Μεγαλύτερη ανεργία αντιμετωπίζουν οι νέοι σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς η στασιμότητα της οικονομικής ανάπτυξης και η ανεπαρκής δημιουργία θέσεων εργασίας εντείνουν τα εμπόδια για την είσοδο των νέων στην αγορά εργασίας και ωθούν όλο και περισσότερους από αυτούς εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης, σύμφωνα με τη νέα έκθεση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ / ILO).
Η έκθεση «Παγκόσμιες Τάσεις Απασχόλησης για τη Νεολαία 2026: Επιστροφή στο μέλλον» δείχνει ότι το παγκόσμιο ποσοστό ανεργίας των νέων αυξήθηκε στο 12,4% το 2025, αριθμός που αντιστοιχεί σε 67 εκατομμύρια άνεργους ηλικίας 15 έως 24 ετών. Ταυτόχρονα, το ποσοστό των νέων που δεν απασχολούνται, δεν σπουδάζουν και δεν παρακολουθούν κάποιο πρόγραμμα κατάρτισης αυξήθηκε ελαφρώς στο 20%, επηρεάζοντας περισσότερα από 257 εκατομμύρια άτομα.
Μερικές από τις πιο απότομες αυξήσεις της ανεργίας παρατηρήθηκαν σε οικονομίες υψηλότερου εισοδήματος, απογοητεύοντας τις προσδοκίες εκατομμυρίων νέων στην αρχή της επαγγελματικής τους ζωής.
Οι νέοι, μεταξύ του 2023 και του 2025, είδαν αύξηση στα ποσοστά ανεργίας σε οκτώ από τις έντεκα υποπεριφέρειες του κόσμου, καθώς η επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης, η ανεπαρκής δημιουργία θέσεων εργασίας, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές ωθούν τις χώρες προς μια νέα κρίση στην απασχόληση των νέων.
«Μια γενιά που δεν μπορεί να βρει αξιοπρεπή εργασία δεν μπορεί να χτίσει το μέλλον της με αυτοπεποίθηση. Όταν οι νέοι αποκλείονται από την ποιοτική απασχόληση, οι χώρες χάνουν ταλέντο, παραγωγικότητα και κοινωνική συνοχή. Η δημιουργία αξιοπρεπών θέσεων εργασίας για τους νέους δεν είναι απλώς μια κοινωνική επιταγή, αλλά αποτελεί μία από τις πιο έξυπνες επενδύσεις που μπορεί να κάνει μια χώρα», υπογράμμισε ο Ζιλμπέρ Ουνγκμπό, γενικός διευθυντής της ΔΟΕ.
Επιδεινώνονται οι προοπτικές απασχόλησης στα υψηλότερα εισοδήματα
Στη Βόρεια Αμερική, η ανεργία των νέων αυξήθηκε απότομα, από 8,3% το 2023 σε 9,8% το 2025. Παράλληλα, στη Βόρεια, Νότια και Δυτική Ευρώπη, η ανεργία των νέων παρέμεινε υψηλή στο 15% το 2025, με 20 από τις 29 χώρες της ηπείρου να αναφέρουν μειωμένες ευκαιρίες απασχόλησης για τους νέους.
Η μείωση πολλών θέσεων εργασίας που απαιτούν μεσαίου επιπέδου δεξιότητες καθιστά πιο δύσκολο για τους νέους να βρουν μια σταθερή επαγγελματική σταδιοδρομία. Οι θέσεις εργασίας, που παραδοσιακά αποτελούσαν σημεία εισόδου για τους νέους εργαζόμενους – συμπεριλαμβανομένων των θέσεων γραφείου αλλά και διοικητικών θέσεων, των επαγγελμάτων στον τομέα των υπηρεσιών και των πωλήσεων, των θέσεων εργασίας που σχετίζονται με τη μεταποίηση και ορισμένων τεχνικών επαγγελμάτων – συρρικνώνονται, σύμφωνα με την έκθεση.
Χαμηλή ανεργία, αλλά ελάχιστες αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας
Στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως είναι αναμενόμενο, η πρόκληση παραμένει η δημιουργία επαρκούς αριθμού αξιοπρεπών θέσεων εργασίας για την απορρόφηση του αυξανόμενου νεανικού πληθυσμού. Επομένως, τα χαμηλά ποσοστά ανεργίας κρύβουν μια ευρέως διαδεδομένη εργασιακή ανασφάλεια, καθώς πολλοί νέοι δεν έχουν την πολυτέλεια να παραμείνουν άνεργοι και, ως εκ τούτου, καταφεύγουν σε άτυπη ή ασταθή απασχόληση.
Σχεδόν εννέα στους δέκα νέους εργαζόμενους, ηλικίας 15 έως 29 ετών, σε χώρες χαμηλού και χαμηλού/μεσαίου εισοδήματος απασχολούνται σε αυτό που αποκαλούμε «μαύρη» εργασία, γεγονός που περιορίζει την πρόσβασή τους σε σταθερά εισοδήματα και κοινωνική προστασία. Η έκθεση προσδιορίζει την υποσαχάρια Αφρική ως την περιοχή που αντιμετωπίζει ιδιαίτερα έντονες δημογραφικές πιέσεις, σε συνδυασμό με την έλλειψη αξιοπρεπών θέσεων εργασίας, με αποτέλεσμα όλο και περισσότεροι νέοι να καταλήγουν στην κατηγορία εκείνων που δεν απασχολούνται, δεν σπουδάζουν και δεν παρακολουθούν κάποιο πρόγραμμα κατάρτισης.
