Την ώρα που η Μέση Ανατολή βυθίζεται σε μια νέα δίνη συγκρούσεων και η γεωπολιτική σκακιέρα μετακινείται ξανά, η Ρωσία βρίσκεται σε μια παράδοξη θέση. Η γεωπολιτική επιρροή της φαίνεται να αποδυναμώνεται, καθώς σημαντικοί σύμμαχοι είτε ανατρέπονται είτε εξουδετερώνονται. Ωστόσο, η ενεργειακή αναταραχή που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν ενδέχεται να προσφέρει στο Κρεμλίνο μια απροσδόκητη οικονομική ανάσα — ακριβώς τη στιγμή που ο πόλεμος στην Ουκρανία πιέζει τα δημόσια οικονομικά της χώρας, εξηγεί το Reuters.
Η Ρωσία και οι σύμμαχοι που χάθηκαν
Τα τελευταία χρόνια το γεωπολιτικό δίκτυο της Μόσχας έχει υποστεί αλλεπάλληλα πλήγματα.
Το 2024 ο πρόεδρος της Συρίας, Μπασάρ αλ-Άσαντ, ένας από τους μακροβιότερους συμμάχους της Ρωσίας στη Μέση Ανατολή, ανατράπηκε από την εξουσία. Η εξέλιξη θεωρήθηκε σοβαρό πλήγμα για τη ρωσική επιρροή στην περιοχή, σύμφωνα με το Reuters.
Παράλληλα, οι φιλοϊρανικές οργανώσεις Χεζμπολάχ και Χαμάς αποδυναμώθηκαν δραστικά μετά από σφοδρές ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις, περιορίζοντας περαιτέρω τον άξονα επιρροής που είχε διαμορφωθεί γύρω από τη Μόσχα και την Τεχεράνη, εξηγούν οι Financial Times.
Η αλυσίδα των εξελίξεων συνεχίστηκε στις αρχές του 2026, όταν αμερικανικές δυνάμεις απήγαγαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο σε αιφνιδιαστική επιχείρηση στο Καράκας. Ο Μαδούρο υπήρξε για χρόνια στενός πολιτικός και οικονομικός εταίρος της Ρωσίας στη Λατινική Αμερική.
Το πιο πρόσφατο πλήγμα ήταν ίσως και το πιο συμβολικό: η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σε αμερικανοϊσραηλινή επιχείρηση στα τέλη Φεβρουαρίου. Για τη Ρωσία, το Ιράν ήταν στρατηγικός εταίρος τόσο στρατιωτικά όσο και ενεργειακά. Η απώλεια αυτής της σχέσης ενισχύει την εικόνα ότι η Μόσχα δυσκολεύεται να προστατεύσει τους συμμάχους της.
Το απρόσμενο «δώρο» του πετρελαίου στη Ρωσία
Παρά τις γεωπολιτικές απώλειες, η οικονομική διάσταση του πολέμου μπορεί να λειτουργήσει υπέρ της Μόσχας. Η αναταραχή στις αγορές ενέργειας μετά τον πόλεμο στο Ιράν εκτόξευσε τις τιμές του πετρελαίου, καθώς οι επενδυτές φοβούνται διαταραχές στον εφοδιασμό από τον Περσικό Κόλπο.
Η τιμή του Brent ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι μέσα στον Μάρτιο, καθώς οι συγκρούσεις και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές περιόρισαν την προσφορά στην παγκόσμια αγορά.
Για τη Ρωσία, η εξέλιξη αυτή είναι κρίσιμη. Ο προϋπολογισμός της χώρας για το 2026 είχε βασιστεί σε τιμή 59 δολαρίων ανά βαρέλι για το ρωσικό αργό Urals.
Ωστόσο, στις αρχές του έτους η τιμή είχε πέσει ακόμη και στα 48 δολάρια το βαρέλι, το χαμηλότερο επίπεδο ενεργειακών εσόδων από το 2020. Σύμ,φωνα με το Investing.com, ορισμένες εκτιμήσεις προέβλεπαν μάλιστα πιθανή πτώση έως τα 40 δολάρια, γεγονός που θα δημιουργούσε σοβαρό δημοσιονομικό πρόβλημα για τη Μόσχα.
