Δεν διαθέτει τα αεροπλανοφόρα, την τεχνολογία, τις δομές και την οικονομία των ΗΠΑ, Κίνας ή Ρωσίας. Ωστόσο, ίσως για πρώτη φορά μια φοβερή σε ένταση στρατιωτική επιχείρηση καταφέρνει να σπρώξει τον ίδιο τον στόχο της, το Ιράν, στην κλίμακα των μεγάλων υπερδυνάμεων. Πως συνέβη αυτό;
Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι ο έλεγχος του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ είναι προσωρινός και ότι οι ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ θα σταθεροποιήσουν σύντομα την κατάσταση και ότι οι ροές πετρελαίου θα επανέλθουν στα γνωστά επίπεδα.
Ο άνθρωπος όμως που συμβούλευε Αμερικανούς προέδρους και έκανε προσομοιώσεις πολέμου ΗΠΑ-Ιράν για 20 συναπτά έτη, ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών και ειδικός στην ασφάλειας Ρόμπερτ Πέιπ, διαφωνεί κάθετα.
«Όπως έχουμε ήδη δει, μπορείς να ελέγχεις τα στενά χωρίς να τα κλείνεις» εξηγεί με ανάλυσή του στου New York Times. «Σήμερα, τα στενά παραμένουν ανοιχτά για τα δεξαμενόπλοια. Ωστόσο, η κυκλοφορία έχει μειωθεί πάνω από 90% από την έναρξη του πολέμου, όχι επειδή το Ιράν έχει βυθίσει κάθε πλοίο που εισήλθε, αλλά επειδή, λόγω της αξιόπιστης απειλής επίθεσης, οι ασφαλιστικές εταιρείες απέσυραν ή ανατίμησαν την κάλυψη πολεμικού κινδύνου. Το να πλήττεται ένα φορτηγό πλοίο κάθε λίγες ημέρες ήταν υπεραρκετό για να καταστεί ο κίνδυνος μη αποδεκτός».
Με δεδομένο ότι τα έσοδα των κρατών του Κόλπου εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές ενέργειας, αν συνεχιστεί η αβεβαιότητα, το σύστημα του Κόλπου θα αλλάξει αναπόφευκτα, προειδοποιεί ο Πέιπ.
Θα δώσει τη θέση του σε μια διαφορετική περιφερειακή τάξη, στην οποία τα κράτη του Κόλπου θα προσαρμόζονται όλο και περισσότερο στον παράγοντα Ιράν που μπορεί να επηρεάσει πιο άμεσα την αξιοπιστία των εξαγωγών τους.
«Οι παγκόσμιες συνέπειες θα είναι πιο έντονες στην Ασία. Η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Ινδία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ενέργεια του Κόλπου. Η Κίνα, αν και πιο διαφοροποιημένη, επίσης εξαρτάται από την περιοχή για μεγάλο μέρος των ενεργειακών εισαγωγών της. Αυτές οι εξαρτήσεις είναι ενσωματωμένες σε υποδομές — διυλιστήρια, θαλάσσιες διαδρομές και συστήματα αποθήκευσης που δεν μπορούν να αναδιαμορφωθούν γρήγορα».
Ασύμμετρα μέσα και επιρροή σε Ρωσία και Κίνα
Όπως εξηγεί ο Πέιπ, όλα αυτά το Ιράν θα τα καταφέρει απλώς με ασύμμετρα μέσα. Ενώ οι ΗΠΑ θα πρέπει να δαπανούν τεράστια ποσά και μέσα για να προστατεύσουν φορτία «το Ιράν χρειάζεται μόνο να πλήττει περιστασιακά ένα δεξαμενόπλοιο για να δημιουργεί αμφιβολίες σχετικά με την αξιοπιστία των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου».
«Αν ο ιρανικός έλεγχος των στενών διαρκέσει για μήνες ή χρόνια, όπως πιστεύω ότι μπορεί να συμβεί, θα αναδιαμορφώσει δραστικά την παγκόσμια τάξη εις βάρος των ΗΠΑ».
