Επιμέλεια: Γιάννα Μυράτ
Μπορείς να τ’ ακούσεις πριν τα δεις, καθώς πετάγονται στα νερά του Στενού του Ορμούζ. Μετά, εμφανίζονται μέσα από την ομίχλη. Ταχύπλοα σκάφη – δεκάδες στην αρχή και μετά εκατοντάδες – αναπηδούν πάνω στα κύματα, το καθένα με μόλις δύο ή τρεις άντρες, με τα πρόσωπά τους τυλιγμένα με κασκόλ για να μην βρέχονται.
Η συνεχής κίνηση προσφέρει μια ένδειξη για μια μεγαλύτερη αλήθεια. Η σφράγιση της πιο σημαντικής πλωτής οδού στον κόσμο είναι ένα πράγμα, αλλά το να την ξανανοίξεις είναι κάτι άλλο.
Το στενό του Ορμούζ έχει μόνο 21 μίλια πλάτος στο πιο στενό του σημείο, αλλά η κατανόηση του τι διασχίζει είναι μια πρόκληση. Παρά τους ανέφελους ουρανούς, η ορατότητα είναι κακή. Η ρηχότητα του νερού, η έντονη ζέστη και οι οδοντωτοί βράχοι που στριφογυρίζουν στο Στενό παγιδεύουν την υγρασία, καλύπτοντας τη θάλασσα σε μια ιριδίζουσα ομίχλη.
Βόρεια, μπορεί κανείς απλώς να διακρίνει τις σιλουέτες των φορτηγών πλοίων –πετρελαιοφόρων, πλοίων μεταφοράς χύδην φορτίου και μικρότερων πλοίων– που βρίσκονται αγκυροβολημένα στον Κόλπο, καθηλωμένα για εβδομάδες από το κλείσιμο του καναλιού.
Στα νότια, πέρα από την καμπή της χερσονήσου Musandam, αμερικανικά πολεμικά πλοία παραμονεύουν για να αναχαιτίσουν πλοία που προσπαθούν να εγκαταλείψουν τα ιρανικά λιμάνια. Το ίδιο το στενό φαίνεται άδειο μέχρι να φανούν τα ταχύπλοα.
Οι φόβοι για τον έλεγχο του Στενού χρονολογούνται περισσότερο από έναν αιώνα όταν το πετρέλαιο αντικατέστησε τον άνθρακα ως καύσιμο της παγκόσμιας οικονομίας.
Η Βρετανία παρενέβη τη δεκαετία του 1950 όταν το Ιράν εθνικοποίησε την Αγγλο-Ιρανική Εταιρεία Πετρελαίου και ξανά το 1970 για να βοηθήσει το Ομάν να νικήσει μια εξέγερση που υποστηριζόταν από τη Μόσχα που απείλησε να δώσει στη Σοβιετική Ένωση ερείσματα στη νότια ακτή.
Αν είχε συμβεί αυτό, ορισμένοι ιστορικοί υποστηρίζουν, η Μόσχα θα είχε τον έλεγχο της φλέβας της παγκόσμιας οικονομίας και θα μπορούσε να κερδίσει τον Ψυχρό Πόλεμο.
Ωστόσο, ο πλήρης αποκλεισμός παρέμεινε θεωρητικός έως ότου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Για χρόνια, οι αναλυτές αμφέβαλλαν ότι το Ιράν είχε αρκετή δύναμη για να κλείσει την πλωτή οδό. Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να συμμεριζόταν αυτή την άποψη, αποδεχόμενος τις ισραηλινές εκτιμήσεις ότι το Ιράν ήταν πολύ αδύναμο για να σφραγίσει τα Στενά.
Έκαναν λάθος. Ακόμη και μετά την καταστροφή του συμβατικού του στόλου, το Ιράν το βρήκε πολύ πιο εύκολο να κρατήσει την παγκόσμια οικονομία σε ομηρία ενάντια σε ό,τι πολλοί υπέθεταν, κυρίως επειδή ο σύγχρονος ναυτικός πόλεμος ευνοεί τους Δαβίδ έναντι των Γολιάθ.
Το ναυτικό του Ιράν μπορεί να είναι ανάπηρο, αλλά σκάφη ταχείας επίθεσης που χειρίζεται το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), οπλισμένα με ρουκέτες, πολυβόλα και πυραύλους μικρού βεληνεκούς, έχουν επανειλημμένα αποφύγει τις αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις. Τα θαλάσσια και εναέρια drones έπαιξαν επίσης ρόλο.
Το πιο αποτελεσματικό όπλο ήταν το λιγότερο ορατό: οι νάρκες. Μια εκστρατεία που έχει φέρει τα Στενά αντιμέτωπη με μια υποβρύχια απειλή που οι ναυτιλιακές εταιρείες και οι ασφαλιστές τους δεν είναι διατεθειμένες να διακινδυνεύσουν.
Εδώ είναι που τα ταχύπλοα παίζουν ζωτικό ρόλο. Με τη βενζίνη στο Ιράν να κοστίζει λιγότερο από τη μισή τιμή από ό,τι στον Κόλπο, το λαθρεμπόριο καυσίμων είναι επικερδές. Τα σκάφη διασχίζουν φορτωμένα με πλαστικά βαρέλια και μετά επιστρέφουν με προϊόντα σούπερ μάρκετ και ηλεκτρονικά είδη. Τα μεγαλύτερα σκάφη μεταφέρουν μεταχειρισμένα αυτοκίνητα, αν και πολλά μένουν πλέον καθαρά από φόβο για τις νάρκες.
Για παράκτιες κοινότητες εκτός πόλεων όπως το Ντουμπάι, το Άμπου Ντάμπι και το Μουσκάτ, αυτό το εμπόριο είναι μια οικονομική σωτηρία.
Παρέχει επίσης τέλεια κάλυψη. Η Τεχεράνη έχει ελάχιστα κίνητρα να παραιτηθεί από το πλεονέκτημά της. Το κλείσιμο του Στενού δεν μπορεί να διατηρηθεί επ’ αόριστον. Τα κράτη του Κόλπου θα αναγκαστούν να κατασκευάσουν αγωγούς για να το παρακάμψουν. Με τον καιρό, οι ΗΠΑ ελπίζουν ότι το αντιμπλοκάρισμα θα εντείνει την πίεση στην κλονισμένη οικονομία του Ιράν, προκαλώντας ενδεχομένως νέες αναταραχές.
Στο μεταξύ, το Ιράν φαίνεται να κλιμακώνεται αντί να οπισθοχωρεί.
Τις τελευταίες ημέρες, το IRGC κατέλαβε εμπορικά πλοία, πυροβόλησε άλλα και φέρεται να έβαλε επιπλέον νάρκες παρά την εντολή του Τραμπ να «πυροβολήσει και να σκοτώσει» τα ιρανικά σκάφη που βάζουν νάρκες χωρίς «χωρίς δισταγμό».
Αυτό, λέει ο αξιωματούχος υπεράσπισης, είναι πιο εύκολο να ειπωθεί παρά να γίνει: «Πρέπει να τους βρεις πριν μπορέσεις να τους σκοτώσεις. Αυτό είναι το πρόβλημα».
