Αν και οι ωρομίσθιες ακαθάριστες αποδοχές αυξήθηκαν από 21,5 ευρώ το 2020 σε 26,2 ευρώ το 2025 στην ΕΕ, σημειώνοντας αύξηση 21,9 %, ωστόσο, το ποσοστό αυτό δεν λαμβάνει υπόψη τον πληθωρισμό, ενώ οι τιμές καταναλωτή για αγαθά και υπηρεσίες αυξήθηκαν κατά 25,6% την ίδια περίοδο. Ως αποτέλεσμα, οι πραγματικοί μισθοί μειώθηκαν κατά 3%, πράγμα που σημαίνει ότι η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών μειώθηκε επίσης, κάτι που είναι ιδιαίτερα εμφανές και στη χώρα μας.
Πώς λοιπόν εξελίχθηκαν οι μισθοί και ο πληθωρισμός τα τελευταία πέντε χρόνια σε ολόκληρη την Ευρώπη; Ποιες χώρες είναι οι νικήτριες και ποιες οι ηττημένες σε πραγματικούς όρους από το 2020;
Σε σύνολο 30 ευρωπαϊκών χωρών, όπως σημειώνει έρευνα του Euronews, οι πραγματικοί μισθοί και τα ημερομίσθια μειώθηκαν σε 12 κράτη μέλη της ΕΕ, ενώ αυξήθηκαν σε 18, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, τα οποία βασίζονται στους ακαθάριστους μισθούς και τα ημερομίσθια σε εθνικά νομίσματα.
Οι χώρες στις πρώτες θέσεις βρίσκονται εκτός ζώνης ευρώ
Η Βουλγαρία είναι η σαφής νικήτρια, με τους πραγματικούς μισθούς να αυξάνονται κατά 37,4% μεταξύ 2020 και 2025. Στη Βουλγαρία, το 2023 τέθηκε σε ισχύ νόμος που ορίζει ότι ο κατώτατος μισθός πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 50% του μέσου ακαθάριστου μισθού.
Η Σερβία (25,4%), η Κροατία (21,1%) και η Λιθουανία (21,1%) κατέγραψαν επίσης αυξήσεις άνω του 20%.
Να σημειωθεί ότι οι τρεις πρώτες χώρες δεν ανήκαν στη ζώνη του ευρώ το 2020. Καθώς ορισμένες προσχώρησαν στην ευρωζώνη μεταξύ 2020 και 2025, η ομαδοποίηση της ζώνης του ευρώ βασίζεται στη σύνθεσή της το 2020.
Άλλες τρεις χώρες εκτός της ζώνης του ευρώ – η Ρουμανία (19,7%), η Ουγγαρία (18,8%) και η Πολωνία (17,8%) – κατέγραψαν επίσης πραγματική αύξηση μεταξύ 15% και 20%.
Στην πρώτη τριάδα η Ελλάδα στις αυξήσεις μισθών, αλλά οι πολίτες υποφέρουν
Εντός της ζώνης του ευρώ, η Σλοβενία (14,4%), η Λετονία (10,6%) και η Ελλάδα (8,6%) σημείωσαν σημαντικές αυξήσεις μισθών κατά τη διάρκεια της περιόδου.
Στη χώρα μας, ωστόσο, με την ακρίβεια να συνεχίζει να «καλπάζει» και το εισόδημα να παραμένει χαμηλό, παρά τις τυμπανοκρουσίες της κυβέρνησης Μητσοτάκη για αυξήσεις μισθών, η οποία επιμένει σε μία επιδοματική πολιτική για να αντιμετωπίσει και τη νέα ενεργειακή κρίση εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι πολίτες, όπως δείχνουν όλες οι έρευνες αλλά και οι δημοσκοπήσεις, δεν ευημερούν – το αντίθετο, μάλιστα, υποφέρουν και εξακολουθούν να μην μπορούν να «βγάλουν» το μήνα.
Κατά τα λοιπά, στις μισές ευρωπαϊκές χώρες, οι πραγματικοί μισθοί παρουσίασαν μεταβολές μεταξύ -5% και 5%, γεγονός που υποδηλώνει σχετικά μικρές διακυμάνσεις.
