Ενώ η Ευρώπη δοκιμάζεται σκληρά από καταστροφικές πυρκαγιές , η Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη έρχονται αντιμέτωπες με την πιο σκληρή πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής.
Ο Δούναβης, ο δεύτερος μεγαλύτερος ποταμός της γηραιάς ηπείρου, ο οποίος διασχίζει 10 χώρες από τη νοτιοδυτική Γερμανία έως τη Μαύρη Θάλασσα, έχει υποχωρήσει σε δραματικά χαμηλά επίπεδα σε όλο το μήκος του, προκαλώντας παράλυση στις μεταφορές, τον τουρισμό, τη βιομηχανία και την παραγωγή ενέργειας.
Ιστορικό ρεκόρ χαμηλής στάθμης στη Βουδαπέστη
Στη Βουδαπέστη, την πρωτεύουσα της Ουγγαρίας, η Εθνική Αρχή Υδάτων κατέγραψε τη στάθμη του Δούναβη στο σοκαριστικό επίπεδο των 23 εκατοστών. Το νούμερο αυτό διαλύει το προηγούμενο ιστορικό χαμηλό των 33 εκατοστών που είχε σημειωθεί το 2018.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ουγγρικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, οι συνολικές βροχοπτώσεις των τελευταίων 90 ημερών είναι κατά 80 έως 130 χιλιοστά χαμηλότερες σε σύγκριση με τους πολυετείς μέσους όρους σε ολόκληρη σχεδόν τη χώρα. Η άμπωτη αναμένεται να επιδεινωθεί τις επόμενες ημέρες, καθώς οι προβλέψεις δείχνουν θερμοκρασίες που θα ξεπεράσουν τους 38°C, χωρίς καμία προοπτική βροχοπτώσεων.
«Οι γυμνοί βράχοι, οι ξερές αμμώδεις πλαγιές γύρω από τους πυλώνες της γέφυρας… είναι σοκαριστικό να βλέπουμε πώς ήταν τα πράγματα πριν και πώς είναι τώρα», δηλώνει ο φωτογράφος Gábor Kertész από τη βάση της Γέφυρας της Μαργαρίτας στη Βουδαπέστη, προσθέτοντας: «Πού θα οδηγήσει αυτό, τι θα συμβεί; Δεν το γνωρίζουμε ακόμα, αλλά αυτό πρέπει να είναι το αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής».
Δραματική έκκληση Μαγιάρ: Ολική διακοπή στο πυρηνικό εργοστάσιο Paks μετά από 50 χρόνια
Η υποχώρηση των υδάτων του Δούναβη, ο οποίος χρησιμοποιείται για την ψύξη των πυρηνικών αντιδραστήρων, προκαλεί πλέον ντόμινο παρενεργειών στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο Πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πέτερ Μαγιάρ, προειδοποίησε ότι η χώρα εισέρχεται σε ένα εξαιρετικά κρίσιμο πενθήμερο, καθώς το κύμα ζέστης συμπίπτει με την ολική διακοπή λειτουργίας του μοναδικού πυρηνικού εργοστασίου της χώρας (Paks). Πρόκειται για ένα πρωτοφανές γεγονός στα περίπου 50 χρόνια λειτουργίας του σταθμού, ο οποίος υπό κανονικές συνθήκες καλύπτει σχεδόν το 50% των συνολικών αναγκών της Ουγγαρίας σε ρεύμα.
Η διακοπή κρίθηκε επιβεβλημένη καθώς η παροχή νερού ψύξης από τον αποξηραμένο Δούναβη μειώθηκε σε επικίνδυνο βαθμό, αφού προηγήθηκαν διαδοχικές μειώσεις ισχύος σε δύο αντιδραστήρες.
Με ανάρτησή του στο Facebook, ο Πέτερ Μαγιάρ τόνισε ότι το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και οι δημόσιες υπηρεσίες θα δεχθούν τεράστια πίεση και απηύθυνε κατεπείγουσα έκκληση σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και τοπικές κυβερνήσεις να μειώσουν δραστικά την κατανάλωση ρεύματος, ιδιαίτερα κατά τις βραδινές ώρες αιχμής.
Ο πυρηνικός σταθμός Paks της Ουγγαρίας αναγκάζεται να τεθεί εκτός λειτουργίας, καθώς τα επίπεδα ρεκόρ του Δούναβη τον αφήνουν χωρίς επαρκές νερό ψύξης:
Πληγμα στην παραγωγή ενέργειας και στη Ρουμανία
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στη Ρουμανία, όπου η ροή του Δούναβη μειώθηκε στα 1.630 κυβικά μέτρα ανά δευτερόλεπτο, μέγεθος που αντιστοιχεί μόλις στο ένα τρίτο του τυπικού μέσου όρου για τον μήνα Ιούλιο.
