Η ένταση στη Μέση Ανατολή δεν επηρεάζει μόνο το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αλλά προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις σε ολόκληρη την αγορά πρώτων υλών. Μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι η ζάχαρη, της οποίας οι τιμές καταγράφουν έντονη άνοδο τις τελευταίες εβδομάδες, ακολουθώντας σχεδόν βήμα-βήμα την πορεία του πετρελαίου.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για την ακατέργαστη ζάχαρη έφτασαν σε υψηλό πέντε μηνών, αγγίζοντας τα 15,79 σεντς ανά λίβρα. Μόνο την προηγούμενη εβδομάδα σημείωσαν άνοδο περίπου 10%, τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία αύξηση εδώ και ενάμιση χρόνο. Από τα μέσα Φεβρουαρίου, όταν είχαν υποχωρήσει σε χαμηλό πεντέμισι ετών, οι τιμές έχουν ενισχυθεί κατά περίπου 18%.
Η σύνδεση με το πετρέλαιο είναι καθοριστική. Σε μεγάλες παραγωγικές χώρες ζαχαροκάλαμου, όπως η Βραζιλία και η Ινδία, η πρώτη ύλη δεν χρησιμοποιείται μόνο για την παραγωγή ζάχαρης αλλά και για την παραγωγή αιθανόλης, ενός βιοκαυσίμου που αποτελεί εναλλακτική στη βενζίνη. Όταν οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονται, η παραγωγή αιθανόλης γίνεται πιο κερδοφόρα. Έτσι, οι παραγωγοί στρέφουν μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής ζαχαροκάλαμου προς τα βιοκαύσιμα, περιορίζοντας την προσφορά ζάχαρης στην παγκόσμια αγορά.
Παράλληλα, αρκετές ασιατικές χώρες σχεδιάζουν να αυξήσουν την ανάμειξη αιθανόλης στα καύσιμα, επιδιώκοντας να μειώσουν την εξάρτησή τους από τη βενζίνη. Αυτό αφορά ακόμη και σημαντικούς εξαγωγείς ζάχαρης, όπως η Ινδία και ενδεχομένως η Ταϊλάνδη. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει περαιτέρω την ανοδική πίεση στις τιμές, καθώς μειώνει τη διαθέσιμη ποσότητα για εξαγωγές.
Η αγορά παρακολουθεί στενά και τις εξελίξεις στη Βραζιλία. Εάν η κρατική πετρελαϊκή Petrobras προχωρήσει σε αυξήσεις τιμών καυσίμων, οι ζαχαροβιομηχανίες ενδέχεται να δώσουν ακόμη μεγαλύτερη προτεραιότητα στην παραγωγή αιθανόλης. Σε συνδυασμό με τη μειωμένη παραγωγή και τις περιορισμένες εξαγωγές της Ινδίας, η παγκόσμια προσφορά ζάχαρης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις αποφάσεις των παραγωγών στη μεγαλύτερη εξαγωγική δύναμη του κλάδου, τη Βραζιλία.
Πέρα από τη σύνδεση με τα βιοκαύσιμα, το πετρέλαιο επηρεάζει και το κόστος παραγωγής. Τα γεωργικά μηχανήματα, τα λιπάσματα, οι μεταφορές και η διεθνής ναυτιλία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ενέργεια. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου αυξάνει το συνολικό κόστος καλλιέργειας και διακίνησης της ζάχαρης, μεταφέροντας το βάρος τελικά στις τιμές.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η κατάσταση στο Στενό του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους παγκοσμίως. Η διατάραξη της ναυσιπλοΐας στην περιοχή επηρεάζει περίπου το 6% του παγκόσμιου εμπορίου ζάχαρης. Πλοία που μεταφέρουν ακατέργαστη ζάχαρη προς διυλιστήρια της Μέσης Ανατολής έχουν καθυστερήσει ή αναγκάστηκαν να αλλάξουν πορεία, δημιουργώντας ελλείψεις σε αγορές της Μέσης Ανατολής, της Ανατολικής Αφρικής και τμημάτων της Ασίας.
Οι επιπτώσεις είναι ορατές και στην αγορά λευκής ζάχαρης, η οποία παράγεται από την επεξεργασία της ακατέργαστης. Οι τιμές της έχουν φτάσει σε υψηλά επίπεδα από τον περασμένο Οκτώβριο, με το πιο ενεργό συμβόλαιο να αγγίζει τα 454,10 δολάρια ανά τόνο. Η διαφορά τιμής μεταξύ λευκής και ακατέργαστης ζάχαρης έχει διευρυνθεί, αντανακλώντας την ανησυχία για τη λειτουργία των διυλιστηρίων στην περιοχή.
Παρά την πρόσφατη άνοδο, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι το περιθώριο περαιτέρω ανόδου ενδέχεται να είναι περιορισμένο. Πριν από έναν χρόνο, οι τιμές της ζάχαρης ξεπερνούσαν τα 20 σεντς ανά λίβρα. Επιπλέον, η Ινδία φαίνεται να αυξάνει τις εξαγωγές της, αξιοποιώντας τόσο την άνοδο των τιμών όσο και την αποδυνάμωση της ρουπίας. Εκτιμήσεις της αγοράς κάνουν λόγο για πιθανές εξαγωγές έως και 1,5 εκατ. τόνων μέχρι το τέλος της αγροτικής περιόδου.
Σε κάθε περίπτωση, η αγορά ζάχαρης αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα του πώς οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι ενεργειακές εξελίξεις μπορούν να επηρεάσουν άμεσα βασικά αγαθά. Η σύνδεση μεταξύ πετρελαίου, βιοκαυσίμων και αγροτικής παραγωγής αναδεικνύεται πλέον ως κρίσιμος παράγοντας για τη διαμόρφωση των τιμών σε παγκόσμιο επίπεδο.
