Ο λευκός φώσφορος και η χρήση βομβών που τον περιέχουν από το Ισραήλ στον Λίβανο, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής, έπειτα από νέα έρευνα της εφημερίδας The New York Times, η οποία παρουσιάζει οπτικά στοιχεία που, σύμφωνα με ειδικούς και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καταδεικνύουν τη χρήση της εμπρηστικής ουσίας από τον ισραηλινό στρατό σε κατοικημένες περιοχές του νότιου Λιβάνου κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων εναντίον της Χεζμπολάχ.
Η αμερικανική εφημερίδα βασίστηκε σε επαληθευμένα βίντεο από μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αναλύσεις εμπειρογνωμόνων πυρομαχικών και στοιχεία που συγκέντρωσαν διεθνείς οργανώσεις. Τα ευρήματα αφορούν περιστατικά που σημειώθηκαν τους τελευταίους μήνες, μετά την αναζωπύρωση των συγκρούσεων μεταξύ του Ισραήλ και της φιλοϊρανικής οργάνωσης Χεζμπολάχ.
Λευκός φώσφορος: Βίντεο από τη Ναμπατιέ και άλλες πόλεις του νότιου Λιβάνου
Σύμφωνα με την έρευνα, χαρακτηριστικές λευκές ουρές καπνού, οι οποίες συνδέονται με πυρομαχικά λευκού φωσφόρου, καταγράφηκαν στις 30 Μαΐου πάνω από τη Ναμπατιέ, πόλη περίπου 40.000 κατοίκων στο νότιο Λίβανο.
Τα βίντεο, τα οποία επαλήθευσε η εφημερίδα, τραβήχτηκαν κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων των ισραηλινών δυνάμεων στην περιοχή του ιστορικού Κάστρου Μποφόρ, ενός από τα σημαντικότερα στρατηγικά σημεία της περιοχής.
Visual evidence of Israel’s use of white phosphorus in #Lebanon — NYT pic.twitter.com/4nyP9se7cF
— Mina (@Mina696645851) June 6, 2026
Παράλληλα, η ανάλυση επιπλέον οπτικού υλικού οδήγησε στο συμπέρασμα ότι παρόμοια πυρομαχικά χρησιμοποιήθηκαν κοντά στην παραθαλάσσια πόλη της Τύρου, αλλά και στις κοινότητες Κλαγιάα, Χιάμ και Γιοχμόρ.
Τα περιστατικά φέρονται να σημειώθηκαν τους μήνες που ακολούθησαν την επανέναρξη των εχθροπραξιών τον Μάρτιο, όταν η Χεζμπολάχ εκτόξευσε ρουκέτες προς το βόρειο Ισραήλ, μετά τις κοινές αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις εναντίον στόχων στο Ιράν.
Τι είναι ο λευκός φώσφορος και γιατί προκαλεί ανησυχία
Ο λευκός φώσφορος είναι μια χημική ουσία που αναφλέγεται αμέσως μόλις εκτεθεί στο οξυγόνο της ατμόσφαιρας. Η καύση του παράγει πυκνό λευκό καπνό και εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες, γεγονός που τον καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμο για στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Οι ένοπλες δυνάμεις πολλών χωρών χρησιμοποιούν πυρομαχικά λευκού φωσφόρου για τη δημιουργία καπνογόνων πεδίων, την απόκρυψη κινήσεων στρατευμάτων και τη σήμανση στόχων στο πεδίο της μάχης.
Ωστόσο, η χρήση του προκαλεί σοβαρές αντιδράσεις όταν πραγματοποιείται κοντά σε περιοχές όπου ζουν άμαχοι, καθώς η ουσία μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένες πυρκαγιές και καταστροφικά εγκαύματα.
Μόλις έρθει σε επαφή με το ανθρώπινο σώμα, ο λευκός φώσφορος συνεχίζει να καίγεται μέχρι να εξαντληθεί πλήρως ή να απομονωθεί από το οξυγόνο, γεγονός που καθιστά τα τραύματα ιδιαίτερα δύσκολα στην αντιμετώπισή τους.
BREAKING:
Israel is dropping white phosphorus bombs on civilian areas in the village of Arnoun, Nabatieh, South Lebanon.