Στη συνέχεια ο Πέιπ μια παγκόσμια οικονομία με υψηλότερα κόστη ασφάλισης και μεταφοράς, επιδείνωση εμπορικών ισοζυγίων, αποδυνάμωση νομισμάτων, αύξηση πληθωρισμού, ενεργειακή εξάρτηση που θα διαμορφώνει πολιτική και λίγο χώρο για διπλωματία. Επιπλέον ο στασιμοπληθωρισμός που γνώρισε ο πλανήτης της δεκαετία του 1970 θα επιστρέψει.
Από όλη αυτή την ιστορία όμως θα ωφεληθεί και πάλι το Ιράν. «Η Κίνα εξαρτάται από την ενέργεια του Κόλπου για να στηρίξει την ανάπτυξή της. Η Ρωσία ωφελείται από υψηλότερες και πιο ασταθείς τιμές ενέργειας. Το Ιράν αποκτά επιρροή λόγω της θέσης του στο «σημείο ασφυξίας» του Ορμούζ» εξηγεί ο Πέιπ.
Έτσι στη συνέχεια θα αναδυθεί μια νέα τάξη Κίνας, Ιράν και Ρωσίας, «όχι μέσω μιας επίσημης συμμαχίας (τουλάχιστον όχι αρχικά), αλλά μέσω συγκλινόντων κινήτρων που ενισχύουν το ένα το άλλο με την πάροδο του χρόνου».
«Φανταστείτε να…»
Ο Πέιπ μάλιστα υπογραμμίζει και το ακόμα χειρότερο για τις ΗΠΑ σενάριο: «Φανταστείτε το Ιράν να ελέγχει περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, τη Ρωσία περίπου το 11% και την Κίνα να μπορεί να απορροφήσει μεγάλο μέρος αυτής της προσφοράς. Θα μπορούσαν να σχηματίσουν ένα καρτέλ που θα στερεί από τη Δύση το 30% του παγκόσμιου πετρελαίου. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση για να γίνει αντιληπτό το καταστροφικό αποτέλεσμα: ραγδαία μείωση της ισχύος των ΗΠΑ και της Ευρώπης και μια παγκόσμια μετατόπιση προς την Κίνα, τη Ρωσία και το Ιράν».
Έτσι, οι ΗΠΑ σήμερα έχουν δύο επιλογές είτε να δεσμευτούν σε μια μακροπρόθεσμη προσπάθεια να επανακτήσουν τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ είτε να αποδεχτούν μια νέα παγκόσμια ενεργειακή τάξη στην οποία ο αμερικανικός έλεγχος δεν είναι πλέον δεδομένος.
Η πρώτη επιλογή θα οδηγήσει σε ένα διεθνές σύστημα με το Ιράν ως τέταρτο κέντρο παγκόσμιας ισχύος, ενώ η δεύτερη συνεπάγεται μακροχρόνιο πόλεμο στον οποίο μπορεί να χάσουν οι ΗΠΑ, εκτιμά ο Πέιπ.
Ο πόλεμος με το Ιράν δεν είναι μια στρατιωτική σύγκρουση από την οποία οι ΗΠΑ μπορούν απλώς να αποχωρήσουν, επιστρέφοντας στην προηγούμενη κατάσταση. Το Ιράν σίγουρα θα απαιτήσει βαρύ τίμημα σε μια νέα συμφωνία με τις ΗΠΑ — αλλά αυτό το τίμημα θα είναι πιθανότατα μικρότερο από εκείνο του εναλλακτικού μέλλοντος. Πρόκειται για έναν μετασχηματιστικό πόλεμο, και αν αυτές οι αλλαγές συνεχιστούν έστω και για λίγα χρόνια, η παγκόσμια τάξη θα αλλάξει αμετάκλητα.
