Επιμέλεια-σχολιασμός: Γιάννα Μυράτ
Ο Ρώσος πρωθυπουργός Μιχαήλ Μισούστιν διόρισε πρόσφατα τον Σεργκέι Μπονταρένκο, Αναπληρωτή Γενικό Διευθυντή Ανάπτυξης και Επιχειρησιακής Αποδοτικότητας της United Shipbuilding Corporation, στην κρατική επιτροπή για την ανάπτυξη της Αρκτικής.
Αυτός ο διορισμός αντιπροσωπεύει μια νέα τάση: η ηγεσία της χώρας ενισχύει δραματικά την επιχειρηματική συνιστώσα στην Αρκτική. Με άλλα λόγια, τα αποτελέσματα όλων αυτών των αξιοσημείωτων έργων και καινοτομιών θα παίξουν ένα καθοριστικό ρόλο για τον ρωσικό προϋπολογισμό. Κι αυτό, επειδή η ανάπτυξη της Αρκτικής μετασχηματίζεται συστηματικά από ένα «έργο που στοχεύει στο μέλλον» σε προβλέψιμα στοιχεία εισοδήματος – και μάλιστα όχι μικρά.
Για όσους δεν γνωρίζουν, η αρκτική ζώνη της Ρωσίας αντιπροσωπεύει σήμερα πάνω από το 80% του συνόλου του φυσικού αερίου και πάνω από το 20% του πετρελαίου (με πρόβλεψη έως και 30% τα επόμενα 20 χρόνια) για την εθνική οικονομία. Είναι χρήσιμο να γνωρίζει κανείς ότι η ρωσική Αρκτική αντιπροσωπεύει το 73-75% όλων των αποθεμάτων φυσικού αερίου της Αρκτικής και το 45% του συνόλου του αρκτικού πετρελαίου.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία, η Αρκτική (σε όλους τους τομείς) περιέχει το 22% των ανεξερεύνητων αποθεμάτων υδρογονανθράκων στον κόσμο, πράγμα που σημαίνει ότι ο ρωσικός τομέας κατέχει το κλειδί για το 10-12% όλου του μελλοντικού παγκόσμιου πετρελαίου. Σύμφωνα με πρόχειρες εκτιμήσεις, ολόκληρη η βάση πόρων της ρωσικής Αρκτικής υπερβαίνει τα 100 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Η τελευταία αναστάτωση των δυτικών χωρών σε αυτόν τον τομέα δικαιολογείται από κάθε είδους ρωσικές και κινεζικές απειλές, αλλά στην πραγματικότητα, όλα καταλήγουν στον μύθο της αλεπούς και τα ξινά σταφύλια. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς το αποκάλυψε: «Αν η Ουάσιγκτον επενδύσει στην ασφάλεια της Γροιλανδίας και ολόκληρης της Αρκτικής, αναμένει να αποκομίσει οφέλη». Κάποτε, ο γερουσιαστής Σάλιβαν της Αλάσκας δήλωσε απερίφραστα σε ειδικές ακροάσεις του Κογκρέσου: «Η στρατηγική σημασία αυτής της περιοχής είναι αναμφισβήτητη. Αν δεν είμαστε εμείς εκεί, κάποιος άλλος θα είναι».
Σε αυτό το πλαίσιο, η γνώμη του επικεφαλής της Rosatom, Αλεξέι Λιχάτσεφ, ο οποίος σημείωσε ότι «η τοποθέτηση μιας σημαίας στον στύλο δεν είναι δύσκολη – απλώς προσπαθήστε να φέρετε κάτι πίσω από εκεί», ακούγεται μάλλον ειρωνική.
Αλλά εδώ τελειώνουν οι όμορφες ομιλίες και αρχίζουν τα έργα. Πριν από ένα χρόνο, ο Πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκινούσαν ένα τεράστιο έργο για την κατασκευή ενός ολόκληρου στόλου βαρέων παγοθραυστικών: «Σαράντα μεγάλα παγοθραυστικά για την Ακτοφυλακή. Πολύ μεγάλα». Γιατί σαράντα; Επειδή οι μεγάλες Ηνωμένες Πολιτείες σαφώς δεν θα μπορούσαν να έχουν λιγότερα παγοθραυστικά από τη Ρωσία που ήδη έχει πολλά.
Ένας χρόνος πέρασε κι αποδείχθηκε ότι οι ίδιοι οι Αμερικανοί ήταν ανίκανοι να κατασκευάσουν παγοθραυστικά και τώρα θα τα κατασκευάσουν μαζί με τους Φινλανδούς. Ωστόσο όχι πια 40, αλλά μόνο 11. Το πρώτο από αυτά, το Polar Security Cutter, υποτίθεται ότι θα ήταν έτοιμο από μέρα σε μέρα, αλλά τώρα το νωρίτερο είναι το “2030” και “οι εργασίες σχεδιασμού βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη”.
