Κάποτε, υπήρχαν επαγγέλματα που θεωρούνταν σχεδόν αυτονόητα «αντρικά». Χώροι δουλειάς που για δεκαετίες έμοιαζαν να έχουν υψώσει αόρατα τείχη γύρω τους. Τα χωράφια με τα βαριά μηχανήματα, τα ασθενοφόρα που τρέχουν με σειρήνες στους δρόμους, το τιμόνι ενός ταξί που διασχίζει ασταμάτητα την πόλη.
Οι γυναίκες δεν «μπαίνουν» απλώς σε αυτούς τους χώρους – Τους αλλάζουν
Σήμερα, αυτά τα «κάστρα» δεν έχουν πια τις ίδιες πύλες. Και σίγουρα δεν έχουν τους ίδιους φρουρούς.
Οι γυναίκες βρίσκονται παντού. Όχι επειδή χρειάζεται να αποδείξουν κάτι περισσότερο από τους άλλους, αλλά επειδή το ταλέντο, η επιμονή, η αγάπη για μια δουλειά και η θέληση για δημιουργία δεν έχουν φύλο. Είναι γυναίκες που ξυπνούν πριν χαράξει για να καλλιεργήσουν τη γη, γυναίκες που σπεύδουν πρώτες σε ένα επείγον περιστατικό για να σώσουν ζωές, γυναίκες που οδηγούν αμέτρητα χιλιόμετρα μέσα στην πόλη μεταφέροντας ανθρώπους και ιστορίες.
Με αφορμή την 8η Μαρτίου – Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, τρεις γυναίκες μιλούν για τη δουλειά τους σε επαγγελματικούς χώρους που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν αυστηρά ανδροκρατούμενοι. Με ειλικρίνεια, χιούμορ, δύναμη αλλά και συναίσθημα, αφηγούνται τη δική τους διαδρομή: τις δυσκολίες, τις προκαταλήψεις, αλλά και τη χαρά να κάνεις αυτό που αγαπάς.
Γιατί τελικά, οι γυναίκες δεν «μπαίνουν» απλώς σε αυτούς τους χώρους. Τους αλλάζουν.
Η Ελένη Ζάντζα – Μια νέα αγρότισσα που μεγάλωσε μέσα στα χωράφια
Στον Δομοκό, η 35χρονη Ελένη Ζάντζα έχει κάνει τη γη καθημερινότητά της. Παρότι σπούδασε στον χώρο της υγείας, η ζωή την οδήγησε πίσω στα χωράφια όπου μεγάλωσε. Σήμερα οδηγεί τρακτέρ, παράγει ζωοτροφές και έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη των πελατών της, σε έναν χώρο όπου οι γυναίκες ακόμη προκαλούν έκπληξη.
«Ο πατέρας μου είναι αγρότης. Από έξι ετών εγώ έχω αναμνήσεις από το χωράφι. Τότε βγάζαμε τεύτλα. Στα 18 μου σπούδασα στη Λάρισα, τεχνολόγος ιατρικών εργαστηρίων. Παράλληλα με τη σχολή μου πάντα επέστρεφα στο χωριό και ασχολούμουν με τα χωράφια. Πάντα πήγαινα με τον πατέρα μου στα χωράφια και η μαμά μου με έψαχνε. Έχω εικόνες από μικρή ηλικία που ήμασταν στο αγροτικό στην καρότσα και τρώγαμε, ψωμί, τυρί και ντομάτα στο διάλειμμα. Εγώ πάντα στα πόδια του μπαμπά στα μηχανήματα να κρατάω το τιμόνι, πήγαινα ακόμη και με την ξύστρα να ξύνω τις λάσπες.
»Δεν ήξερα ωστόσο από την αρχή ότι θα κάνω αυτό στη ζωή μου. Ήταν η καθημερινότητά μου στο χωριό. Σπούδασα, τελείωσα τη σχολή μου και στη συνέχεια δούλεψα στο νοσοκομείο και σε μικροβιολογικό εργαστήριο. Κάποια στιγμή κατάλαβα ότι πρέπει να διαλέξω. Λάμβανα ήδη χρήματα και από τα χωράφια και είχα μπει αρκετά στη δουλειά, είχα πλέον δικό μου πελατολόγιο και είδα ότι στα χρήματα είμαι οικονομικά καλύτερα στα χωράφια παρά στο μικροβιολογικό.
»Όταν με ρωτούσαν βέβαια τι δουλειά κάνεις, στην αρχή απαντούσα ‘μικροβιολόγος’ παρ’ όλο που το είχα σταματήσει. Τότε ντρεπόμουν λίγο γιατί όποτε έλεγα ‘είμαι αγρότισσα’, θεωρούσαν ότι είμαι άνεργη και απλά είμαι στα χαρτιά αγρότισσα και με ταΐζει ο πατέρας μου. Έχουν αυτή τη νοοτροπία ότι η γυναίκα δεν ασχολείται με τα χωράφια. Τώρα πλέον το λέω με πολύ μεγάλη περηφάνια.
