Για το μέσο ελληνικό νοικοκυριό το 2026, το ημερολόγιο μοιάζει να έχει σταματήσει κάπου ανάμεσα στις 20 και τις 22 κάθε μήνα. Είναι εκείνο το χρονικό σημείο όπου, παρά τις προσεκτικές κινήσεις και τις περικοπές, το υπόλοιπο του τραπεζικού λογαριασμού αγγίζει το μηδέν, ενώ οι μέρες που απομένουν εξακολουθούν να απαιτούν καύσιμα, τρόφιμα κι εξόφληση λογαριασμών.
Αυτή η αίσθηση της «οικονομικής ασφυξίας» δεν είναι προϊόν φαντασίας ή κακής διαχείρισης· είναι η αποτύπωση μιας σκληρής πραγματικότητας που επιβεβαιώνεται από τα πιο πρόσφατα στοιχεία εγχώριων και διεθνών στατιστικών αρχών.
Παρά τις επίσημες ανακοινώσεις για «αποκλιμάκωση» των τιμών, οι επίμονοι παράγοντες που ροκανίζουν το εισόδημα αρνούνται να υποχωρήσουν, δημιουργώντας μια παγίδα από την οποία ο πολίτης δυσκολεύεται να αποδράσει.
Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα του 2026 έχει λάβει διαστάσεις κοινωνικής μάστιγας
Ο πρώτος και πιο αμείλικτος παράγοντας είναι ο πληθωρισμός των τροφίμων, ο οποίος λειτουργεί σαν μια «Λερναία Ύδρα» της οικονομίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Ιανουάριο του 2026, ενώ ο γενικός πληθωρισμός κινείται στο 2,5%, οι αυξήσεις σε βασικά είδη διατροφής παραμένουν σε διψήφια ή υψηλά μονοψήφια επίπεδα.
Το κρέας, τα λαχανικά και τα γαλακτοκομικά συνεχίζουν την ανηφόρα τους, με το αρνί και το κατσίκι να καταγράφουν αυξήσεις 8,5% και τα λαχανικά να σημειώνουν μηνιαία άνοδο άνω του 8%.
Γιατί όμως δεν πέφτουν οι τιμές στα ράφια, ενώ η ενέργεια έχει γίνει φθηνότερη; Η απάντηση κρύβεται στις δομικές αδυναμίες της ελληνικής αγοράς. Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει επανειλημμένα επισημάνει την έλλειψη ανταγωνισμού σε ορισμένους κλάδους και τη λειτουργία ολιγοπωλίων που επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να διατηρούν υψηλά περιθώρια κέρδους.
Είναι το φαινόμενο του «πληθωρισμού της απληστίας», όπου οι μειώσεις στο κόστος παραγωγής (ρεύμα, καύσιμα) σπάνια μετακυλίονται στον καταναλωτή, αλλά ενσωματώνονται στα κέρδη των μεσαζόντων και των μεγάλων αλυσίδων.
Ο δεύτερος παράγοντας που προκαλεί αιμορραγία στους προϋπολογισμούς είναι το κόστος στέγασης. Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα του 2026 έχει λάβει διαστάσεις κοινωνικής μάστιγας. Τα ενοίκια, σύμφωνα με τις τελευταίες καταγραφές, αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 8,7% μέσα σε ένα χρόνο, με περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης να βλέπουν αυξήσεις που αγγίζουν το 15%.
Όταν ένα νοικοκυριό καλείται να διαθέσει πάνω από το 40% του εισοδήματός του μόνο για το ενοίκιο, η οικονομική εξίσωση απλώς δεν βγαίνει. Η Eurostat κατατάσσει την Ελλάδα στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης όσον αφορά την επιβάρυνση του κόστους στέγασης επί του διαθέσιμου εισοδήματος.
Αυτή η «στεγαστική παγίδα» δεν οφείλεται μόνο στην έλλειψη νέων κατοικιών, αλλά και στην επέλαση των βραχυχρόνιων μισθώσεων που αποσύρουν ακίνητα από την αγορά, κρατώντας τις τιμές τεχνητά ψηλά, παρά τις όποιες κυβερνητικές παρεμβάσεις.
Το πιο κεκαλυμμένο στοιχείο, ωστόσο, είναι η συσσωρευμένη απώλεια της αγοραστικής δύναμης. Αριθμοί όπως το 2,5% του πληθωρισμού είναι παραπλανητικοί εάν δεν είναι τοποθετημένοι εντός του ορθού πλαισίου. Διότι αυτό το 2,5% έρχεται να προστεθεί στο 3% του 2025, στο 4% του 2024 και στο 9% του 2022.
«Κλειδωμένες» τιμές
Οι τιμές έχουν «κλειδώσει» σε ένα επίπεδο που είναι ήδη πολύ υψηλό για τον μέσο μισθό. Ακόμα και αν ο πληθωρισμός μηδενιστεί, οι τιμές δεν θα πέσουν· απλώς θα σταματήσουν να ανεβαίνουν.
Έτσι, ο εργαζόμενος που βλέπει μια αύξηση 5% στον μισθό του το 2026, στην πραγματικότητα παλεύει να καλύψει ένα κενό αγοραστικής δύναμης που άνοιξε τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια και παραμένει χαμηλότερο κατά 30% από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα κλίμα μόνιμης ανασφάλειας. Η πρόσφατη έρευνα του ΙΟΒΕ αποκαλύπτει ότι το 60% των νοικοκυριών περιμένει περαιτέρω επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης στους επόμενους 12 μήνες. Η «ασφυξία» δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά και ψυχολογική.
Όταν το νοικοκυριό ζει με τον φόβο μια έκτακτης δαπάνης -μιας βλάβης στο αυτοκίνητο ή ενός ιατρικού θέματος- που θα τινάξει τον προϋπολογισμό στον αέρα, η κατανάλωση περιορίζεται στα απολύτως απαραίτητα.
Αυτό με τη σειρά του δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο στην αγορά, καθώς η μειωμένη ζήτηση φρενάρει την ανάπτυξη, ενώ οι τιμές παραμένουν ψηλά λόγω των ανελαστικών δαπανών.
Ο μήνας, το λοιπόν, «δεν βγαίνει» γιατί η Ελλάδα παραμένει μια χώρα με ευρωπαϊκές τιμές και βαλκανικούς μισθούς, παγιδευμένη σε δομές που ευνοούν τη διατήρηση της ακρίβειας.
Οι επίσημοι δείκτες μπορεί να δείχνουν μια ελαφρά βελτίωση στα μακροοικονομικά μεγέθη, όμως η πραγματική οικονομία, αυτή που διαδραματίζεται στα ταμεία των σούπερ μάρκετ και στις εισπρακτικές εταιρείες των ενοικίων, δείχνει ότι η πίεση παραμένει αμείωτη.
Χωρίς τολμηρές παρεμβάσεις στα ολιγοπώλια της αγοράς τροφίμων και χωρίς μια γενναία πολιτική στέγασης που θα αυξήσει την προσφορά ακινήτων, η οικονομική ασφυξία θα συνεχίσει να είναι ο μόνιμος σύντροφος του Έλληνα πολίτη, όσες στατιστικές επιτυχίες κι αν καταγράφει οποιαδήποτε αρμόδια αρχή.