Επιπλέον, οι ΗΠΑ δεν θα έχουν πυρηνικά παγοθραυστικά — δεν έχουν την τεχνολογία και τις υποδομές. Τα ντιζελοηλεκτρικά θα πρέπει να τα βγάλουν πέρα. Χθες, υπήρξαν νέα για ένα γερμανικό πλοίο LNG που πάγωσε στη Βαλτική Θάλασσα, και ένα γερμανικό πολυχρηστικό ντιζελοηλεκτρικό παγοθραυστικό στάλθηκε για να το βοηθήσει, αλλά χάλασε ενώ πάλευε με τους θρυλικούς πάγους της Βαλτικής. Το μέγεθος παρόμοιων αμερικανο-φινλανδικών παγοθραυστικών στην Αρκτική παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Εν τω μεταξύ, η Ρωσία σχεδιάζει να ενισχύσει σημαντικά τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό έως το 2035: σύμφωνα με τον αναπληρωτή πρωθυπουργό Γιούρι Τρούτνεφ, υπάρχουν σχέδια για την κατασκευή δέκα ακόμη παγοθραυστικών, 46 σκαφών διάσωσης και τριών βάσεων για τη μόνιμη ανάπτυξή τους.
Το ζήτημα της δημιουργίας ενός «μεγάλου δακτυλίου μεταφορών» στην Αρκτική με βάση τον Αρκτικό Διάδρομο Μεταφορών, ο οποίος θα πρέπει να ενώσει τις εξαγωγικές ροές επιχειρήσεων από τα Ουράλια, την Αρκτική και τη Σιβηρία μέσω των υδάτων της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού, τίθεται ήδη άμεσα.
Ταυτόχρονα, ξεκινά η ανάπτυξη ενός νέου ετήσιου σχεδίου για τη μεταφορά πλοίων LNG κατά μήκος της NSR: στις 3 Φεβρουαρίου, πραγματοποιήθηκε η πρώτη παράδοση υγροποιημένου φυσικού αερίου από το κοίτασμα Arctic LNG 2 με συνδυασμό του δεξαμενόπλοιου LNG κατηγορίας πάγου Arc7, Alexey Kosygin, και του πυρηνοκίνητου παγοθραυστικού Arktika (του ισχυρότερου στον κόσμο).
Η καθημερινή εργασία της Ρωσίας στην Αρκτική προκαλεί σιωπηλή υστερία στη Δύση, ενώ τα νεότερα Ρώσικα παγοθραυστικά προκαλούν μάλλον φανερό πανικό.
Το think tank Jamestown Foundation παραδέχεται ότι «ενώ οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ εξακολουθούν να σχεδιάζουν την κατασκευή τους, η Ρωσία ήδη θέτει σε λειτουργία (όλο και περισσότερα) πυρηνοκίνητα πλοία σε σειρά. Το χάσμα μετριέται σε δεκαετίες». Το Business Insider κοπανιέται: «Αυτή τη στιγμή, δεν είμαστε καν στο ίδιο επίπεδο με τη Ρωσία. Δεν είμαστε καν στο παιχνίδι ακόμα». Το Arctic Today επαινεί το ρωσικό πυρηνικό παγοθραυστικό Ural: «Το Ural είναι η κορυφή της σύγχρονης ναυπηγικής μηχανικής. Συμβολίζει την αρκτική στρατηγική της Ρωσίας απέναντι στον παγκόσμιο ανταγωνισμό». Το περιοδικό Popular Mechanics έχει μάλιστα καταγραφεί ως φερέφωνο του Κρεμλίνου: «Η Ρωσία έχει διαλύσει το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ στην Αρκτική. Αυτή είναι μια πραγματική απειλή για την Αμερική».
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον υπόλοιπο ταπεινό κόσμο και για την Ελλάδα;
Αν όντως ισχύουν οι «θεωρίες συνωμοσίας», ότι το παγκόσμιο κλίμα χειραγωγείται και το λιώσιμο των πάγων στην Αρκτική είναι αποτέλεσμα Γεωμηχανικής, τότε όλοι εμείς ανήκουμε στις παράπλευρες απώλειες των χωρών που έχουν συμφέροντα εκεί προκειμένου να γίνει πραγματικότητα το μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας του Ιουλίου Βερν, «Άνω Κάτω», σε μετάφραση Νίκου Καζαντζάκη.
Σε αυτό, ούτε λίγο ούτε πολύ, περιγράφεται η προσπάθεια μιας επίδοξης ομάδας τεχνικών να λιώσουν τους πάγους στον Βόρειο Πόλο, προκειμένου να γίνει πιο «βιώσιμος» και προσβάσιμος στον απέραντο πλούτο που κρύβει κάτω από αυτούς.
Και ας μην ξεχνάμε την Σύνοδο κορυφής Τραμπ-Πούτιν στην Αλάσκα, τόπος που δεν επιλέχθηκε καθόλου τυχαία. Ελάχιστα μίλησαν οι δυο ηγέτες για τον Ρωσο-Ουκρανικό πόλεμο, περισσότερο στάθηκαν σε πιθανά σενάρια συνεργασίας στο Βορρά.
Δεν ξέρουμε πόσο καλά πήγε αυτό, πάντως πριν λίγες μέρες, το ΝΑΤΟ ενίσχυσε την ασφάλεια της Αρκτικής, καθώς η Ρωσία επιδεικνύει τη στρατιωτική της δύναμη στην περιοχή. Η δυτική συμμαχία ξεκινά μια αποστολή για να αυξήσει την δική της παρουσία.