»Εγώ καλλιεργώ τριφύλλια, πρόκειται για ζωοτροφή, τα κάνουμε δέματα και έχουμε άμεση επαφή με κτηνοτρόφους γιατί τα δίνουνε στα ζώα. Κάνουμε παραγωγή και εμπόριο ζωοτροφών. Η δουλειά μου είναι κυρίως νύχτα. Εγώ θα κοιμηθώ 2-5 το μεσημέρι. Μετά θα πάω στο χωράφι να ποτίσω, μετά στην αποθήκη να φορτώσω κάποιο φορτηγό ή συντηρήσεις. Οι εργασίες στο χωράφι ξεκινάνε 10 το βράδυ και τελειώνουν 11 το πρωί. Όλες αυτές τις ώρες είμαι πάνω στο τρακτέρ και δένω δέματα.
»Με το διαδίκτυο (Τικ Τοκ) ξεκίνησα διστακτικά. Όμως τα σχόλια ήταν τόσο ενθαρρυντικά, που το συνέχισα. Πιστεύω ότι για αυτό το επάγγελμα γεννιέσαι. Αν μου έλεγε μία κοπέλα ότι το θέλει, νομίζω θα της έλεγα να το κάνει μόνο αν το αγαπάει πολύ: είναι πάρα πολύ δύσκολη δουλειά. Θέλει δύναμη, έχει κούραση, βάρη, ξενύχτι, χειρίζεσαι μηχανήματα και έχεις να κάνεις πολύ με άντρες.
»Οι πελάτες μου εμένα είναι άνω των 50 -60 ετών έχουν μία άλλη νοοτροπία. Όταν είχα ξεκινήσει, με έπαιρναν τηλέφωνο και με το που άκουγαν γυναίκα μου έλεγαν: ‘ο πατέρας σου πού είναι;’. Απαντούσα πως εγώ ασχολούμαι, αλλά ήταν πολύ διστακτικοί, δεν με εμπιστεύονταν. Αυτό με θύμωνε. Κάποια στιγμή έρχεται ένας πελάτης στην αποθήκη και του λέω θα φορτώσουμε μαζί. Μου λέει: ‘ξέρεις εσύ να οδηγείς τρακτέρ;’ του λέω ναι.
»Αυτός φοβόταν μην του χτυπήσω το φορτηγό. Όταν τελείωσα, μου είπε ‘κοπέλα μου μπράβο σου! Δεν το περίμενα, σε έβγαλα βίντεο να σε δείξω στις κόρε μου!’ Τώρα μετά από καιρό ζητάνε εμένα και λένε στον μπαμπά μου, στείλε μας την κόρη σου. Ο αρραβωνιαστικός μου κάνει άλλη δουλειά, αλλά με στηρίζει σε όλα. Κάνω εικόνα στο μέλλον να έχω το μωρό μου μαζί μου πάνω στο τρακτέρ και να κάνουμε και μαζί βίντεο για τα social media».
Η Ηλιάνα Δημητρίου – Στην πρώτη γραμμή του ΕΚΑΒ
Η 34χρονη Ηλιάνα Δημητρίου εργάζεται ως διασώστρια στο ΕΚΑΒ, στην κινητή ιατρική μονάδα Βούλας. Ένα επάγγελμα που απαιτεί ψυχραιμία, σωματική αντοχή και γρήγορες αποφάσεις – στοιχεία που για χρόνια συνδέονταν στερεοτυπικά με τους άνδρες. Σήμερα, όλο και περισσότερες γυναίκες βρίσκονται στο πλευρό των ασθενών, στα πιο κρίσιμα λεπτά μιας ανθρώπινης ζωής.
«Εργάζομαι στο ΕΚΑΒ τα τελευταία δύο χρόνια. Μπήκα στη σχολή γιατί μου άρεσε το πρόγραμμα σπουδών, σε επίπεδο γνώσεων. Στην πορεία όσο περνούσε ο καιρός, μου άρεσε ακόμη περισσότερο. Όταν το είδα στην πράξη αποφάσισα ότι θα το ακολουθήσω. Σίγουρα βλέποντάς το απ’ έξω το θαύμαζα πολύ, έβλεπα και γυναίκες που δούλευαν.
»Παλαιότερα ήταν ανδροκρατούμενος ο χώρος μας. Τα τελευταία χρόνια έχουν μπει πολλές γυναίκες στην υπηρεσία και μας αντιμετωπίζουν και με τον καλύτερο τρόπο. Η υπηρεσία προστατεύει τις γυναίκες. Δεν υπάρχουν αρνητικές αντιδράσεις από τους ασθενείς, αντιθέτως συνήθως μας λένε: ‘Μπράβο κορίτσι μου που κάνεις αυτό το δύσκολο επάγγελμα και προσφέρεις!’.
