Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν απειλεί μόνο τα σύνορα και τις ισορροπίες ισχύος, απειλεί και τον πυρήνα της παγκόσμιας οικονομίας. Η Ελλάδα δεν μπορεί να αποτελέσει εξαίρεση. Μπροστά σε μια νέα ενεργειακή κρίση ενισχύεται ο φόβος για σοβαρές συνέπειες σε βασικά μεγέθη της ελληνικής οικονομίας.
Οι πρώτοι μήνες του 2026 ξεκίνησαν με πιέσεις στις τιμές. Η ένταση στη Μέση Ανατολή προκαλεί φόβο για περαιτέρω αυξήσεις, επαναφέροντας τον φόβο για νέο κύκλο ακρίβειας στα καύσιμα
Η εύθραυστη ισορροπία συνθέτει ένα σκηνικό αυξημένης αβεβαιότητας. Ενώ τα επίσημα μεγέθη μιλούν για σταθερή ανάπτυξη και πλεονάσματα, στα συρτάρια του οικονομικού επιτελείου το «δυσμενές σενάριο» παύει να αποτελεί μια θεωρητική άσκηση επί χάρτου και μετατρέπεται σε έναν ρεαλιστικό οδικό χάρτη διαχείρισης κρίσεων σε περίπτωση που η κατάσταση ξεφύγει εκτός ελέγχου.
Ενεργειακή ακρίβεια
Στο πλαίσιο του κρατικού προϋπολογισμού για το 2025-2026, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει «ασκήσεις αντοχής» (sensitivity analysis) για να προβλέψει τις επιπτώσεις ενός νέου ενεργειακού σοκ. Το κυρίαρχο δυσμενές σενάριο εστιάζει σε μια ενδεχόμενη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή που θα μπορούσε να ωθήσει την τιμή του πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι.
Αν και απέχουμε από ένα τέτοιο σενάριο στην ελληνική αγορά οι πρώτες ανατιμήσεις στα καύσιμα έρχονται με αυξήσεις μερικών λεπτών ανά λίτρο τόσο στη βενζίνη όσο και στο πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης.
Παράλληλα, ανατιμήσεις αναμένονται και στο φυσικό αέριο. Οι εξελίξεις αυτές εκτιμάται ότι θα εντείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις και θα επιβαρύνουν το κόστος μεταφορών και παραγωγής.
Πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υπογραμμίζουν ότι «το υπουργείο διαθέτει τα απαραίτητα δημοσιονομικά και θεσμικά εργαλεία και εφόσον απαιτηθεί θα προστατεύσει την πραγματική οικονομία με υπεύθυνες παρεμβάσεις. Ωστόσο, βρισκόμαστε ακόμη σε σημαντική απόσταση από ένα τέτοιο ενδεχόμενο».
Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκεται ο κίνδυνος ενός «στασιμοπληθωριστικού σοκ»: ένας συνδυασμός απότομης επιβράδυνσης του ΑΕΠ και αναζωπύρωσης του πληθωρισμού που θα μπορούσε να «ροκανίσει» το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και να παγώσει την επενδυτική δραστηριότητα.
Αν και αυτό δεν είναι αρκετά πιθανό η κοινωνική συνοχή επιβάλλει την ετοιμότητα για νέες παρεμβάσεις στήριξης, αν η ενεργειακή ακρίβεια χτυπήσει ξανά την πόρτα των καταναλωτών.
Το δυσμενές σενάριο
Στα σενάρια που εξετάζονται, σε περίπτωση ενεργειακής κρίσης, ο ρυθμός ανάπτυξης και η κατανάλωση θα δεχθούν πιέσεις.
Αν η τιμή του πετρελαίου αυξηθεί στα 100 δολάρια το βαρέλι:
- Το πραγματικό ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα ήταν κατά 0,45% χαμηλότερο σε σχέση με το βασικό σενάριο. Αυτό σημαίνει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα περιοριζόταν στο 1,9% (αντί για 2,3%).
- Η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να μειωθεί κατά 0,68%, καθώς το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών συρρικνώνεται από το αυξημένο κόστος ενέργειας.
- Ο πληθωρισμός θα μπορούσε να εκτιναχθεί στο 4,7%, υπερδιπλάσιος από την αρχική πρόβλεψη του 2,2%.
Αν και ο προϋπολογισμός του 2026 χαρακτηρίζεται από δημοσιονομική ισσοροπία και προβλέπει υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα (περίπου 3,7%), ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ θα δοκίμαζε τις αντοχές του κοινωνικού κράτους και θα περιόριζε τα περιθώρια για περαιτέρω ελαφρύνσεις.
Τα σημάδια του πληθωρισμού
Στο 3% ανέβηκε ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Φεβρουάριο, από 2,9% τον Ιανουάριο, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat.
Τα στοιχεία, αν και εκπληκτικά υψηλά, έχουν μόνο μέτρια σημασία τώρα, καθώς οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα επικεντρωθούν στο πώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η επακόλουθη αύξηση των τιμών του πετρελαίου κατά περισσότερο από 10% θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον πληθωρισμό και την οικονομική ανάπτυξη, σχολιάζει το Reuters.
