Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Νεολαίας (24 Απριλίου – 1η Μαϊου), η Εurostat δημοσιοποίησε επικαιροποιημένα στοιχεία για τη σχέση των νέων με την πολιτική.
Συγκεκριμένα, εστιάζει στο κατά πόσο οι νέοι ηλικίας 16 ως 29 ετών ασχολούνται με την πολιτική και τα κοινά, μέσω του διαδικτύου. Η ελληνική νεολαία είναι ιδιαίτερα ενεργή online. Μάλιστα έχει το μακράν υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη στη χρήση εργαλείων Generative AI – με 82% των νέων να τα χρησιμοποιούν, έναντι 62% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Πάνω από το 90% έχουν λογαριασμούς στα social media, ποστάρουν και επικοινωνούν μέσω εφαρμογών. Από την άλλη, καταγράφεται ως μία από τις πλέον αδιάφορες σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή στην πολιτική ζωή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το 2025, σχεδόν ο ένας στους τέσσερις νέους Ευρπωπαίους (24,3%) συμμετείχε στην πολιτική και τα κοινά μέσω διαδικτύου. Αυτό περιλαμβάνει την έκφραση της γνώμης τους για θέματα πολιτικής ή κοινωνικής ζωής, τη συμμετοχή σε διαδικτυακές διαβουλεύσεις ή ηλεκτρονικές ψηφοφορίες. Συγκριτικά, το ποσοστό αυτού του είδους συμμετοχής ήταν μόλις 20,2% στον συνολικό πληθυσμό.
Η διαδικτυακή συμμετοχή των νέων σε θέματα πολιτικής ήταν υψηλότερη στη Σλοβενία (49,4%), τη Λετονία (33,3%) και την Ολλανδία (31,3%).
Τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στο Βέλγιο (12,3%), την Τσεχία (14,3%), τη Σουηδία και την Ελλάδα (και στις δύο χώρες 16,1%).
Σε 23 από τις 27 χώρες της ΕΕ, οι νέοι ήταν πιο πιθανό να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για πολιτική συμμετοχή σε σχέση με τον συνολικό πληθυσμό. Τα μεγαλύτερα χάσματα καταγράφηκαν στη Σλοβενία (49,4% των νέων έναντι 33,5% του συνολικού πληθυσμού), τη Λετονία (33,3% έναντι 24,2%) και την Ιταλία (30,9% έναντι 24,5%).
Δεν συγκινεί η ονλάιν πολιτική στην Ελλάδα
Τα παραπάνω ποσοστά από μόνα τους δεν είναι απόλυτοι δείκτες πολιτικοποίησης ή αδιαφορίας για τα κοινά. Περισσότερο δείχνουν τον τρόπο που χρησιμοποιεί η νεολαία το διαδίκτυο σε κάθε χώρα. Είναι όμως ένας έμμεσος δείκτης για το κατά πόσο οι νέοι θεωρούν ότι η έκφραση της γνώμης τους σε δημόσια ζητήματα μετράει και ακούγεται, έστω και στην ψηφιακή σφαίρα.
Σε αντίστοιχη μελέτη για τους νέους στην Ελλάδα, που πραγματοποίησε το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, για λογαριασμό του Ιδρύματος Friedrich Ebert Stiftung, καταγράφηκε μια ανάμικτη εικόνα. Η μεγαλύτερη μερίδα των νέων 19 ως 24 ετών, σχεδόν οι τέσσερις στους δέκα (37,6%) δεν δηλώνουν ούτε ενδιαφέρον ούτε αδιαφορία για την πολιτική, αλλά ότι βρίσκονται «κάπου στη μέση».
Ακολουθούν με 19,6% εκείνοι που δηλώνουν ότι μάλλον ενδιαφέρονται. Περίπου ο ένας στους έξι (16%) δηλώνει ότι ενδιαφέρεται πολύ για την πολιτική. Περίπου οι τρεις στους δέκα κινούνται στο φάσμα της αδιαφορίας (14,8% μάλλον δεν ενδιαφέρονται και 12% δεν ενδιαφέρονται καθόλου).
