του Πολύβιου Κανέ
Η ανάλυση που ακολουθεί έχει ιδιαίτερη σημασία διότι δημοσιεύεται σε πρωτοσέλιδη ανάρτηση στην Jerusalem Post.
Πέρα από την επιχειρηματολογία που έχει την δική της αξίας κυρίως αυτήν την ώρα της γενικής σύγχυσης, το γεγονός ότι ένα ισραηλινό ΜΜΕ αμφιβάλει επί της ουσίας ως προς την πραγματική δυνατότητα ανατροπής του καθεστώτος στην Τεχεράνη , έρχεται να ανατρέψει την κυρίαρχη άποψη τόσο στον Λευκό Οίκο αλλά και στο περιβάλλον του Μπένζαμιν Νετανιάχου.
Και τα δύο αυτά κέντρα λήψης αποφάσεων διατείνονται τελικά πώς αυτός είναι ο στόχος: η αποκαθήλωση του θεοκρατικού καθεστώτος. Φαίνεται ωστόσο ότι υπάρχουν αντικειμενικές δυσκολίες. Μήπως τελικά αυτό που ενδεχομένως διαφαίνεται είναι ο σχηματισμός μίας διάδοχης κατάστασης στην Τεχεράνη όπου οι επίγονοι του Χαμενεί θα είναι διατεθειμένοι να συζητήσουν με την Δύση; Ένα soft Islαμ τύπου Τουρκίας με χαρακτηριστικά Αραβικής Άνοιξης στην Αίγυπτο δηλαδή πριν από χρόνια;
Η ανάλυση της Jerusalem Post έχει ως εξής:
Τρεις Αμερικανοί αξιωματούχοι που είναι εξοικειωμένοι με τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες δήλωσαν ότι υπάρχει σοβαρός σκεπτικισμός ως προς το αν η κατατρεγμένη αντιπολίτευση του Ιράν μπορεί να ανατρέψει το θεοκρατικό, αυταρχικό σύστημα διακυβέρνησης.
Μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ το Σάββατο, πολλοί ανώτεροι αξιωματούχοι των Ηνωμένων Πολιτειών παραμένουν σκεπτικοί ως προς το αν η αμερικανική και ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα οδηγήσει σε αλλαγή καθεστώτος στο εγγύς μέλλον.
Πριν και μετά την έναρξη της επίθεσης, Αμερικανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, είχαν υποδείξει ότι η ανατροπή του καταπιεστικού κυβερνητικού συστήματος της χώρας ήταν ένας από τους πολλούς στόχους των ΗΠΑ, εκτός από την εξουδετέρωση των προγραμμάτων βαλλιστικών πυραύλων και πυρηνικών του Ιράν.
«Καλώ όλους τους Ιρανούς πατριώτες που λαχταρούν την ελευθερία να αδράξουν αυτή τη στιγμή… και να ανακτήσουν τη χώρα σας», δήλωσε ο Τραμπ την Κυριακή σε ένα βίντεο που δημοσιεύτηκε στο Truth Social.
Ωστόσο, τρεις Αμερικανοί αξιωματούχοι που είναι εξοικειωμένοι με τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες δήλωσαν ότι υπάρχει σοβαρός σκεπτικισμός ως προς το αν η καταπονημένη αντιπολίτευση του Ιράν μπορεί να ανατρέψει το θεοκρατικό, αυταρχικό κυβερνητικό σύστημα που ισχύει από το 1979.
Κανένας από τους αξιωματούχους που ρωτήθηκαν από το Reuters δεν απέκλεισε εντελώς το ενδεχόμενο πτώσης της ιρανικής κυβέρνησης, η οποία επί του παρόντος πλήττεται από σημαντικές απώλειες προσωπικού λόγω των συνεχιζόμενων αεροπορικών επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ και είναι βαθιά αντιδημοφιλής μετά από μια σειρά εξαιρετικά βίαιων καταστολών τον Ιανουάριο.
Το Reuters ανέφερε νωρίτερα ότι οι εκτιμήσεις της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (CIA) που παρουσιάστηκαν στο Λευκό Οίκο τις εβδομάδες πριν από την επίθεση στο Ιράν κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, αν ο Χαμενεΐ σκοτωθεί, θα μπορούσε να αντικατασταθεί από σκληροπυρηνικά στελέχη του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ή εξίσου σκληροπυρηνικούς κληρικούς, σύμφωνα με δύο πηγές.
Ένας Αμερικανός αξιωματούχος με γνώση των εσωτερικών διαβουλεύσεων του Λευκού Οίκου είπε ότι είναι απίθανο οι αξιωματούχοι του IRGC να παραδοθούν οικειοθελώς, εν μέρει επειδή έχουν επωφεληθεί από ένα τεράστιο δίκτυο προστασίας που έχει σχεδιαστεί για να διατηρεί την εσωτερική πίστη.
