Μια εναλλακτική φόρμουλα για τη σχέση της Ουκρανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση καταθέτει ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς. Σε επιστολή του προς Ευρωπαίους ηγέτες, προτείνει τη σύνδεση του Κιέβου με το Μπλοκ, αναγνωρίζοντας ότι η διαδικασία για μια πλήρη ένταξη απαιτεί χρόνο.
«Είναι προφανές ότι δεν θα μπορέσουμε να ολοκληρώσουμε τη διαδικασία ένταξης στο άμεσο μέλλον, δεδομένων των πολυάριθμων εμποδίων, καθώς και των πολιτικών περιπλοκών που συνεπάγονται οι διαδικασίες επικύρωσης», επισημαίνει ο Μερτς.
Ως εκ τούτου, το Βερολίνο εισηγείται την παραχώρηση καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» ως ένα «καθοριστικό βήμα» πριν από την οριστική ενσωμάτωση. Ο Γερμανός καγκελάριος σπεύδει να ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται για μια «light ένταξη» ή για μια θέση «δεύτερης κατηγορίας», λαμβάνοντας υπόψη τη διαχρονική επιφυλακτικότητα της Ουκρανίας απέναντι σε προτάσεις που θα την ανάγκαζαν απλώς να περιμένει. Σημειώνεται ότι ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επιμένει στο αίτημα για «πλήρη ένταξη», θέτοντας ως στόχο το 2027.
Στην επιστολή του, η οποία εστάλη μεταξύ άλλων στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα και στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντε Λάιεν, ο Μερτς αναλύει τις βασικές πτυχές της πρότασής του.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το καθεστώς αυτό θα επέτρεπε στην Ουκρανία να συμμετέχει σε ορισμένες συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στο οποίο παίρνουν μέρος οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ, να διαθέτει έναν «συνδεδεμένο» Ευρωπαίο επίτροπο χωρίς χαρτοφυλάκιο, καθώς και «συνδεδεμένους» ευρωβουλευτές χωρίς δικαίωμα ψήφου.
Ο Γερμανός καγκελάριος προτείνει επίσης τα κράτη-μέλη της ΕΕ να αναλάβουν μια «πολιτική δέσμευση» για την εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της Ένωσης προς την Ουκρανία, «με στόχο τη δημιουργία μιας ουσιαστικής εγγύησης ασφάλειας».
Η φόρμουλα αυτή αποτελεί μια μέση οδό ανάμεσα στην εσπευσμένη ένταξη και το τρέχον καθεστώς της υποψήφιας χώρας, υποστηρίζει ο ίδιος. «Η πρότασή μου αντικατοπτρίζει την ιδιαίτερη κατάσταση της Ουκρανίας, μιας χώρας σε πόλεμο. Θα συμβάλλει στη διευκόλυνση των ειρηνευτικών συνομιλιών που βρίσκονται σε εξέλιξη, στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής λύσης έπειτα από διαπραγμάτευση», αναφέρει, συμπληρώνοντας ότι το βήμα αυτό είναι κρίσιμο για την ασφάλεια ολόκληρης της Ευρώπης.
Αν και η Ουκρανία έλαβε το καθεστώς υποψήφιας χώρας τον Δεκέμβριο του 2023, οι διαδικασίες είχαν παγώσει λόγω του βέτο που ασκούσε η Ουγγαρία υπό την πρωθυπουργία του Βίκτορ Όρμπαν. Ωστόσο, η εκλογική νίκη του Πίτερ Μαγιάρ στις 12 Απριλίου ανατρέπει το σκηνικό. Πλέον, η Γερμανία και η πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών ευελπιστούν στην επίσημη έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, καθώς μέχρι στιγμής έχουν διεξαχθεί μόνο ανεπίσημες επαφές με το Κίεβο.
Παρά το θετικό κλίμα, ο δρόμος προβλέπεται μακρύς και σύνθετος, με βασικό πεδίο τριβής τον αγροτικό τομέα. Η ισχυρή παραγωγή αγροδιατροφικών προϊόντων της Ουκρανίας προκαλεί έντονο προβληματισμό σε αρκετές χώρες της ΕΕ, με κυριότερη τη Γαλλία.
Ο Φρίντριχ Μερτς υπογραμμίζει στην επιστολή του την πρόθεσή του να φέρει το θέμα προς συζήτηση στο κορυφαίο ευρωπαϊκό επίπεδο. Επιδίωξή του είναι να υπάρξει σύντομα μια καταρχήν συμφωνία, η οποία θα οδηγήσει στη σύσταση μιας ειδικής ομάδας εργασίας (task force) για την οριστικοποίηση των τεχνικών και νομικών λεπτομερειών.
