Ακόμη και αν ο πόλεμος στο Ιράν τελειώσει σχετικά γρήγορα, η παγκόσμια οικονομία θα αργήσει να συνέλθει. Μας το έχουν πει τόσες φορές που το έχουμε εμπεδώσει. Το είπε ο επίτροπος Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Νταν Γιόργκενσεν. Το λέει και το ξαναλέει ο πρόεδρος του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Φατίχ Μπιρόλ. Το επαναλαμβάνουν οικονομικοί και ενεργειακοί αναλυτές σε Ανατολή και Δύση.
Τώρα, μας το λέει, με εμπλουτισμένη επιχειρηματολογία, ο κορυφαίος columnist του Bloomberg Mάρκους Άνσγουορθ, ειδικός στις ευρωπαϊκές αγορές.
Οι άμεσες συνέπειες που φέρνει ο πόλεμος, είναι οι ανατιμήσεις σε καύσιμα και ενέργεια. Όμως το πλέον κρίσιμο ερώτημα είναι για πόσο καιρό οι τιμές θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα. Αυτό θα καθορίσει την έκταση της ζημίας στις εφοδιαστικές αλυσίδες και πόσο σοβαρό θα είναι το πλήγμα για την παγκόσμια ανάπτυξη.
Το ακριβό πετρέλαιο είναι μόνο η αρχή
Ήδη, επιχειρήσεις και νοικοκυριά αντιμετωπίζουν αυξημένα κόστη, καθώς οι τιμές του αργού πετρελαίου τον Μάρτιο κινήθηκαν γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι, με έντονες όσο και ύποπτες διακυμάνσεις που ακολουθούσαν τις αλλοπρόσαλλες δηλώσεις Τραμπ. Ο Απρίλιος αναμένεται χειρότερος, αφού στην ακρίβεια προστίθενται οι κίνδυνοι ελλείψεων. Ο πόλεμος πρέπει να μας προετοιμάσει για «το αδιανόητο», προειδοποιούν
Οι επιπτώσεις της αύξησης των τιμών ενέργειας αποτυπώθηκαν ήδη στα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat για τον ετήσιο πληθωρισμό του Μαρτίου. Στην Ευρωζώνη, η επιτάχυνση στο 2,5% (από 1,9% τον Φεβρουάριο), ήταν μεν ελαφρά χαμηλότερη από τις προβλέψεις των αναλυτών, αλλά παραμένει η υψηλότερη από τον Ιανουάριο του 2025.
Η δε μηνιαία μεταβολή του πληθωρισμού είναι μεγαλύτερη από την αντίστοιχη του 2022, όταν εισέβαλλε η Ρωσία στην Ουκρανία. Η πληθωριστική άνοδος προέρχεται αποκλειστικά από την ενέργεια, που έκανε στροφή 180 μοιρών: Από το αρνητικό έδαφος του -3,1%, πέρασε στο 4,9%. Οι υπόλοιπες επί μέρους συνιστώσες του πληθωρισμού (υπηρεσίες, τρόφιμα, μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά), σημείωσαν οριακή μείωση. Αντιθέτως, στην Ελλάδα η αύξηση του πληθωρισμού στο 3,3% δεν οφείλεται μόνο στην ενέργεια (7%), αλλά στα μη τυποποιημένα τρόφιμα (9,2%) και τις υπηρεσίες (3,8%).
Κίνδυνος οικονομικής επιβράδυνσης
Μεγάλοι διαχειριστές κεφαλαίων, όπως η JP Morgan, εκτιμούν ότι η πρόσφατη άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων δεν αντικατοπτρίζει πλήρως τον κίνδυνο οικονομικής επιβράδυνσης. Όπως επισημαίνεται, ένα αρχικό πληθωριστικό σοκ μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε σοκ ανάπτυξης — εξέλιξη που ενδέχεται να σηματοδοτεί την αρχή μιας πιο έντονης εξασθένησης της οικονομίας. Η μείωση της ζήτησης αποτελεί συνηθισμένη συνέπεια της αύξησης των ενεργειακών τιμών, και ήδη διαφαίνεται στην αγορά πετρελαίου.