Οι εκτιμήσεις της CIA ακολούθησαν τουλάχιστον μία αναφορά από μια άλλη αμερικανική υπηρεσία πληροφοριών, η οποία σημείωσε ότι δεν υπήρξαν αποστασίες από το IRGC κατά τη διάρκεια μιας μαζικής σειράς αντικυβερνητικών διαδηλώσεων τον Ιανουάριο, οι οποίες αντιμετωπίστηκαν με βίαιη δύναμη από τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας.
Τέτοιες αποστασίες θα ήταν πιθανώς προϋπόθεση για οποιαδήποτε επιτυχημένη επανάσταση, σύμφωνα με τρεις επιπλέον πηγές. Οι πηγές αυτές ζήτησαν να μην κατονομαστεί η συγκεκριμένη υπηρεσία πληροφοριών.
Όλες οι πηγές με τις οποίες μίλησε το Reuters για αυτό το θέμα ζήτησαν ανωνυμία για να συζητήσουν τις εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών.
Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε την Κυριακή ότι σχεδίαζε να επαναλάβει τις επικοινωνίες με το Ιράν, υποδηλώνοντας ότι η Ουάσιγκτον δεν θεωρεί ότι η κυβέρνηση θα πάει πουθενά, τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον.
Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχόλιο, ενώ η CIA αρνήθηκε να σχολιάσει.
Πολλές συζητήσεις αλλά περιορισμένα περιθώρια συμφωνίας
Την Κυριακή, ο Ιρανός πρόεδρος Masoud Pezeshkian δήλωσε ότι ένα συμβούλιο ηγεσίας αποτελούμενο από τον ίδιο, τον επικεφαλής της δικαιοσύνης και ένα μέλος του ισχυρού Συμβουλίου Φυλάκων ανέλαβε προσωρινά τα καθήκοντα του Ανώτατου Ηγέτη.
Ο επικεφαλής της ασφάλειας Αλί Λαριτζάνι κατηγόρησε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι προσπαθούν να λεηλατήσουν και να διαλύσουν το Ιράν και προειδοποίησε τις «αποσχιστικές ομάδες» ότι θα αντιμετωπίσουν σκληρή αντίδραση αν επιχειρήσουν οποιαδήποτε ενέργεια, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση την Κυριακή. Το Reuters δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τις αναφορές των κρατικών μέσων ενημέρωσης.
Οι συζητήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών σχετικά με τις επιπτώσεις μιας πιθανής δολοφονίας του Χαμενεΐ δεν περιορίστηκαν στο αν αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγή στην ηγεσία της κυβέρνησης.
Δύο από τους αμερικανούς αξιωματούχους δήλωσαν ότι, από τον Ιανουάριο, έχει υπάρξει σημαντική συζήτηση – αλλά χωρίς συναίνεση – μεταξύ αξιωματούχων διαφόρων υπηρεσιών σχετικά με το βαθμό στον οποίο η δολοφονία του Χαμενεΐ θα οδηγούσε σε σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο το Ιράν προσεγγίζει τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επίσης συζητήσει το βαθμό στον οποίο ο θάνατος ή η ανατροπή του Χαμενεΐ θα αποτρέψει τη χώρα από την ανοικοδόμηση των πυραυλικών ή πυρηνικών εγκαταστάσεων και δυνατοτήτων της, ανέφεραν οι αξιωματούχοι, οι οποίοι ζήτησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους για να συζητήσουν ευαίσθητα εσωτερικά θέματα.
Μετά τις διαμαρτυρίες του Ιανουαρίου, ο Steve Witkoff, ειδικός απεσταλμένος του Trump και βασικός σύμμαχος του, μίλησε αρκετές φορές με τον ιρανό αντιπολιτευόμενο Reza Pahlavi, τον εξόριστο γιο του τελευταίου σάχη του Ιράν, θέτοντας ερωτήματα σχετικά με το βαθμό στον οποίο η κυβέρνηση θα υποστήριζε την εγκατάστασή του σε περίπτωση πτώσης της ιρανικής κυβέρνησης, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους.
Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες, ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ έχουν γίνει όλο και πιο απαισιόδοξοι ως προς το ενδεχόμενο οποιοσδήποτε ηγέτης της αντιπολίτευσης που υποστηρίζεται από την Ουάσινγκτον να είναι πραγματικά σε θέση να ελέγξει τη χώρα, πρόσθεσαν οι αξιωματούχοι.
«Τελικά, όταν σταματήσουν οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αν ο ιρανικός λαός βγει στους δρόμους, η επιτυχία του στην προώθηση του τέλους του καθεστώτος θα εξαρτηθεί από το αν οι απλοί στρατιώτες θα παραμείνουν αμέτοχοι ή θα συνταχθούν μαζί του», δήλωσε ο Τζόναθαν Πανικόφ, πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, ο οποίος τώρα εργάζεται στο think tank Atlantic Council στην Ουάσινγκτον.
«Διαφορετικά, τα απομεινάρια του καθεστώτος, εκείνοι που διαθέτουν τα όπλα, είναι πιθανό να τα χρησιμοποιήσουν για να διατηρήσουν την εξουσία».