Για λόγους ασφαλείας, οι ρουμανικές αρχές προχώρησαν ήδη στο προληπτικό κλείσιμο μιας μονάδας αντιδραστήρα στο πυρηνικό εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας της Τσερναβόντα, ενώ ανακοινώθηκε ότι πολύ σύντομα θα τεθεί εκτός λειτουργίας και δεύτερος αντιδραστήρας.
Ο πυρηνικός σταθμός παραγωγής ενέργειας της Τσερναβόντα, ο οποίος αναγκάστηκε να κλείσει έναν από τους αντιδραστήρες του λόγω εξαιρετικά χαμηλών επιπέδων νερού στον ποταμό Δούναβη
Παράλυση στα πλοία, ακινητοποιήσεις και προσάραξη κρουαζιερόπλοιου
Η δραματική πτώση της στάθμης έχει επιφέρει συντριπτικό πλήγμα στις εμπορικές και τουριστικές μεταφορές:
- Ουγγαρία: Τα φορτηγά πλοία έχουν σταματήσει σχεδόν ολοσχερώς τα δρομολόγιά τους, σύμφωνα με το Υπουργείο Μεταφορών, ενώ τα δημοφιλή τουριστικά κρουαζιερόπλοια αναγκάζονται να δέσουν χιλιόμετρα μακριά από τη Βουδαπέστη.
- Βουλγαρία: Κοντά στην πόλη-λιμάνι Βίντιν, το κρουαζιερόπλοιο Viking Ullur προσέκρουσε σε ρηχό ύφαλο. Η συνοριακή αστυνομία υποχρεώθηκε να απομακρύνει εσπευσμένα 186 τουρίστες, ενώ τα 52 μέλη του πληρώματος ενδέχεται να παραμείνουν στο εγκλωβισμένο σκάφος για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αν και οι αρχές ανέφεραν ελλείψεις σε πόσιμο νερό, η εταιρεία Viking υποστήριξε ότι το πλοίο διαθέτει προμήθειες τροφίμων και νερού για μία εβδομάδα.
- Σερβία: Στην περιοχή της βόρειας πόλης Νόβι Σαντ, εκατοντάδες μικρά σκάφη και δεκάδες φορτηγά πλοία έχουν «κολλήσει» στην αποξηραμένη όχθη. Ο ιδιοκτήτης πλωτού σπιτιού Ράντοβαν Σέγκτ ανέφερε ότι το νερό αποσύρθηκε κατά 15 έως 20 μέτρα από την ακτή, δηλώνοντας απογοητευμένος: «Η καλοκαιρινή περίοδος έχει τελειώσει τώρα όσον αφορά την πλοήγηση».
Αποκαλύψεις στην κοίτη του ποταμού: Από θησαυρούς μέχρι βόμβες του Β’ ΠΠ
Η εξαφάνιση του νερού έχει αποκαλύψει ένα τοπίο από βράχους, αμμόλοφους και παλιά ναυάγια που παρέμεναν κρυμμένα για δεκαετίες. Ωστόσο, η υποχώρηση της στάθμης εγκυμονεί και σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια ασφάλεια.
Την περασμένη εβδομάδα, οι αρχές στη Βουδαπέστη υποχρεώθηκαν να κλείσουν εκτάκτως τη Γέφυρα της Μαργαρίτας, καθώς η υποχώρηση των υδάτων αποκάλυψε στη βάση της μια ανεκραγείσα βόμβα που χρονολογείται από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Την ίδια ώρα, ερασιτέχνες «κυνηγοί θησαυρών», όπως ο Zsolt Horváth, εκμεταλλεύονται τις συνθήκες χρησιμοποιώντας ισχυρούς μαγνήτες για να ανασύρουν μεταλλικά αντικείμενα από την εκτεθειμένη όχθη, βρίσκοντας από παλιούς ενισχυτές ραδιοφώνου μέχρι κάλυκες πολεμικών πυρομαχικών. Όπως σημειώνει ο ίδιος:
«Το να έχει τόσο λίγο νερό ο Δούναβης είναι ευλογία για αυτό το είδος δραστηριότητας, αλλά για όλα τα άλλα είναι μια πραγματική κατάρα».