Αναλυτές της Goldman Sachs εκτιμούν ότι η πιθανότητα ύφεσης στις ΗΠΑ μέσα στο επόμενο έτος έχει αυξηθεί περίπου στο 30% ή και περισσότερο. Ακόμη και σε περίπτωση σύντομης διάρκειας της σύγκρουσης, αναμένονται άμεσες και εκτεταμένες αναθεωρήσεις προς τα κάτω των προβλέψεων για το παγκόσμιο ΑΕΠ.
Ο πόλεμος θα φέρει παγκόσμια κρίση
Ο πόλεμος θα φέρει παγκόσμια αλλά ασύμμετρη κρίση, προειδοποιεί το ΔΝΤ. Πρόσφατες εκθέσεις έχουν μειώσει σημαντικά τις προβλέψεις ανάπτυξης για αρκετές χώρες. Για την ΕΕ το χειρότερο σενάριο προβλέπει επίμονο πληθωρισμό και αναιμική ως μηδενική ανάπτυξη, με κίνδυνο ύφεσης. Ο στασιμοπληθωρισμός, η λέξη που όλοι ξορκίζουν, είναι ένα απευκταίο αλλά ορατό ενδεχόμενο.
Μια υπερβολικά επιθετική αντίδραση στην αύξηση των τιμών ενέχει τον κίνδυνο γρήγορης αναδίπλωσης. Η μετατροπή ενός ενεργειακού σοκ σε βαθύτερη ύφεση θα αποτελούσε σοβαρό σφάλμα οικονομικής διαχείρισης, προειδοποιεί το Bloomberg.
Ράβε ξήλωνε
Εάν η παγκόσμια οικονομία οδηγηθεί σε παρατεταμένη επιβράδυνση, που θα πλήξει που πλήξει ιδιαίτερα τις πιο ευάλωτες χώρες, τότε ο αποπληθωρισμός θα μπορούσε να εξελιχθεί σε σοβαρότερο πρόβλημα από τον πληθωρισμό.
Αναλυτές της UBS επισημαίνουν ότι όσο αυξάνονται οι πιθανότητες για αυστηρότερη νομισματική πολιτική, τόσο αυξάνεται και η πιθανότητα μελλοντικών μειώσεων επιτοκίων. Με άλλα λόγια, μια βιαστική αύξηση επιτοκίων για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού ενδέχεται να οδηγήσει σε λανθασμένες επιλογές πολιτικής.
Οι κεντρικές τράπεζες ίσως χρειαστεί να αυξήσουν τα επιτόκια εάν οι δευτερογενείς πληθωριστικές επιδράσεις ενταθούν. Μέχρι τότε, όμως, η στάση αναμονής φαίνεται πιο συνετή. Άλλωστε, οι μακροπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό δείχνουν ήδη τάσεις υποχώρησης.
Δίκοπο μαχαίρι η σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής
Ο Άλαν Τέιλορ, επικεφαλής χάραξης πολιτικής της κεντρικής τράπεζας της Αγγλίας, προειδοποιεί ότι η αύξηση των επιτοκίων είναι δίκοπο μαχαίρι. Για να υποστηρίξει το επιχείρημά του παραπέμπει σε παλαιότερη μελέτη του Iνστιτούτου Brookings. Η μελέτη αναλύει τη νομισματική πολιτική σε περιόδους πετρελαϊκών σοκ, όπως αυτή που διανύουμε. Καταλήγει ότι η αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής μπορεί να αποδειχθεί πιο βλαβερή για την οικονομία από τις αυξήσεις στις τιμές ενέργειας καθαυτές.
Βλέποντας και κάνοντας
Τα επερχόμενα στοιχεία για την απασχόληση θα αποτελέσουν σημαντικό δείκτη για την πορεία της οικονομίας. Ένα φαινόμενο που σήμερα φαίνεται να αφορά κυρίως τον πληθωρισμό μπορεί σύντομα να εξελιχθεί σε ζήτημα συνολικής οικονομικής επιβράδυνσης.
Ο πληθωρισμός πιθανότατα θα αυξηθεί τους επόμενους μήνες. Υπάρχει όμως το ενδεχόμενο να υποχωρήσει σχετικά γρήγορα, αφήνοντας πίσω του μια πιο αδύναμη οικονομία. Σε περιόδους έντονης αβεβαιότητας, η επιλογή της αναμονής μπορεί τελικά να είναι η πιο συνετή στάση, καταλήγει το Bloomberg. Καμιά φορά το να μην κάνεις τίποτα, είναι καλύτερο από το να κάνεις λάθος.