Αρνητική γνώμη για τα κόμματα
Αξιοσημείωτο είναι ότι το ποσοστό των νέων που ενδιαφέρονται πολύ για την πολιτική είναι ακριβώς το ίδιο με το ποσοστό όσων χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για να συμμετέχουν σε πολιτικά θέματα.
Επίσης αξιοσημείωτο είναι ότι στην έρευνα του ΕΚΚΕ-FES, οι νέοι εξέφρασαν αρνητική γνώμη (για όλα τα μεγάλα κόμματα στην Ελλάδα – κάτω από 5 σε μια κλίμακα από 0 ως 10),. Επίσης, σε ερώτηση για το δικαίωμα ψήφου στα 17 έτη, πάνω από τους μισούς απάντησαν ότι μακροπρόθεσμα τα κόμματα θα προσπαθήσουν να χειραγωγήσουν τους νέους. Παρ’όλα αυτά πάνω από επτά στους δέκα (73,2%) δήλωσαν ότι ψήφισαν στις τελευταίες εθνικές εκλογές. Επίσης σχεδόν οι επτά στου δέκα (67,7%) θεωρούν ότι οι νέοι πρέπει να έχουν περισσότερες δυνατότητες να εκφράσουν τις απόψεις τους στην πολιτική.
Διαπιστώνεται δηλαδή μια αντίθεση, στο πώς βλέπουν οι νέοι γενικά την πολιτική και πώς βλέπουν το υπάρχον πολιτικό σκηνικό. Ενώ υπάρχει διάθεση συμμετοχής στα κοινά, το συναίσθημα που επικρατεί για τα κόμματα είναι η αντιπάθεια.
Επιλεκτική και αποσπασματική η σχέση με την πολιτική
Πιο πρόσφατη έρευνα που πραγματοποίησε η Prorata και το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, για την ομάδα της Αριστεράς στο Ευρωκοινοβούλιο, κατέγραψε αντιφατικά ευρήματα σε ό,τι αφορά τη σχέση των νέων με την πολιτική. Το γενικότερο συμπέρασμα εύρημα είναι ότι η ελληνική νεολαία αντιμετωπίζει μια κρίσιμη κατάσταση, που μπορεί να χαρακτηριστεί ως «μπλοκαρισμένη μετάβαση στη ενηλικίωση». Από τη μία τα προβλήματα που βιώνουν οι νέοι (στεγαστικό, ακρίβεια, χαμηλοί μισθοί, έλλειψη ελεύθερου χρόνου), του αναγκάζουν να γίνουν πιο ώριμοι και πιθανόν πιο κυνικοί από ό,τι ήταν οι γονείς τους σε αντίστοιχη ηλικία. Από την άλλη, ακριβώς αυτή η έλλειψη προοπτικής και η αβεβαιότητα «φράζει» το κατώφλι στην πραγματική χειραφέτηση και ενηλικίωση.
Αντίστοιχα, οι αντιλήψεις των νέων για την πολιτική και τη συμμετοχή στα κοινά, είναι επίσης αντιφατικές. Ενώ ενημερώνονται για την πολιτική, το κάνουν πρωτίστως μέσω των social media, «κλικάροντας» σε ειδήσεις που θα τους τραβήξουν την προσοχή. Πολύ πιο σπάνια αναζητούν ενεργά πηγές ενημέρωσης ή ξεκινάνε κατευθείαν να διαβάζουν από μια ειδησεογραφική ιστοσελίδα που εμπιστεύονται. Αν και αντιλαμβάνονται την πολιτική ολιστικά (π.χ. «πολιτική είναι τα πάντα γύρω μας»), η πρακτική συμμετοχή σε συλλογικές –μαζικές μορφές πολιτικής δράσης είναι χαμηλή. Για παράδειγμα το 74% δεν συμμετέχει σε σωματεία ή το κάνει σπάνια και όσοι το κάνουν είναι κυρίως αριστερόστροφοι νέοι.