Η κρίση στο Ιράν ανέτρεψε την εικόνα. Μετά την έναρξη των συγκρούσεων, το πετρέλαιο σημείωσε απότομη άνοδο, προσεγγίζοντας ακόμη και τα 90 δολάρια το βαρέλι τον Μάρτιο, ενισχύοντας σημαντικά τα κρατικά έσοδα της Ρωσίας, καθώς το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τέταρτο έως το ένα τρίτο των κρατικών εσόδων.
Ανάλογη εκτίναξη είχε καταγραφεί και το 2022, όταν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία οι τιμές έφτασαν περίπου τα 97 δολάρια το βαρέλι, εξηγεί το Bloomberg.
Μια οικονομία που είχε αρχίσει να πιέζεται
Πριν ξεσπάσει η κρίση στη Μέση Ανατολή, η ρωσική οικονομία βρισκόταν σε δύσκολη φάση. Σύμφωνα με στοιχεία του ρωσικού υπουργείου Οικονομικών, τον Ιανουάριο του 2026 τα έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο κατέρρευσαν σε περίπου 393 δισ. ρούβλια — το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών.
Η πτώση των τιμών, οι δυτικές κυρώσεις και οι μεγάλες εκπτώσεις με τις οποίες πωλείται το ρωσικό πετρέλαιο είχαν δημιουργήσει σημαντική «τρύπα» στον προϋπολογισμό. Σύμφωνα με το Reuters, η κατάσταση επιδεινώθηκε από τις τεράστιες στρατιωτικές δαπάνες για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με αναλύσεις τραπεζών που επικαλείται το Investing.com, οι αναλυτές υπολόγιζαν ότι για να ισοσκελιστεί πλήρως ο προϋπολογισμός θα απαιτούνταν τιμή πετρελαίου ακόμη και κοντά στα 97 δολάρια το βαρέλι.
Οι νέες ευκαιρίες σε Ασία και Ευρώπη
Η ενεργειακή κρίση δημιουργεί επίσης νέες εμπορικές ευκαιρίες για τη Μόσχα.
Χώρες όπως η Ινδία και η Κίνα προμηθεύονται το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου τους από τη Μέση Ανατολή. Η αστάθεια στην περιοχή αυξάνει την ανάγκη τους για εναλλακτικές πηγές, και η Ρωσία εμφανίζεται ως ένας από τους βασικούς προμηθευτές που μπορούν να καλύψουν το κενό.
Παράλληλα, η ενεργειακή κρίση πιέζει και την Ευρώπη. Η διακοπή προμηθειών LNG από χώρες του Κόλπου ενδέχεται να αναγκάσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να επανεξετάσουν την απαγόρευση νέων συμβολαίων για ρωσικό φυσικό αέριο που επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ την άνοιξη.
Οι συνέπειες για τον πόλεμο στην Ουκρανία
Η ενεργειακή άνοδος έχει και άμεσες συνέπειες στο ουκρανικό μέτωπο.
Από τη μία πλευρά, οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου ενισχύουν τα ρωσικά κρατικά ταμεία, επιτρέποντας στη Μόσχα να συνεχίσει τη χρηματοδότηση του πολέμου.
Από την άλλη, η ενεργειακή κρίση κάνει την ενέργεια ακριβότερη για την Ουκρανία και επιβαρύνει την οικονομία της χώρας.
Παράλληλα, στο Κίεβο υπάρχει φόβος ότι η εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή μπορεί να οδηγήσει σε μείωση των στρατιωτικών αποστολών προς την Ουκρανία, καθώς τα αμερικανικά αποθέματα όπλων εξαντλούνται ταχύτερα.
Ένας πόλεμος που ευνοεί τη Μόσχα όσο διαρκεί
Παρά την απώλεια συμμάχων και την περιορισμένη στρατιωτική επιρροή της στη Μέση Ανατολή, η Ρωσία φαίνεται να αποκομίζει σημαντικά οικονομικά οφέλη από την ενεργειακή αναταραχή.
Ορισμένες εκτιμήσεις δείχνουν ότι με κάθε άνοδο ενός δολαρίου στην τιμή του πετρελαίου αυξάνονται τα ρωσικά δημόσια έσοδα κατά σχεδόν 2 δισ. δολάρια ετησίως- σύμφωνα με το Reuters.
Έτσι, όσο περισσότερο παρατείνεται η κρίση στη Μέση Ανατολή, τόσο περισσότερο ωφελείται οικονομικά η Ρωσία — ακόμη κι αν πολιτικά φαίνεται να χάνει έδαφος.
Πηγή: ot.gr
