στη ροή αγαθών και περικοπές στην παραγωγή.
Στην Ουγγαρία, ο πυρηνικός σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας απειλείται με κλείσιμο, λόγω της χαμηλής στάθμης του Δούναβη. Αυτή η μονάδα προμηθεύει σχεδόν τη μισή ηλεκτρική ενέργεια που
Η Ρουμανία έχει επίσης αναγκαστεί να κλείσει έναν από τους δύο αντιδραστήρες του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής Cernavodă. Και οι δύο αντλούν νερό ψύξης από τον ποταμό. Για να μπορέσει να εκτρέψει νερό, στα συστήματα ψύξης του πυρηνικού σταθμού, ανατίναξε έναν όγκο βράχων ώστε να δημιουργήσει ένα φράγμα.
Μιλώντας στους FT, η Σάρα Μέγερ, ειδικός στην κλιματική οικονομία στο Ελβετικό Ομοσπονδιακό Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Ζυρίχης, τονίζει ότι το πραγματικό οικονομικό κόστος μόνο των πυρκαγιών θα μπορούσε να είναι υπερτριπλάσιο του ετήσιου μέσου όρου (2,1 δισεκατομμύρια ευρώ) σε απώλεια ΑΕΠ που κόστισαν οι πυρκαγιές Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία και Ελλάδα από το 2011 έως το 2018.
«Εάν οι πυρκαγιές καταλήξουν να φτάσουν στις πόλεις», λέει, το κόστος «θα είναι πολύ, πολύ υψηλότερο από αυτό».
Το παράδειγμα της Γαλλίας
Στη Γαλλία, το διαμέρισμα της Ζιρόντ είναι κόμβος για τις αμυντικές και αεροδιαστημικές βιομηχανίες. Οι πυρκαγιές ανάγκασαν εταιρείες, όπως η κατασκευάστρια κινητήρων αεριωθούμενων Safran, η κατασκευάστρια μαχητικών αεροσκαφών Dassault Aviation και η κατασκευάστρια πυραύλων ArianeGroup, να διακόψουν την παραγωγή και να απομακρύνουν το προσωπικό.
Εκεί βρίσκονται και οι αμπελώνες του Μπορντό, της γνωστής περιοχής για την παραγωγή κρασιού. Αν και οι καλλιέργειες τη γλίτωσαν από τις φλόγες, προς το παρόν είναι ασαφές αν ο καπνός θα προκαλέσει προβλήματα στα φυτά και την παραγωγή.
Πυροσβέστες και εθελοντές κάτοικοι στη μάχη με τις πυρκαγιές στην Ισπανία / REUTERS/Umit Bektas
Επίσης, από τις πυρκαγιές επλήγησαν η καλλιέργεια στρειδιών στη λεκάνη του Αρκασόν και ο τουρισμός. Ο τουρισμός στην περιοχή αντιπροσωπεύει το 7% του ΑΕΠ της.
Και οι αριθμοί δείχνουν το μέγεθος της καταστροφής. Σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο της Ζιρόντ, οι πυρκαγιές έπληξαν άμεσα τουλάχιστον 40.000 επιχειρήσεις. Από αυτές, 19.500 είχαν κλείσει εντελώς μέχρι τις 30 Ιουλίου. Και 120.000 έως 150.000 εργαζόμενοι είχαν τεθεί σε κρατικά επιδοτούμενη εργασία μερικής απασχόλησης μέχρι τις 27 Ιουλίου.
Στην Ισπανία, οι πυρκαγιές έφτασαν στα 50 χιλιόμετρα από την ισπανική πρωτεύουσα. Έκαψαν σπίτια, επιχειρήσεις και οχήματα σε αγροτικές περιοχές. Σύμφωνα με την Ένωση Μικρών Αγροτικών και Γεωργικών Επιχειρήσεων (Unión de Pequeños Agricultores y Ganaderos), η προκαταρκτική αποτίμηση των απωλειών έδειξε καταστροφή 8.500 εκταρίων «χρήσιμης» γης, κυρίως βοσκοτόπων.
Η υγεία και η κρίση ως… ευκαιρία
Οι πυρκαγιές έχουν και μακροχρόνιες συνέπειες. Σε δήλωσή του στους FT, ο Ιωάννης Κουντούρης, αναπληρωτής καθηγητής στο Imperial College, λέει ότι ορισμένα από τα σημαντικότερα κόστη των πυρκαγιών δεν αποτιμώνται σε χρήμα. Έτσι μετριούνται σπάνια. Παράδειγμα, οι επιπλέον νοσηλείες ατόμων που επιβαρύνονται από την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Φυσικά, υπάρχουν και αυτοί που βλέπουν την κρίση ως… ευκαιρία. Όπως ο Άντριου Κένινγχαμ, επικεφαλής οικονομολόγος για την Ευρώπη στην εταιρεία συμβούλων Capital Economics. Λέει ότι το διαμέρισμα της Ζιρόντ αντιπροσωπεύει μόνο το 2,5% του γαλλικού ΑΕΠ. Επίσης ότι οι φυσικές καταστροφές μπορούν να έχουν «κάποιες παράδοξες θετικές επιπτώσεις στο ΑΕΠ» που θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν το αρχικό πλήγμα. Ποιες είναι αυτές; Η κρατική βοήθεια και οι ασφαλιστικές πληρωμές ενισχύουν τις δαπάνες για την ανοικοδόμηση.
Αλλά η Σάρα Μέγερ διαφωνεί: «Αυτή δεν είναι οικονομική ανάπτυξη που μας αρέσει. Είναι απλώς η αντικατάσταση του κατεστραμμένου κεφαλαίου».
