Πρώιμοι, βεβιασμένοι και αδικαιολόγητοι αποδεικνύονται οι όποιοι πανηγυρισμοί για τη θετική αξιολόγηση που επιφύλασσαν οι Βρυξέλλες για την εγχώρια υλοποίηση της νέας ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής δια χειρός του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνου Πλεύρη.
Δύο τουλάχιστον υποθέσεις αιτήματος Ασύλου που επιβεβαίωσε και έφερε στη δημοσιότητα η οργάνωση Refugee Support Aegean (RSA), δείχνουν ότι οι φιλελληνικές επευφημίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μεταναστευτική πολιτική στην αξιολόγηση που δημοσίευσε την προηγούμενη μόλις εβδομάδα, χειροκροτούσαν τη διοικητική παραβίαση θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως αυτά ορίζονται από τις σχετικές διεθνείς συμβάσεις.
Υπενθυμίζεται ότι από τις 12 Ιουνίου έχει τεθεί σε εφαρμογή το νέο ευρωπαϊκό Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου, το οποίο επικρίθηκε για την τιμωρητική του προσέγγιση και τους κινδύνους που εγκυμονεί για καταστρατήγηση των κανόνων της Διεθνούς Προστασίας. Τρεις μόλις ημέρες νωρίτερα είχε κυρωθεί ο εφαρμοστικός του νόμος στο ελληνικό κοινοβούλιο, που δέχτηκε έντονη κριτική από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για ελλιπή συμμόρφωση με το πλαίσιο που έχει διαμορφωθεί από τη Συνθήκη της Γενεύης του 1951 και μετά.
«Άνθρωποι που έφτασαν στη χώρα από τις 12 Ιουνίου, πρώτη μέρα εφαρμογής του Νέου Συμφώνου, και υπάγονται στο νέο νομικό πλαίσιο, παραμένουν ακατάγραφοι, κρατούμενοι, ενώ άλλοι συλλαμβάνονται αυθαίρετα, διώκονται ποινικά και κρατούνται ενώ ζητούν άσυλο (!)» σημειώνει χαρακτηριστικά το σχετικό δελτίο της RSA.
«Αυτά συμβαίνουν ενώ οι αρμόδιες Υπηρεσίες του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου έχουν ‘παγώσει’ τις ήδη προβληματικές διαδικασίες καταγραφής αιτημάτων ασύλου.»
Απαγορεύονται οι αιτήσεις
Όπως παρατηρεί η RSA, οι δύο υποθέσεις που παρέδωσε στη δημοσιότητα τη Δευτέρα μοιράζονται κοινά στοιχεία, ένα «ίδιο μοτίβο» όπως λένε.
Η μία υπόθεση αφορά μητέρα δύο παιδιών ηλικίας 6 και 8 χρονών που κατέφθασε στις αρχές Ιουλίου στην Αττική και επιχείρησε να κλείσει ραντεβού για να καταγραφεί στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης Μαλακάσας μέσω της σχετικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας, η οποία όμως βρίσκεται εκτός λειτουργίας από τις 12 Ιουνίου.
Επισκεπτόμενοι οικογενειακώς το ΚΥΤ Μαλακάσας για να καταθέσουν αυτοπροσώπως το αίτημα καταγραφής τους, οι υπεύθυνοι του ΚΥΤ τους απαγόρευσαν την είσοδο και κάλεσαν την Αστυνομία, η οποία συνέλαβε την οικογένεια – «με το μικρό παιδί άρρωστο και διακομισθέν στο κρατητήριο από Νοσοκομείο» – και την παρέπεμψε σε εισαγγελέα για «παράνομη παραμονή».
Η RSA κατέθεσε αναφορές για την υπόθεση στην Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΥπΥΤ) και τον Συνήγορο του Πολίτη. Η οικογένεια βρέθηκε κρατούμενη στο ΠΡΟΚΕΚΑ Αμυγδαλέζας, όπου εκδόθηκε απόφαση απέλασης, εναντίον της οποίας προσέφυγε η RSA. Όπως σημειώνεται στο δελτίο, «δύο μέρες μετά την προσφυγή, η οικογένεια μεταφέρθηκε από την Αστυνομία στο ΚΥΤ Μαλακάσας».
Η δεύτερη υπόθεση αφορά ζευγάρι με τη γυναίκα σε προχωρημένη κύηση, που κατέφθασε στη Λέσβο στις 12 Ιουνίου, ανήμερα της πανευρωπαϊκής εφαρμογής του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Αφού οδηγήθηκαν από τις αρχές στην Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή Λέσβου «για να υπαχθούν σε διαδικασίες ‘ελέγχου διαλογής’ και ασύλου», κατέληξαν να «παραμένουν κρατούμενοι και ακατάγραφοι εκεί για διάστημα σχεδόν ενός μήνα, χωρίς κανένα έγγραφο, καμία ενημέρωση για το καθεστώς τους».
«Στα σχετικά ερωτήματα που υποβάλαμε στο ΥπΥΤ για την κατάστασή τους δεν λάβαμε απάντηση, ενώ το ζευγάρι παρέμεινε χωρίς δυνατότητα εξόδου από το καμπ», λέει η RSA στην ανακοίνωσή της.