Τα αραβικά κράτη και η Βόρεια Αφρική εξακολουθούν να καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας των νέων παγκοσμίως. Το 2025, η ανεργία των νέων ανήλθε στο 26,2% στα αραβικά κράτη και στο 22,6% στη Βόρεια Αφρική.
Πώς η τεχνολογία (AI) αναδιαμορφώνει την απασχόληση των νέων
Η έκθεση διαπιστώνει ότι οι τεχνολογικές αλλαγές, συμπεριλαμβανομένων των εξελίξεων στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης (AI), μετασχηματίζουν τις ευκαιρίες για τους νέους εργαζόμενους.
Εκτιμάται ότι το 6,1% των θέσεων εργασίας που κατέχουν νέοι ηλικίας 15 έως 29 ετών αφορά επαγγέλματα που εκτίθενται, σε μεγάλο βαθμό, σε αλλαγές που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Πολλά από αυτά τα επαγγέλματα συμπίπτουν με τα επαγγέλματα μέσης ειδίκευσης, ο αριθμός των οποίων έχει μειωθεί για τους νέους από το 2023, ιδίως οι θέσεις γραφείου και οι διοικητικές θέσεις.
Ταυτόχρονα, η ζήτηση συνεχίζει να αυξάνεται σε ορισμένα τεχνικά επαγγέλματα που βασίζονται στη γνώση, σε τομείς όπως η επιστήμη, η υγεία και η μηχανική, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της εξασφάλισης της πρόσβασης των νέων σε δεξιότητες που ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας.
«Υπάρχει αυξανόμενη συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη», δήλωσε η Σούκτι Ντασγκούπτα, διευθύντρια του Τμήματος Απασχόλησης, Δεξιοτήτων και Βιώσιμων Επιχειρήσεων της ΔΟΕ. «Ενώ ο άμεσος αντίκτυπος στις θέσεις εργασίας παραμένει ασαφής, δεν πρέπει να εφησυχάζουμε και να υποτιμούμε τους κινδύνους. Πρέπει να εντείνουμε τις επενδύσεις μας στις δεξιότητες, τη δια βίου μάθηση και την κοινωνική προστασία, ώστε οι νέοι να μπορούν να προσαρμοστούν στις αλλαγές και να αξιοποιήσουν τις νέες ευκαιρίες. Η τεχνολογική πρόοδος, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, πρέπει να λειτουργεί υπέρ των νέων, όχι εναντίον τους».
Επιστροφή σε ένα μέλλον όπου όλα θα οδηγούν σε αξιοπρεπή εργασία
Οι κυβερνήσεις και οι κοινωνικοί εταίροι καλούνται, συνεπώς, να ανανεώσουν και να αναζωογονήσουν την εφαρμογή ολοκληρωμένων στρατηγικών για την απασχόληση των νέων, οι οποίες, όπως τονίζει η ΔΟΕ, βασίζονται σε τέσσερις αλληλοενισχυόμενους πυλώνες:
1. Τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης μέσω μακροοικονομικών και τομεακών πολιτικών που λαμβάνουν υπόψη τις διαφορές μεταξύ των φύλων, την ανάπτυξη των επιχειρήσεων και την επιχειρηματικότητα.
2. Την προετοιμασία των νέων για παραγωγική συμμετοχή μέσω ποιοτικής εκπαίδευσης, μαθητείας και δια βίου μάθησης.
3. Τη διευκόλυνση της μετάβασης στην αγορά εργασίας μέσω αποτελεσματικών υπηρεσιών απασχόλησης και ενεργών πολιτικών για την αγορά εργασίας.
4. Τη διασφάλιση της ένταξης μέσω της κοινωνικής προστασίας, των δικαιωμάτων στην εργασία και της στοχευμένης στήριξης των αδύναμων ομάδων.
Ειδικότερα, η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας καλεί για ανανεωμένη δράση προκειμένου να βοηθηθούν οι νέοι να προσαρμοστούν σε έναν όλο και πιο αβέβαιο κόσμο της εργασίας. Τα βασικά μέτρα πολιτικής που προτείνει περιλαμβάνουν:
– Την υιοθέτηση μιας ανθρωποκεντρικής προσέγγισης στη διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης, διασφαλίζοντας ότι η καινοτομία δημιουργεί ευκαιρίες αντί να επιδεινώνει τις ανισότητες.
– Την επένδυση στην ποιοτική εκπαίδευση, τη δια βίου μάθηση και τη μαθητεία.
– Την ενίσχυση των υπηρεσιών απασχόλησης και των θεσμών της αγοράς εργασίας για τη στήριξη της μετάβασης των νέων στην εργασία, με ιδιαίτερη έμφαση στις νέες γυναίκες.
– Την επέκταση της κοινωνικής προστασίας και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων στην εργασία, ιδίως για τους νέους που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση.
– Τη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών αξιοπρεπούς εργασίας μέσω υποστηρικτικών μακροοικονομικών και τομεακών πολιτικών.
Η έκθεση, άλλωστε, καταλήγει στο σημαντικό συμπέρασμα ότι η πρόκληση δεν συνίσταται μόνο στη δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας για τους νέους, αλλά και στη διασφάλιση ότι αυτές οι θέσεις εργασίας παρέχουν ασφάλεια, αξιοπρέπεια και ευκαιρίες για επιτυχή μετάβαση στην ενήλικη ζωή.
