Σε μια ανοιχτή συζήτηση με τον Hemant Taneja, διευθύνοντα σύμβουλο της General Catalyst, στο πλαίσιο εκδήλωσης της Endeavor Greece στον ιστορικό χώρο της Πνύκας, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ξεδίπλωσε το όραμά του για την τεχνολογική μετάβαση της χώρας.
Ο πρωθυπουργός περιέγραψε την Ελλάδα ως έναν ιδανικό «ζωντανό οργανισμό» για τη δοκιμή και παραγωγή πρωτοποριακών τεχνολογιών, χωρίς ωστόσο να παραβλέψει τις σοβαρές προκλήσεις που φέρνει η ραγδαία εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) στην κοινωνική συνοχή, την αγορά εργασίας και τις ανθρώπινες σχέσεις.
Από τη γέννηση της Δημοκρατίας στην Ψηφιακή Επανάσταση
Συνδέοντας συμβολικά το χθες με το σήμερα, ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην Πνύκα ως το λίκνο της δημοκρατίας, όπου οι αρχαίοι Αθηναίοι πήραν την τολμηρή απόφαση να αυτοκυβερνηθούν χωρίς ηγεμόνες. Όπως σημείωσε, οι πρόγονοί μας γνώριζαν καλά ότι κάθε σύστημα, ακόμα και η δημοκρατία, κουβαλά τα δικά του τρωτά σημεία, κάτι που ισχύει απόλυτα και για τη σύγχρονη ψηφιακή μετάβαση.
Αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις παγκοσμίως να παρακολουθήσουν τις καταιγιστικές εξελίξεις της AI, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στην εθνική της στρατηγική. Μάλιστα, εξήρε τη συμβολή του διακεκριμένου καθηγητή Κωνσταντίνου Δασκαλάκη στην αποκωδικοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η τεχνολογία στον κρατικό μηχανισμό.
Πιλοτικές εφαρμογές σε Υγεία και Εκπαίδευση
Η στρατηγική της Ελλάδας εστιάζει στη σύναψη συμμαχιών με κολοσσούς της τεχνολογίας για την εφαρμογή πιλοτικών προγραμμάτων που βελτιώνουν την καθημερινότητα του πολίτη:
Υγεία & Ψηφιακοί Βοηθοί: Ο πρωθυπουργός έφερε ως παράδειγμα την ανάπτυξη μιας «ψηφιακής νοσηλεύτριας» με δυνατότητα ενσυναίσθησης, η οποία θα υποστηρίζει τους ασθενείς σε 24ωρη βάση. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι στόχος δεν είναι η αντικατάσταση του ιατρικού προσωπικού, αλλά η απαλλαγή του από τη γραφειοκρατία, ώστε να εστιάζει στην ουσιαστική φροντίδα.
Εκπαίδευση με την OpenAI: Μέσα από τη συνεργασία με την OpenAI, η AI επιστρατεύεται για να διευκολύνει τους εκπαιδευτικούς στον σχεδιασμό των μαθημάτων και τη μείωση του διοικητικού φόρτου, απελευθερώνοντας χρόνο για άμεση επικοινωνία με τους μαθητές.
«Το πρόβλημα για μια σύγχρονη κυβέρνηση δεν είναι η έλλειψη επιλογών, αλλά η υπερπληθώρα τους. Πρέπει να επιλέξουμε στρατηγικά πού θέλουμε να πρωτοπορήσουμε ως χώρα.»
Η Ελλάδα ως παραγωγικός και ερευνητικός κόμβος
Ο κ. Μητσοτάκης παρουσίασε συγκεκριμένα παραδείγματα εταιρειών που επενδύουν στη χώρα, αποδεικνύοντας ότι η Ελλάδα δεν είναι απλώς καταναλωτής, αλλά δημιουργός τεχνολογίας:
ElevenLabs: Συνεργασία για τη διάσωση και ψηφιοποίηση σπάνιων ελληνικών διαλέκτων, αναδεικνύοντας τον ρόλο της AI στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
ICEYE: Η εταιρεία όχι μόνο παρέχει δορυφορικές υπηρεσίες, αλλά δημιούργησε εγχώρια ομάδα, επαναπάτρισε επιστήμονες και σχεδιάζει μονάδα παραγωγής προηγμένων δορυφόρων SAR στην Ελλάδα, στοχεύοντας στην κατασκευή έως και 150 δορυφόρων ετησίως με 250+ θέσεις εργασίας.
