Επιμέλεια – Ρεπορτάζ: Αντώνης Ζήβας
Σοβαρά ερωτήματα προκαλεί δημοσίευμα της Daily Mail, σύμφωνα με το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να έχει ζητήσει από τη στρατιωτική ηγεσία των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων την εκπόνηση επιχειρησιακού σχεδίου για ενδεχόμενη εισβολή στη Γροιλανδία.
Το σενάριο αυτό, ωστόσο, φαίνεται να συναντά ισχυρές αντιστάσεις στο ανώτατο επίπεδο των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ, με ανώτερους αξιωματικούς να εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις τόσο για τη νομιμότητα όσο και για τις γεωπολιτικές συνέπειες μιας τέτοιας κίνησης.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται η βρετανική εφημερίδα, σκληροπυρηνικοί κύκλοι στο περιβάλλον του Αμερικανού προέδρου — τα λεγόμενα «γεράκια» — με κεντρικό πρόσωπο τον στενό του σύμβουλο Στίβεν Μίλερ, εμφανίζονται ενισχυμένοι μετά την επιχείρηση σύλληψης του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο. Οι ίδιοι κύκλοι φέρονται να πιέζουν για άμεση στρατιωτική δράση, εκτιμώντας ότι η Ουάσιγκτον θα πρέπει να κινηθεί προληπτικά ώστε να αποτρέψει πιθανές κινήσεις της Ρωσίας ή της Κίνας στην Αρκτική.
Σχέδιο «αποπροσανατολισμού»
Παράλληλα, Βρετανοί διπλωμάτες εκτιμούν ότι τα κίνητρα του Τραμπ δεν περιορίζονται στο γεωστρατηγικό πεδίο, αλλά συνδέονται και με εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες. Όπως σημειώνουν, ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να επιδιώκει τη μετατόπιση της δημόσιας συζήτησης από τις πιέσεις που δέχεται η αμερικανική οικονομία, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών που αναμένονται αργότερα μέσα στο έτος.
Οι εκλογές αυτές ενδέχεται να οδηγήσουν σε απώλεια της πλειοψηφίας των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο, γεγονός που θα περιόριζε δραστικά τα περιθώρια πολιτικών ελιγμών του Λευκού Οίκου. Τυχόν στρατιωτική κίνηση κατά της Γροιλανδίας, σύμφωνα με διπλωματικές εκτιμήσεις που φιλοξενούνται και σε διεθνή μέσα, θα έφερνε τις Ηνωμένες Πολιτείες σε άμεση σύγκρουση με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και θα μπορούσε να προκαλέσει βαθιά κρίση στη συνοχή του ΝΑΤΟ.
Όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, ο Τραμπ φέρεται να έχει απευθυνθεί στη Διοίκηση Κοινών Ειδικών Επιχειρήσεων (JSOC), ζητώντας την προετοιμασία σχεδίου εισβολής. Το σχέδιο, ωστόσο, φαίνεται να έχει «μπλοκαριστεί» από το Γενικό Επιτελείο, το οποίο εκτιμά ότι μια τέτοια ενέργεια δεν θα μπορούσε να δικαιολογηθεί νομικά και δεν θα εξασφάλιζε ποτέ την απαραίτητη έγκριση του Κογκρέσου.
Χαρακτηριστική είναι η δήλωση πηγής που μεταφέρεται στο δημοσίευμα: «Προσπαθούν να αποσπάσουν την προσοχή του Τραμπ προτείνοντας λιγότερο αμφιλεγόμενες επιλογές, όπως την αναχαίτιση των ρωσικών “πλοίων-φαντασμάτων” — ενός δικτύου εκατοντάδων πλοίων που χρησιμοποιεί η Μόσχα για να παρακάμπτει τις δυτικές κυρώσεις — ή ακόμη και ένα περιορισμένο πλήγμα στο Ιράν».
Την ίδια στιγμή, διπλωματικοί κύκλοι επεξεργάζονται εναλλακτικά σενάρια κλιμάκωσης, στα οποία ο Αμερικανός πρόεδρος θα μπορούσε να προσφύγει είτε σε επίδειξη στρατιωτικής ισχύος είτε σε μορφές «πολιτικού εξαναγκασμού», με στόχο την αποκοπή της Γροιλανδίας από τη Δανία.