Κατάρρευση των πραγματικών μισθών στις «μεγάλες τέσσερις» της ΕΕ – Υψηλοί φόροι στην Ελλάδα
Στις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ, οι πραγματικοί μισθοί μειώθηκαν. Η Ιταλία σημείωσε τη μεγαλύτερη πτώση με 9,2%, ακολουθούμενη από την Ισπανία με 5,9%. Η Γερμανία (-3,2%) και η Γαλλία (-3,3%) ήταν ελαφρώς κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Η Ιταλία, μάλιστα, κατέγραψε τη μεγαλύτερη πτώση και σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Θα πρέπει να επισημανθεί πως δεδομένου ότι οι μισθοί είναι μικτοί, οι φορολογικές αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν το πραγματικό αποτέλεσμα. Η μείωση των φόρων μπορεί να σημαίνει υψηλότερα καθαρά εισοδήματα, ενώ η αύξηση των φόρων μπορεί να τα μειώσει κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Τα ποσοστά καθαρών εισοδημάτων παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η Ελλάδα, για παράδειγμα, παρά τις μειώσεις φόρων που επικαλείται ο πρωθυπουργός, κατατάσσεται σταθερά στις χώρες με υψηλή φορολογία, ιδιαίτερα όσον αφορά στην εργασία και τους έμμεσους φόρους.
Ειδικότερα, η χώρα μας έχει μία από τις υψηλότερες φορολογήσεις της εργασίας (φόροι και εισφορές) στην Ευρώπη και συχνά βρίσκεται στην δεύτερη θέση στην ΕΕ. Επιπλέον, η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από πολύ υψηλή έμμεση φορολογία, ενώ η συνολική φορολογική επιβάρυνση (40,7% το 2025) βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Το φαινόμενο της «αναπλήρωσης»
Όπως σημειώνουν οικονομολόγοι, η αύξηση των ονομαστικών μισθών πρέπει να υπερβαίνει τον πληθωρισμό για να οδηγήσει σε θετική πραγματική μεταβολή. Ωστόσο, το επίπεδο των μισθών επηρεάζει επίσης τα στοιχεία της πραγματικής ανάπτυξης. Αυτό είναι γνωστό ως φαινόμενο της «αναπλήρωσης».
Η Βουλγαρία είχε τους χαμηλότερους ωρομίσθιους το 2025, ενώ η Ουγγαρία και η Ρουμανία συγκαταλέγονταν επίσης μεταξύ των πέντε χωρών με τους χαμηλότερους μισθούς.
Από οικονομική άποψη, είναι ευκολότερο για μια χώρα να αυξήσει τους μισθούς από 5,7 ευρώ το 2020 σε 10,5 ευρώ το 2025, όπως στη Βουλγαρία, παρά για μια χώρα όπως η Γερμανία να αυξήσει τους μισθούς από 28,6 ευρώ σε 34,5 ευρώ.
Πληθωρισμός και ονομαστική αύξηση μισθών
Η εξέταση του πληθωρισμού των τιμών καταναλωτή και της ονομαστικής αύξησης των μισθών αποτελεί έναν άλλο τρόπο αξιολόγησης των τάσεων σε πραγματικούς όρους.
Συνολικά, αρκετές χώρες της ΕΕ κατέγραψαν ισχυρή ονομαστική αύξηση των μισθών άνω του 60% από το 2020.
Οι υψηλότερες αυξήσεις σημειώθηκαν στην Βουλγαρία (84,2%), την Ουγγαρία (82,7%) και την Ρουμανία (73,1%). Ωστόσο, ο πληθωρισμός ήταν επίσης πολύ υψηλός σε αυτές τις χώρες: 34,1%, 53,7% και 44,6%, αντίστοιχα.
Αντίθετα, η Ιταλία κατέγραψε τη χαμηλότερη ονομαστική αύξηση (9,5%), ακολουθούμενη από την Μάλτα (13,3%) και την Γαλλία (14,1%). Αν και ο πληθωρισμός ήταν χαμηλότερος από τον μέσο όρο της ΕΕ σε αυτές τις χώρες, η αύξηση των μισθών δεν κατάφερε να συμβαδίσει με αυτόν.
Ποιες χώρες στην ΕΕ πληρώνουν τους υψηλότερους και χαμηλότερους μισθούς
Αν και οι πραγματικές μεταβολές στους μισθούς είναι σημαντικές, το επίπεδο έχει επίσης σημασία, καθώς οι ωρομίσθιοι διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των 30 χωρών για τα οποία υπάρχουν στοιχεία από την Eurostat.
Το 2025, η Βουλγαρία έχει τον χαμηλότερο ωρομίσθιο στα 10,5 ευρώ, ενώ το Λουξεμβούργο έχει τον υψηλότερο στα 49,7 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι, αν και η Βουλγαρία μειώνει τη διαφορά, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική απόκλιση στα επίπεδα των μισθών μεταξύ των δύο χωρών.
Γενικά, οι μισθοί είναι υψηλότεροι στη Βόρεια και τη Δυτική Ευρώπη και χαμηλότεροι στην Ανατολική Ευρώπη.
Ακόμη και μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ, πάντως, το μισθολογικό χάσμα είναι εντυπωσιακό. Το 2025, η Γερμανία (34,5 ευρώ) προσφέρει τους υψηλότερους ακαθάριστους ωρομίσθιους, ενώ η Ισπανία (19,5 ευρώ) τους χαμηλότερους.