Ως βασικά όπλα της χώρας σε αυτή την προσπάθεια, ο πρωθυπουργός κατέγραψε το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, τα περιφερειακά πανεπιστήμια, το ανταγωνιστικό κόστος εργασίας και τη δυναμική ελληνική διασπορά, η οποία πλέον βρίσκει ισχυρά κίνητρα επαναπατρισμού.
Καινοτομία στην Εθνική Άμυνα
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανάγκη εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η άμυνα πρέπει να ξεφύγει από τη λογική των αποκλειστικά «βαριών» και ακριβών εξοπλισμών, στρεφόμενη προς την ευέλικτη τεχνολογία.
Στο πλαίσιο αυτό, ζήτησε από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας να διοχετεύει μέρος του προϋπολογισμού του σε ελληνικές startups. Ως παράδειγμα ανέφερε τη συνεργασία με το MIT για την εκπαίδευση στελεχών σε μη επανδρωμένα θαλάσσια συστήματα, με στόχο τη σύνδεση της εγχώριας τεχνογνωσίας με τα ελληνικά ναυπηγεία.
Οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και η «φούσκα» της αγοράς
Παρά την αισιοδοξία του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε έντονο προβληματισμό για τις «μαύρες τρύπες» της AI:
Έλλειψη ελέγχου: Όσο τα μοντέλα γίνονται πιο περίπλοκα, τόσο λιγότεροι άνθρωποι μπορούν να ελέγξουν την εξέλιξή τους, με τον κίνδυνο ενός ακραίου σεναρίου να παραμένει υπαρκτός.
Γεωπολιτικός ανταγωνισμός: Η κούρσα κυριαρχίας μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη θέσπιση διεθνών κανόνων ασφαλείας.
Συγκέντρωση πλούτου: Η υπερβολική ισχύς που συγκεντρώνουν ελάχιστοι τεχνολογικοί κολοσσοί απειλεί την κοινωνική συνοχή.
Το δίλημμα της εργασίας: Ο πρωθυπουργός έθεσε το ερώτημα αν οι σημερινές αστρονομικές αποτιμήσεις των εταιρειών AI αποτελούν μια τεράστια χρηματιστηριακή φούσκα ή αν προαναγγέλλουν μια βίαιη απώλεια θέσεων εργασίας λόγω της εκρηκτικής αύξησης της παραγωγικότητας.
Προστασία των παιδιών από τις οθόνες και τα social media
Ιδιαίτερα ανήσυχος εμφανίστηκε ο πρωθυπουργός για τις επιπτώσεις της τεχνολογίας στην ψυχική υγεία των νέων. «Διεξάγουμε ένα πείραμα με τους εγκεφάλους των παιδιών μας», δήλωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η υπερβολική έκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκαλεί σοβαρή ζημιά.
Για τον λόγο αυτό, επανέλαβε τη θέση του για θεσμοθέτηση απαγόρευσης πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, ένα μέτρο που θα λειτουργήσει ως «ασπίδα» και για τους ίδιους τους γονείς απέναντι στις πιέσεις των συνομηλίκων. Παράλληλα, κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να υιοθετήσει μια πιο τολμηρή, ενιαία νομοθετική ομπρέλα προστασίας.
Σχετικά με την εκπαίδευση, εκτίμησε ότι η AI θα εκμηδενίσει την αξία των γραπτών εργασιών στο σπίτι, αναγκάζοντας το εκπαιδευτικό σύστημα να επιστρέψει στις προφορικές εξετάσεις. Προειδοποίησε, επίσης, για τον κίνδυνο να χάσουν οι νέοι βασικές κοινωνικές δεξιότητες, αντικαθιστώντας τις ανθρώπινες επαφές με «ψηφιακούς φίλους». Ως αντίδοτο, πρότεινε τη δημόσια επένδυση σε αθλητικές και πολιτιστικές υποδομές που θα κρατούν τα παιδιά μακριά από τις οθόνες.
Το πείραμα με τον «Ψηφιακό Πρωθυπουργό»
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης μοιράστηκε μια προσωπική εμπειρία. Αποκάλυψε ότι δοκίμασε έναν ψηφιακό λογογράφο, τροφοδοτώντας τον με παλιότερες ομιλίες του για να δημιουργήσει έναν «κλώνο» του.
Παρότι το αποτέλεσμα ήταν τεχνικά άρτιο, ο ίδιος ένιωσε βαθιά αμηχανία βλέποντας μια τεχνητή απομίμηση του εαυτού του και αποφάσισε να μην ξαναχρησιμοποιήσει το εργαλείο. Όπως εξήγησε, καμία μηχανή δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη ζωντανή αλληλεπίδραση με το κοινό και τη μοναδικότητα της ανθρώπινης επικοινωνίας.