These are internationally banned munitions — and Israel is unleashing them against civilians. pic.twitter.com/X3tPkAmFAk
— sarah (@sahouraxo) May 30, 2026
Η θέση του ισραηλινού στρατού
Το Ισραήλ απορρίπτει τις κατηγορίες ότι χρησιμοποιεί λευκό φώσφορο κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου.
Η εφημερίδα The New York Times υπέβαλε ερωτήματα στον ισραηλινό στρατό σχετικά με τέσσερα συγκεκριμένα περιστατικά που καταγράφηκαν στο οπτικό υλικό, χωρίς να λάβει απάντηση για καθεμία από τις περιπτώσεις ξεχωριστά.
Σε γενική τοποθέτησή του, ο ισραηλινός στρατός υποστήριξε ότι οι επιχειρησιακές του διαδικασίες προβλέπουν να αποφεύγεται η χρήση τέτοιων πυρομαχικών σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, εκτός ορισμένων εξαιρέσεων.
«Οι διαδικασίες του Ισραηλινού Στρατού απαιτούν να μην χρησιμοποιούνται τέτοια βλήματα σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, με ορισμένες εξαιρέσεις. Αυτό συμμορφώνεται και υπερβαίνει τις απαιτήσεις του διεθνούς δικαίου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, ο IDF δήλωσε ότι οι κύριες οβίδες κάλυψης καπνού που χρησιμοποιεί δεν περιέχουν λευκό φώσφορο.
Όπως σημείωσε, διαθέτει και πυρομαχικά που περιέχουν την ουσία, όμως αυτά χρησιμοποιούνται για κάλυψη και όχι για στοχοποίηση ή πρόκληση πυρκαγιών.
Διαβάστε:
Τα αμερικανικά βλήματα M825A1
Σύμφωνα με τους ειδικούς που συμβουλεύτηκε η εφημερίδα, τα βίντεο φαίνεται να απεικονίζουν χρήση βλημάτων πυροβολικού M825A1 διαμετρήματος 155 χιλιοστών αμερικανικής κατασκευής.
Τα συγκεκριμένα πυρομαχικά περιέχουν 116 σφηνοειδή τμήματα τσόχας, εμποτισμένα με λευκό φώσφορο. Μετά την έκρηξη του βλήματος στον αέρα, τα τμήματα αυτά διασπείρονται σε μεγάλη έκταση, δημιουργώντας πυκνό καπνό για πέντε έως δέκα λεπτά.
Αμερικανικές βόμβες που περιέχουν λευκό φώσφορο
Η διασπορά τους, ωστόσο, μπορεί παράλληλα να προκαλέσει πολλαπλές εστίες φωτιάς στο έδαφος.
Τα πυρομαχικά αυτά μπορούν επίσης να ρυθμιστούν ώστε να διαρρηγνύονται κατά την πρόσκρουση, δημιουργώντας ένα ενιαίο σημείο φωτιάς που χρησιμοποιείται ως οπτικό σήμα για τη διόρθωση πυρών ή την καθοδήγηση επόμενων επιθέσεων.
Οι αναλυτές πυρομαχικών που εξέτασαν το υλικό κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι εικόνες συμβαδίζουν με προηγούμενες καταγεγραμμένες χρήσεις βλημάτων M825A1 από τον ισραηλινό στρατό.
Χαρακτηριστική εικόνα από βόμβα λευκού φωσφόρου σε κατοικία στον Λίβανο
Η μακρά ιστορία των καταγγελιών
Η χρήση λευκού φωσφόρου από το Ισραήλ δεν αποτελεί νέο θέμα.
Η Human Rights Watch έχει επανειλημμένα επικρίνει τη χρήση του σε κατοικημένες περιοχές, ενώ έκθεσή της το 2024 κατέγραψε εκτεταμένη χρήση στον νότιο Λίβανο και αμφισβήτησε την αναγκαιότητα των συγκεκριμένων επιχειρησιακών επιλογών.
Η οργάνωση σημείωσε ότι υπήρχαν διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις, όπως τα βλήματα M150, τα οποία θεωρούνται ασφαλέστερα για χρήση κοντά σε κατοικημένες περιοχές.
Το Ισραήλ έχει κατηγορηθεί για χρήση λευκού φωσφόρου και σε παλαιότερες συγκρούσεις, μεταξύ άλλων στον πόλεμο του Λιβάνου το 1982, στον πόλεμο του 2006, αλλά και στη Γάζα το 2009.
