Η Μεγάλη Εβδομάδα αποτελεί περίοδο πνευματικής, σωματικής αλλά και υλικής προετοιμασίας για το Πάσχα, με ένα μωσαϊκό εθίμων να αναβιώνει σε πολλές περιοχές της χώρας, δίνοντας ένα ιδιαίτερο χρώμα στη μεγάλη γιορτή της χριστιανοσύνης.
Σήμερα, Μεγάλη Παρασκευή, λαμβάνει χώρα μία από τις πιο κατανυκτικές στιγμές της Ορθόδοξης παράδοσης. Σε κλίμα πένθους και κατάνυξης, οι πιστοί προσκυνούν καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας τον στολισμένο Επιτάφιο που βρίσκεται μέσα στην Εκκλησία, ενώ η περιφορά του γίνεται το βράδυ.
Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, μάλιστα, οι πιστοί περνούν από κάτω, μια κίνηση που εκφράζει τη συμμετοχή των πιστών στην ταφή του Χριστού, την ελπίδα της Ανάστασης, ενώ θεωρείται πράξη ευλογίας και πνευματικής προστασίας.
Η Μεγάλη Παρασκευή είναι ημέρα αργίας και αυστηρής νηστείας. Οι πιστοί πηγαίνουν στην εκκλησία για την ακολουθία της Αποκαθήλωσης και του Επιταφίου, ενώ μοναδικά έθιμα αναβιώνουν ανά την Ελλάδα.
Η Μεγάλη Εβδομάδα αποτελεί περίοδο πνευματικής, σωματικής αλλά και υλικής προετοιμασίας για το Πάσχα
Στιγμιότυπο από περιφορά επιταφίου στην Αιτωλοακαρνανία
Πάσχα: Έθιμα Μεγάλης Παρασκευής στην Αιτωλοακαρνανία
Το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής, το Ενετικό Λιμάνι στη Ναύπακτο μεταμορφώνεται σε ένα σκηνικό σπάνιας ομορφιάς και συγκίνησης. Οι δεκάδες αναμμένες δάδες στις πολεμίστρες των τειχών και ο φλεγόμενος σταυρός στην είσοδο του λιμανιού (κεντρική φωτογραφία) δημιουργούν μία ξεχωριστή εικόνα, όπου η παράδοση συναντά τη συγκίνηση του θείου Δράματος.
Νωρίτερα, οι επιτάφιοι των δύο κεντρικών ενοριών, του μητροπολιτικού ναού του Αγίου Δημητρίου και του ναού της Αγίας Παρασκευής, συναντώνται σχηματίζοντας μία ενιαία πομπή και στην συνέχεια κατευθύνονται στο λιμάνι. Τα φώτα σβήνουν, ο κόσμος σιωπά, ενώ οι πένθιμοι ήχοι από τις καμπάνες των ενοριών συνοδεύονται από την «Παπαχαραλάμπειο» δημοτική φιλαρμονική Ναυπάκτου.
Πριν από την άφιξη της πομπής, η μεικτή χορωδία Ναυπάκτου ερμηνεύει το λαϊκό ορατόριο «Ύμνοι Αγγέλων σε Ρυθμούς Ανθρώπων» του Σταύρου Κουγιουμτζή. Με την άφιξη της πομπής, τελείται κοινή δέηση των δύο ενοριών, ενώ η βραδιά κορυφώνεται με δεκάδες πυροτεχνήματα να φωτίζουν τον ουρανό, προαναγγέλλοντας το χαρμόσυνο μήνυμα της Ανάστασης. Το έθιμο, που προσελκύει μεγάλο αριθμό επισκεπτών, ξεκίνησε τη δεκαετία του 1950, όταν οι ψαράδες της περιοχής άρχισαν να τοποθετούν αναμμένες δάδες στις πολεμίστρες του λιμανιού.
Στο Αγρίνιο, αναβιώνει το έθιμο του χαλκουνοπολέμου, η προετοιμασία του οποίου ξεκινάει τουλάχιστον δύο μήνες πριν από το Πάσχα. Τα χαλκούνια είναι στην ουσία αυτοσχέδιες εκρηκτικές κατασκευές, οι οποίες αποτελούνται από ένα μεγάλο κύλινδρο γεμάτο με ένα μείγμα μπαρουτιού και ένα φυτίλι στο άκρο. Οι χαλκουνάδες αναζητούν το κατάλληλο μείγμα μπαρουτιού, το οποίο δοκιμάζεται νωρίτερα, ώστε να είναι ασφαλές.
Τη Μεγάλη Παρασκευή, όταν ολοκληρωθεί η περιφορά του Επιταφίου κάθε ενορίας, οι «χαλκουνάδες» συγκεντρώνονται στην πλατεία Δημοκρατίας και ο χαλκουνοπόλεμος ξεκινά. Το έθιμο χρονολογείται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, όταν οι κάτοικοι άναβαν τα χαλκούνια κατά την περιφορά του Επιταφίου με σκοπό να απομακρύνουν τους Τούρκους. Ωστόσο, συνέχισαν να τα κατασκευάζουν και μετά την απελευθέρωση.
Ιωάννινα: Το «Μοιρολόι της Παναγιάς» στην Κοπάνη Δωδώνης
Με σεβασμό στην παράδοση και τη βαθιά θρησκευτική κατάνυξη των ημερών, ο οικισμός ετοιμάζεται να υποδεχθεί και φέτος το «Μοιρολόι της Παναγιάς». Είναι ένα μοναδικό δρώμενο, το οποίο αποτελεί πλέον, κομμάτι του Εθνικού Ευρετηρίου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας.
Τη Μεγάλη Παρασκευή, αμέσως μετά την Αποκαθήλωση, οι κάτοικοι της Κοπάνης, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, φορούν τις παραδοσιακές ενδυμασίες του τόπου τους και γίνονται κοινωνοί ενός αρχέγονου πένθους. Η πομπή διασχίζει τα σοκάκια και τις αυλές του χωριού, με τους συμμετέχοντες να ψάλλουν τα πένθιμα κάλαντα με τον ιδιαίτερο, θρηνητικό τρόπο που χαρακτηρίζει την περιοχή.
«Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα…», είναι ο θρήνος που όλοι ψάλλουν και αφηγείται τη μαρτυρική πορεία, την Αποκαθήλωση και την Ταφή τού Κυρίου μέσα από το τραγικό συναίσθημα της Μάνας Παναγίας.
Όσοι συμμετέχουν στην πένθιμη πομπή επισκέπτονται τα σπίτια του χωριού, όπου οι νοικοκυραίοι τούς υποδέχονται προσφέροντας αυγά και τσουρέκια, σε μια συμβολική κίνηση αλληλεγγύης και κοινής συμμετοχής στο Θείο Δράμα.
Το έθιμο αναβιώνει συστηματικά από το 2005 με την πρωτοβουλία της Φιλοπρόοδου Κίνησης Κοπάνης, διασφαλίζοντας ότι η πολιτιστική ταυτότητα του χωριού μεταλαμπαδεύεται αναλλοίωτη στις νεώτερες γενιές.