«Καταστροφή του ΝΑΤΟ εκ των έσω»
Σε εσωτερικό διπλωματικό τηλεγράφημα, το πιο ακραίο σενάριο περιγράφεται ως εκείνο που θα οδηγούσε στην «καταστροφή του ΝΑΤΟ εκ των έσω». Όπως σημειώνεται, ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι αυτός ενδέχεται να είναι ο απώτερος στόχος της σκληροπυρηνικής πτέρυγας MAGA γύρω από τον Τραμπ.
«Δεδομένου ότι το Κογκρέσο δεν θα του επέτρεπε μια επίσημη αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, η κατάληψη της Γροιλανδίας θα μπορούσε να υποχρεώσει τους Ευρωπαίους να εγκαταλείψουν τη Συμμαχία. Αν ο Τραμπ θέλει να διαλύσει το ΝΑΤΟ, αυτός ίσως είναι ο πιο άμεσος τρόπος», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Σε ένα εναλλακτικό, ηπιότερο σενάριο, η Δανία θα μπορούσε να αποδεχθεί την πλήρη και θεσμικά κατοχυρωμένη στρατιωτική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γροιλανδία, αποκλείοντας παράλληλα κάθε ρωσική ή κινεζική επιρροή. Αν και οι ΗΠΑ ήδη διαθέτουν ευρεία πρόσβαση στο νησί, σε αυτή την περίπτωση η παρουσία τους θα αποκτούσε σαφή νομική βάση.
Σύμφωνα με το ίδιο τηλεγράφημα, «για λόγους εσωτερικής πολιτικής, ο Τραμπ ενδέχεται να ξεκινήσει με ένα σενάριο κλιμάκωσης, το οποίο στη συνέχεια θα μετατραπεί σε σενάριο συμβιβασμού».
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν έντονη ανησυχία ότι το χρονικό «παράθυρο ευκαιρίας» για μια τέτοια κίνηση περιορίζεται έως το καλοκαίρι, πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, που έχει προγραμματιστεί για τις 7 Ιουλίου, θεωρείται από πολλούς κρίσιμο ορόσημο για την αναζήτηση μιας φόρμουλας εκτόνωσης.
Διπλωματική πηγή συνοψίζει την κατάσταση με σκληρή γλώσσα: «Οι στρατηγοί θεωρούν το σχέδιο του Τραμπ για τη Γροιλανδία παράλογο και παράνομο. Γι’ αυτό προσπαθούν να τον αποπροσανατολίσουν με άλλες μεγάλες στρατιωτικές επιλογές. Λένε ότι είναι σαν να έχεις να κάνεις με ένα πεντάχρονο παιδί».
Αντιδράσεις Δανίας, ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκής Ένωσης
Έντονη ανησυχία προκαλούν τα δημοσιεύματα και στην Κοπεγχάγη, με διπλωματικές πηγές να υπογραμμίζουν ότι οποιαδήποτε αμφισβήτηση της κυριαρχίας της Δανίας επί της Γροιλανδίας θα συνιστούσε ευθεία παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Σύμφωνα με διεθνή μέσα, Δανοί αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι το καθεστώς της Γροιλανδίας είναι απολύτως κατοχυρωμένο και ότι οποιαδήποτε αλλαγή μπορεί να προκύψει μόνο μέσω πολιτικών και δημοκρατικών διαδικασιών, με τη συμμετοχή των ίδιων των κατοίκων του νησιού.
Στις Βρυξέλλες, κύκλοι του ΝΑΤΟ αποφεύγουν μέχρι στιγμής δημόσιες τοποθετήσεις, ωστόσο επισημαίνουν κατ’ ιδίαν ότι ένα τέτοιο σενάριο θα έθετε σε δοκιμασία τον θεμελιώδη κανόνα της Συμμαχίας περί σεβασμού της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών-μελών. Όπως σημειώνεται, μια σύγκρουση μεταξύ συμμάχων θα μπορούσε να προκαλέσει πρωτοφανή κρίση αξιοπιστίας για το ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι το θέμα έχει απασχολήσει και ανεπίσημες συζητήσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με κράτη-μέλη να εκφράζουν φόβους ότι μια τέτοια εξέλιξη θα οδηγούσε σε σοβαρή αποσταθεροποίηση της ευρωατλαντικής σχέσης. Η Γροιλανδία, αν και εκτός ΕΕ, θεωρείται κρίσιμος γεωστρατηγικός χώρος για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, ιδιαίτερα λόγω της αυξανόμενης ρωσικής και κινεζικής παρουσίας στην Αρκτική.
