Σε συναγερμό τέθηκαν εκ νέου τα σύνορα Ισπανίας – Μαρόκου το Σάββατο, 15 Αυγούστου, καθώς οι μαροκινές αρχές κατάφεραν να αποτρέψουν μια νέα συντονισμένη απόπειρα εκατοντάδων μεταναστών να εισέλθουν μαζικά στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα. Το περιστατικό σημειώνεται μόλις δύο εβδομάδες μετά την πολύνεκρη και πρωτοφανή σε μέγεθος εισβολή της 30ής Ιουλίου.
Η νέα αυτή κινητοποίηση οργανώθηκε μέσα από πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, στο πλαίσιο μιας στοχευμένης εκστρατείας παραπληροφόρησης, η οποία βρισκόταν στο «μικροσκόπιο» των Αρχών εδώ και αρκετές ημέρες.
Από τις 6:00 το πρωί του Σαββάτου, πλήθος μεταναστών άρχισε να συγκεντρώνεται στην πόλη Καστιγιέχος (Fnideq), στη μαροκινή πλευρά των συνόρων, με σκοπό να κινηθεί συντονισμένα προς τη Θέουτα. Βιντεοληπτικό υλικό που είδε το φως της δημοσιότητας καταγράφει εκατοντάδες ανθρώπους να τρέχουν μαζικά προς τον ισπανικό θύλακα.
Η αντίδραση των μαροκινών δυνάμεων ασφαλείας ήταν άμεση. Σύμφωνα με την ισπανική εφημερίδα El País, αναπτύχθηκαν ισχυρές μονάδες καταστολής ταραχών, θωρακισμένα οχήματα, ενώ ελικόπτερα επιτηρούσαν την περιοχή από αέρος. Οι αστυνομικοί καταδίωξαν και περικύκλωσαν το πλήθος σε απόσταση περίπου τριών χιλιομέτρων από τα σύνορα.
Περίπου 300 άτομα, προερχόμενα κυρίως από χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, συνελήφθησαν στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν τη μεθόριο. Επιπλέον 61 άτομα συνελήφθησαν με την κατηγορία της υποκίνησης και προώθησης της μαζικής διέλευσης μέσω των social media.
Από την πλευρά της, η Μαδρίτη έθεσε τη Θέουτα σε κατάσταση ύψιστης επιφυλακής, ανακαλώντας τις άδειες των στρατιωτικών, ενώ ανέπτυξε προσωπικό των ενόπλων δυνάμεων και τεθωρακισμένα οχήματα κατά μήκος της συνοριογραμμής.
Fake news και το «εκρηκτικό κοκτέιλ»
Η αφορμή για τη νέα απόπειρα δόθηκε μέσω διαδικτυακών αναρτήσεων που διέσπειραν ψευδείς ειδήσεις περί ανοιχτών συνόρων λόγω της εορτής του Δεκαπενταύγουστου. Ένα από τα μηνύματα που προκάλεσαν την κινητοποίηση ανέφερε: «Τα σύνορα της Θέουτα θα είναι ανοιχτά στις 15 Αυγούστου, δημόσια αργία στην Ισπανία».
Σύμφωνα με την ισπανική κυβέρνηση, πίσω από αυτό το όργιο παραπληροφόρησης κρύβονται οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα.
Το μεταναστευτικό κύμα φαίνεται να τροφοδοτήθηκε και από μια αμφιλεγόμενη απόφαση ισπανικού δικαστηρίου στις 29 Ιουνίου, η οποία άφηνε να εννοηθεί ότι οι μετανάστες θα αντιμετωπίζονταν με πιο χαλαρά πρωτόκολλα. Ο εκπρόσωπος της Ένωσης Συνοριοφυλάκων (AUGC) στη Θέουτα, Ρασίντ Σμπίχι, περιέγραψε γλαφυρά την κατάσταση: «Καταλάβαμε ότι η απόφαση θα προκαλούσε περισσότερες αφίξεις. Η απόφαση, οι εγκληματικές συμμορίες και τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης ήταν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ».
Η τραγωδία της 30ής Ιουλίου και οι προειδοποιήσεις
Η νευρικότητα των Αρχών είναι δικαιολογημένη, καθώς η περιοχή μετρά ακόμη τις πληγές της από τα γεγονότα της 30ής Ιουλίου. Τότε, εκτιμάται ότι 72.000 άνθρωποι επιχείρησαν να παραβιάσουν τα σύνορα, στη μεγαλύτερη απόπειρα παράνομης μαζικής εισόδου στην ιστορία της ΕΕ, με τραγικό απολογισμό τουλάχιστον 88 νεκρούς (κυρίως από πνιγμό ή ποδοπάτημα).
Η ισπανική κυβέρνηση βρίσκεται στο στόχαστρο σφοδρής κριτικής, καθώς συνδικαλιστικές ενώσεις αστυνομικών (όπως μεταδίδει η Telegraph) φέρονται να είχαν προειδοποιήσει εγκαίρως.
Στις 10 Ιουλίου, η AUGC εξέδωσε ανακοίνωση προειδοποιώντας ότι η δικαστική απόφαση του Ιουνίου είχε δημιουργήσει: «Ένα νομικό κενό που μόνο σαφώς καθορισμένα πρωτόκολλα μπορούν να κλείσουν».
Στις 13 Ιουλίου, η συνδικαλιστική οργάνωση SUOP απαίτησε ενισχύσεις και μια πολιτική που να είναι: «Συνεκτική και αποτελεσματική».
Στις 23 Ιουλίου, με επιστολή προς τον αρχηγό της αστυνομίας, η AUGC υπογράμμιζε ότι οι υποδομές καταρρέουν, κάνοντας λόγο για: «Συνεχείς αφίξεις μέσω θαλάσσης».
Ως απάντηση, το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών προχώρησε την 1η Αυγούστου στην εγκατάσταση πλωτού φράγματος, μόλις 48 ώρες μετά τη λήψη της σχετικής απόφασης.
Το γεωπολιτικό παρασκήνιο
Το μεταναστευτικό ζήτημα στη Θέουτα δεν είναι αποκομμένο από τις ευρύτερες διπλωματικές ισορροπίες. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η στάση του Μαρόκου ενδέχεται να συνδέεται με τη δυσαρέσκεια του Ραμπάτ απέναντι στον Ισπανό πρωθυπουργό, Πέδρο Σάντσεθ, με αφορμή τις προσπάθειες της Μαδρίτης να συνάψει ενεργειακές συμφωνίες με την Αλγερία, τον μεγάλο περιφερειακό αντίπαλο του Μαρόκου.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η μετανάστευση εργαλειοποιείται. Το 2021, το Μαρόκο είχε επιτρέψει σε περίπου 8.000 άτομα να περάσουν στη Θέουτα, ασκώντας πίεση στην Ισπανία με φόντο τη διαμάχη για την κυριαρχία της Δυτικής Σαχάρας, κίνηση που τελικά οδήγησε σε μια ιστορική στροφή της ισπανικής εξωτερικής πολιτικής.