«Στις 9 Ιουλίου 2026, καταθέσαμε αντιρρήσεις στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Μυτιλήνης για να σταματήσει η αυθαίρετη κράτησή τους. Μία μέρα μετά, και αφού ενημερώθηκε η Διοίκηση για τις αντιρρήσεις και προτού εκδοθεί η απόφαση του δικαστηρίου, το ζευγάρι καταγράφηκε και έλαβε δελτία αιτούντων άσυλο».
Παραβιάσεις χωρίς όριο
Πληθαίνουν το τελευταίο διάστημα οι ενδείξεις ότι το διοικητικό κενό στο οποίο βρέθηκαν οι υποθέσεις που αναδεικνύει η RSA αντιπροσωπεύουν τον κανόνα και όχι την εξαίρεση στις διαδικασίες ασύλου όπως αυτές έχουν διαμορφωθεί το τελευταίο διάστημα, επί των ημερών του Θάνου Πλεύρη στο υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου. Μάλιστα, δείχνει να επιβεβαιώνεται ο ισχυρισμός της RSA ότι οι διαδικασίες αίτησης ασύλου έχουν ουσιαστικά «παγώσει».
Πρόσφατες είναι άλλωστε οι κινητοποιήσεις από σενεγαλέζους αιτούντες άσυλο στο ΚΥΤ της παλιάς ΒΙΑΛ στη Χίο, οι οποίοι διαμαρτυρήθηκαν ότι παραμένουν εγκλωβισμένοι στη δομή, ενίοτε και για διαστήματα που υπερβαίνουν τον έναν χρόνο, χωρίς να βγαίνει κάποια απόφαση που θα τους επιτρέψει να προχωρήσουν τις σχετικές διαδικασίες. Όπως δήλωνε σε συνέντευξή του στον Πολίτη της Χίου ένας εκ των διοργανωτών των κινητοποιήσεων, δεν έχουν πρόβλημα να είναι ακόμα και απορριπτική η απόφαση του ασύλου, αρκεί να μπορέσουν να μετακινηθούν από αυτές τις συνθήκες.
Μαρτυρίες εργαζομένων της Υπηρεσίας Ασύλου κάνουν λόγο και για αντίστοιχες κινητοποιήσεις άλλων εθνοτήτων –όπως οι Σύροι– που στις αρχές του 2026 προέβησαν σε οργανωμένες διαμαρτυρίες σε ΚΥΤ της ελληνικής ενδοχώρας ενάντια στα λιμνάζοντα αιτήματα για άσυλο που μένουν αναπάντητα.
Ας σημειωθεί ότι από την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του 1948, τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 και όλες τις σχετικές διεθνείς συμβάσεις που ακολούθησαν, ορίζεται ότι το δικαίωμα στην υποβολή αιτήματος Διεθνούς Προστασίας (δηλαδή Ασύλου) πρέπει να είναι ανεμπόδιστο.
«Παράνομη μεταχείριση που παραβιάζει κατάφωρα την ελληνική, ενωσιακή και διεθνή νομοθεσία, θέτει σε κίνδυνο ανθρώπους και προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια» χαρακτηρίζει την υπόθεση της σύλληψης της μητέρας και των ανήλικων παιδιών η δικηγόρος της RSA, Μαριάννα Τζεφεράκου.
«Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Η εγκατάσταση τέτοιων πρακτικών, αλλά και η καταστρατήγηση αδιαμφισβήτητων δικαιωμάτων του ανθρώπου ενόψει και της εφαρμογής του Νέου Συμφώνου, είναι παράνομες και δεν είναι ανεκτές σε μια δημοκρατική πολιτεία.»
Ευρωπαϊκός αέρας
Μπροστά στην εκτενώς καταγεγραμμένη πλέον στέρηση του θεμελιώδους δικαιώματος στην υποβολή αιτήματος Ασύλου, απορία φαίνεται να προκαλούν οι έπαινοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις ελληνικές επιδόσεις στην εφαρμογή του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Παρά τα αποδεδειγμένα προβλήματα και την διαδεδομένη και επαναλαμβανόμενη διοικητική κωλυσιεργία στην εξέταση των αιτημάτων, οι συντάκτες της αξιολόγησης που έδωσε στη δημοσιότητα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την περασμένη εβδομάδα, βρίσκουν ότι «δεν υπάρχουν συστημικά ελαττώματα στο σύστημα ασύλου και υποδοχής στην ελληνική ενδοχώρα που να καταλήγουν σε ρίσκο απάνθρωπης κι εξευτελιστικής μεταχείρισης όπως προκύπτει από […] τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ».
Το μεγαλύτερο μέρος των ευρωπαϊκών επαίνων στην αξιολόγηση της χώρας, βέβαια, είναι αφιερωμένο στην προθυμία της χώρας να προχωρήσει με την υλοποίηση των πολυσυζητημένων return hubs και άλλες αποτρεπτικές πολιτικές.
Υπενθυμίζεται ότι κατά τη συζήτηση του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο στις επιτροπές της Βουλής, ο Θάνος Πλεύρης είχε θεωρήσει ότι «επειδή ακριβώς η πλειοψηφία των χωρών της Ευρώπης είναι χώρες που έχουν δευτερογενείς ροές, οι περισσότερες από τις διατάξεις μπορεί κάποιος να πει ότι είναι στην κατεύθυνση πίεσης των χωρών πρώτης υποδοχής».