Σύμφωνα με τον ανεξάρτητο ερευνητή Αχμάντ Μπεϊντούν, ο οποίος έχει δημιουργήσει βάση δεδομένων για τα περιστατικά στον Λίβανο, ο ισραηλινός στρατός φέρεται να χρησιμοποίησε λευκό φώσφορο περισσότερες από 200 φορές στη χώρα μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Παράλληλα, η κυβέρνηση του Λιβάνου έχει αποστείλει τέσσερις επιστολές προς τα Ηνωμένα Έθνη και το Συμβούλιο Ασφαλείας, εκφράζοντας ανησυχίες για τη χρήση της ουσίας.
Σε επιστολή με ημερομηνία 3 Ιουλίου 2024 αναφέρεται ότι περισσότερες από 600 πυρκαγιές στον νότιο Λίβανο αποδόθηκαν σε βλήματα λευκού φωσφόρου.
Πότε η χρήση λευκού φωσφόρου θεωρείται έγκλημα πολέμου
Ο λευκός φώσφορος δεν έχει απαγορευθεί πλήρως από το διεθνές δίκαιο. Ωστόσο, η χρήση του διέπεται από αυστηρούς κανόνες του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου και της Σύμβασης του ΟΗΕ για Ορισμένα Συμβατικά Όπλα.
Νομικοί εμπειρογνώμονες επισημαίνουν ότι όταν πυρομαχικά λευκού φωσφόρου χρησιμοποιούνται εναντίον αμάχων ή σε πυκνοκατοικημένες περιοχές όπου είναι προβλέψιμο ότι θα υπάρξουν απώλειες αμάχων, τότε ενδέχεται να συνιστούν σοβαρή παραβίαση των νόμων του πολέμου και πιθανό έγκλημα πολέμου.
Βομβαρδισμός αμάχων από το Ισραήλ με βόμβες λευκού φωσφόρου στη Λωρίδα της Γάζας
Ο πυρήνας του ζητήματος δεν είναι μόνο η ίδια η ουσία, αλλά ο τρόπος χρήσης της. Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο επιβάλλει τη διάκριση μεταξύ στρατιωτικών στόχων και αμάχων, καθώς και την αναλογικότητα στις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Εφόσον ένα όπλο με ευρεία και ανεξέλεγκτη διασπορά χρησιμοποιείται πάνω από κατοικημένες περιοχές, οργανώσεις όπως η Human Rights Watch και η Διεθνής Αμνηστία υποστηρίζουν ότι μπορεί να στοιχειοθετηθούν παραβιάσεις που εμπίπτουν στην κατηγορία των εγκλημάτων πολέμου.
Οι επιπτώσεις στους αμάχους και το περιβάλλον
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί ότι ο λευκός φώσφορος μπορεί να προκαλέσει βαθιά χημικά εγκαύματα, σοβαρές βλάβες στο αναπνευστικό σύστημα και τραυματισμούς στα μάτια.
Η Μπόνι Ντόχερτι, ειδική της Human Rights Watch σε θέματα όπλων, έχει περιγράψει τις επιπτώσεις του ως «φρικτές», σημειώνοντας ότι τα εγκαύματα μπορούν να φτάσουν μέχρι το οστό, ενώ τα τραύματα είναι δυνατόν να αναφλεγούν ξανά όταν εκτεθούν στο οξυγόνο κατά την αλλαγή επιδέσμων.
Πέρα από τους άμεσους κινδύνους για την ανθρώπινη ζωή, η ουσία μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένες πυρκαγιές σε κατοικίες, οχήματα, δάση και καλλιεργήσιμες εκτάσεις.
Έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας για περιστατικά του 2023 κατέγραψε ότι κάτοικοι της πόλης Ντάιρα εγκατέλειψαν τα σπίτια τους ύστερα από επανειλημμένες ρίψεις λευκού φωσφόρου, ενώ κατά την επιστροφή τους διαπίστωσαν ότι κτίρια και αυτοκίνητα συνέχιζαν να καίγονται ημέρες αργότερα.
Ειδικοί προειδοποιούν επίσης ότι κατάλοιπα της ουσίας μπορούν να παραμείνουν στο έδαφος και στο νερό για μεγάλο χρονικό διάστημα, δημιουργώντας περιβαλλοντικούς κινδύνους και δυσχεραίνοντας την επιστροφή κατοίκων και αγροτών στις πληγείσες περιοχές.