»Όταν πιάνουμε βάρδια, ξεκινάμε ελέγχοντας το ασθενοφόρο, τον εξοπλισμό, τα υλικά μας, να δούμε ότι όλα είναι λειτουργικά και επαρκή. Και μετά μας ενημερώνει ο ασύρματος, πού πρέπει να μεταβούμε. Υπάρχουν δυσκολίες στο επάγγελμα: πρέπει να είσαι ψύχραιμη, ανθεκτική, να μπορείς να διαχειριστείς τον ανθρώπινο πόνο. Πρέπει να έχεις τη διαύγεια να μην επηρεάζεσαι από το περιστατικό για να μπορείς να συνδράμεις όπως χρειάζεται.
»Η άρση βαρών είναι σίγουρα μία δυσκολία. Το «ανδρικό» και «γυναικείο» επάγγελμα είναι ένας μύθος που καταρρίπτεται: ο καθένας έχει την κλίση του, τα προσόντα του, όταν όμως σου αρέσει κάτι και το αγαπάς θα το κάνεις καλά ανεξαρτήτως φύλου. Όποια γυναίκα το αγαπάει, να το κάνει, να γίνει διασώστρια!».
Η Σοφία Ντομάρη – Στο τιμόνι ενός ταξί στους δρόμους της Αθήνας
Η Σοφία Ντομάρη οδηγεί ταξί εδώ και 27 χρόνια στους δρόμους της Αθήνας. Μπήκε στο επάγγελμα αρχικά για να βοηθήσει την οικογένειά της και να μοιράζεται τις υποχρεώσεις με τον σύζυγό της, όμως το τιμόνι έγινε τελικά η καθημερινότητά της. Με ηρεμία, αποφασιστικότητα και χιούμορ, αντιμετωπίζει τα στερεότυπα που ακόμη επιμένουν.
«Η δουλειά αυτή είναι του άντρα μου. Την ξεκίνησα πριν 27 χρόνια. Έκτοτε είναι η βασική δουλειά μου. Μπήκα στο ταξί για να μπορούμε να κρατάμε τα παιδιά μας εναλλάξ, όταν ήταν μικρά, εγώ και ο άντρας μου. Ήξερα να οδηγώ και μου άρεσε. Στην αρχή η Αθήνα με δυσκόλεψε. Σιγά σιγά προσαρμόστηκα.
»Η βάρδιά μου ξεκινάει στις 7 το πρωί και τελειώνει 5 το απόγευμα. Ο δρόμος έχει δυσκολίες αλλά ανταπεξέρχομαι. Όταν κάποιος μπει στο ταξί και βλέπει γυναίκα, ακόμα και τώρα σου λένε: ‘Α! Γυναίκα!’. Οι πιο πολλοί το δέχονται με χιούμορ. Στους πελάτες αρέσει η μουσική που βάζω και η ήρεμη οδήγηση. Υπάρχουν βέβαια και οι κακοπροαίρετοι στους οποίους απαντώ, αν θέλετε κατεβείτε, να πάρετε άντρα συνάδελφο.
»Οι πιο παλιοί έχουν την αίσθηση ότι δεν μπορείς να τους αντιμετωπίσεις επειδή είσαι γυναίκα. Το ίδιο ισχύει και για κάποιους συναδέλφους. Η δουλειά αυτή θέλει ηρεμία και δυναμισμό, αλλά όχι επιθετικότητα. Πρέπει η κοπέλα που θέλει να το κάνει, να αγαπά την οδήγηση και τους ανθρώπους. Η οδήγηση ταξί είναι για όλους: αρκεί να το κάνεις συνειδητά και να το αγαπάς!».
Οι ιστορίες αυτών των γυναικών θυμίζουν κάτι απλό αλλά ουσιαστικό: ότι τα όρια που κάποτε έμοιαζαν δεδομένα, τελικά μετακινούνται. Στα χωράφια, στο ασθενοφόρο, πίσω από το τιμόνι ενός ταξί, οι γυναίκες δεν διεκδικούν απλώς μια θέση – την κατακτούν με δουλειά, επιμονή και αγάπη για αυτό που κάνουν.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο όμορφη εικόνα της σύγχρονης πραγματικότητας: γυναίκες που δεν φοβούνται να ακολουθήσουν τον δρόμο τους, ακόμη κι αν αυτός περνά μέσα από χώρους που κάποτε θεωρούνταν «ανδροκρατούμενα κάστρα». Γιατί κάθε τέτοια διαδρομή ανοίγει λίγο περισσότερο τον δρόμο και για τις επόμενες.
