Οι χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν προσωρινά τη ρευστότητα που προέρχεται από τις εκταμιεύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για την κάλυψη άλλων τρεχουσών προϋπολογιστικών δαπανών. Τη διευκρίνιση αυτή έκανε ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδιος για το Ταμείο Ανάκαμψης, Ραφαέλε Φίτο, στον απόηχο των αποκαλύψεων ότι η Ισπανία διοχέτευσε περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια ευρώ από τα κονδύλια αυτά για την πληρωμή συντάξεων.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο Ιταλός επίτροπος εξήγησε ότι οι Βρυξέλλες αναλύουν τη σχετική έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου της Ισπανίας, η οποία κατέγραψε ότι το 2024 η κυβέρνηση της χώρας χρησιμοποίησε «πλεονάζοντα» ευρωπαϊκά κονδύλια ύψους 2,389 δισ. ευρώ για συνταξιοδοτικές δαπάνες. «Αν και η καταβολή συντάξεων και άλλες μορφές τρεχουσών δαπανών δεν είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση από το Μηχανισμό Ανάκαμψης, είναι εφικτό για τα κράτη-μέλη να χρησιμοποιούν προσωρινά τη ρευστότητα των εκταμιεύσεων για την κάλυψη άλλων αναγκών του προϋπολογισμού», δήλωσε ο κ. Φίτο. Ο ίδιος έσπευσε να διευκρινίσει ότι αυτού του είδους οι επιχειρήσεις διαχείρισης ταμειακών διαθεσίμων (treasury management) έχουν μεταβατικό χαρακτήρα και δεν επηρεάζουν την προστασία των κοινοτικών πόρων.
Το ισπανικό Ελεγκτικό Συνέδριο ενέκρινε μεν με θετική γνωμοδότηση τον Γενικό Λογαριασμό του Κράτους για το 2024, ωστόσο εντόπισε αυτή τη διαφοροποίηση στη χρήση των κονδυλίων, αποδίδοντάς την στην απουσία εγκεκριμένου κρατικού προϋπολογισμού για το συγκεκριμένο έτος. Από την πλευρά τους, τα ισπανικά Υπουργεία Οικονομικών και Οικονομίας υπεραμύνθηκαν της νομιμότητας της κίνησης, διαβεβαιώνοντας ότι το σύνολο των πόρων του σχεδίου ανάκαμψης θα κατευθυνθεί κανονικά στις προγραμματισμένες επενδύσεις.
Κοινή πρακτική στην Ε.Ε. οι τρέχουσες δαπάνες
Η περίπτωση της Ισπανίας δεν αποτελεί εξαίρεση. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για την περίοδο 2020-2025, η Μαδρίτη έχει κατευθύνει συνολικά 10,238 δισ. ευρώ σε τρέχουσες δαπάνες, ποσό που αντιστοιχεί στο 18,6% των 55,092 δισ. ευρώ που έχει λάβει μέχρι στιγμής σε επιδοτήσεις.
Η πρακτική αυτή είναι ευρέως διαδεδομένη σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς όλα τα κράτη-μέλη (για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία) έχουν αξιοποιήσει μέρος των κονδυλίων με αυτόν τον τρόπο. Συνολικά στην Ε.Ε., το 26% των επιδοτήσεων που έχουν ήδη δοθεί στις χώρες –δηλαδή 61,921 δισ. ευρώ– έχει απορροφηθεί από τρέχουσες δαπάνες (στις οποίες η Eurostat περιλαμβάνει μισθούς, ενδιάμεση κατανάλωση, κοινωνικές παροχές και πληρωμές τόκων).
Στην κορυφή της σχετικής λίστας βρίσκεται η Φινλανδία, η οποία έως το τέλος του 2025 είχε κατευθύνει το 83,5% των επιδοτήσεών της σε τρέχουσες δαπάνες, και ακολουθούν η Σουηδία (69,4%), η Δανία (52,7%), το Βέλγιο (46,6%) και η Γερμανία (44,2%).
