Την έντονη αντίθεσή της στην πρόσφατη οδηγία του ΕΟΔΥ για τη μαζική εκρίζωση της πικροδάφνης από σχολεία και δημόσιους χώρους, χαρακτηρίζοντας την απόφαση βιαστική και επιστημονικά ατεκμηρίωτη, εκφράζει η Πανελλήνια Ένωση Επαγγελματιών Γεωτεχνικών και Επιχειρήσεων Πρασίνου (ΠΕΕΓΕΠ).
Όπως αναφέρει το patris.gr, την αντίδραση προκάλεσε η εγκύκλιος του υπουργείου Υγείας που διαβιβάστηκε στα σχολεία της χώρας μέσω του υπουργείου Παιδείας και αφορά τους κινδύνους που συνδέονται με το φυτό πικροδάφνη (Nerium oleander).
Το έγγραφο επισημαίνει την τοξικότητα του φυτού και συστήνει την απομάκρυνσή του από σχολικούς χώρους και άλλους δημόσιους χώρους όπου υπάρχουν παιδιά, στο πλαίσιο της πρόληψης πιθανής έκθεσης.
Οι γεωτεχνικοί τονίζουν ότι, παρά την τοξικότητα του φυτού, τα περιστατικά δηλητηρίασης είναι ελάχιστα (μόλις 4 σε σύνολο 22.000 ετησίως), ενώ επισημαίνουν την τεράστια οικολογική και οικονομική επιβάρυνση που θα προκύψει από μια τέτοια κίνηση.
Αντί για την απομάκρυνση ενός φυτού που είναι απόλυτα προσαρμοσμένο στο ελληνικό τοπίο και την κλιματική κρίση, η Ένωση προτείνει την εκπαίδευση μαθητών και εκπαιδευτικών, την τοποθέτηση ενημερωτικών πινακίδων και τον ορθολογικό σχεδιασμό των σχολικών αυλών, ώστε αυτές να παραμείνουν ζωντανά οικοσυστήματα και όχι αποστειρωμένοι χώροι.
«Είναι γνωστό από την αρχαιότητα ότι το φυτό διαθέτει τοξικά μέρη. Ωστόσο, η πρόταση για μαζικό ξερίζωμα εκατομμυρίων φυτών στερείται οικολογικού, πολιτιστικού, κοινωνικού και οικονομικού περιεχομένου, ενώ προκαλεί έντονο προβληματισμό το γεγονός ότι μια τέτοια απόφαση λήφθηκε βιαστικά, χωρίς τη δέουσα επιστημονική τεκμηρίωση και χωρίς να συνεκτιμηθούν οι πολύπλευρες συνέπειες μιας τέτοιας παρέμβασης.
Η ΠΕΕΓΕΠ ως διεπιστημονικός Σύλλογος όλων των επιστημόνων και επαγγελματιών που ασχολούνται με το αστικό / περιαστικό Πράσινο εκφράζει την αντίθεσή της στην εκρίζωση της Πικροδάφνης γιατί:
Παρά το γεγονός ότι η πικροδάφνη είναι εξαιρετικά κοινή στην Ελλάδα, δεν έχουν καταγραφεί ιστορικά τέτοια μεγέθη περιστατικών δηλητηρίασης που να δικαιολογούν μια τόσο ριζική και «κάθετη» απόφαση. Το έγγραφο του ΕΟΔΥ από το οποίο ξεκίνησε ο δημόσιος πανικός, δεν περιλαμβάνει ανάλυση επικινδυνότητας που να συνιστά το ουσιαστικό επιστημονικό στοιχείο που μπορεί να αναδείξει επικινδυνότητα. Τα πλέον πρόσφατα στοιχεία του Κέντρου Δηλητηριάσεων είναι αποκαλυπτικά: από το σύνολο των περίπου 22.000 δηλητηριάσεων που συμβαίνουν κάθε χρόνο σε παιδιά 0-14 ετών, μόλις τα 78 οφείλονται σε μανιτάρια και φυτά, από αυτά τα 71 συνέβησαν εντός σπιτιού και συνολικά, μόλις τα 4 αποδίδονται σε Πικροδάφνη!
Η Πικροδάφνη δεν είναι το μοναδικό φυτό που διαθέτει τοξικά μέρη, πλήθος φυτικών ειδών που συναντούμε και στον αστικό ιστό διαθέτουν αντίστοιχους μηχανισμούς άμυνας για την επιβίωσή τους. Μια λογική «καθολικής εξάλειψης» θα οδηγούσε στην εκρίζωση μεγάλου μέρους της αυτοφυούς, ενδημικής και εγκλιματισμένης βλάστησης, κάτι πρακτικά αδύνατο, οικονομικά ασύμφορο και επιστημονικά έωλο.
Η εκρίζωση και αντικατάσταση εκατομμυρίων φυτών θα επιβαρύνει τους προϋπολογισμούς των ΟΤΑ και του κράτους με δυσβάσταχτα ποσά, τη στιγμή που η πικροδάφνη απαιτεί ελάχιστη διαχείριση και ανταποκρίνεται στις δύσκολες συνθήκες του αστικού περιβάλλοντος.
Ο Ευρωπαϊκός Κλιματικός Νόμος θέτει το νομικό πλαίσιο για μια κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη έως το 2050. Στο πλαίσιο αυτό, οι κατευθυντήριες γραμμές αναφέρουν ότι μέχρι το 2030 δεν επιτρέπεται καμία μείωση του αστικού πρασίνου, αλλά αντιθέτως απαιτείται η ενίσχυσή του. Η μαζική εκρίζωση ενός τόσο διαδεδομένου είδους έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Αντί της απομάκρυνσης των φυτών Πικροδάφνης, προτείνουμε την εφαρμογή ηπιότερων μέτρων ενημέρωσης, εκπαίδευσης και μια συνολική επανεκκίνηση του τρόπου που αντιλαμβανόμαστε το σχολικό περιβάλλον και πράσινο:
• Τοποθέτηση ενημερωτικών πινακίδων σε χώρους υψηλής συγκέντρωσης παιδιών.
• Εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά, εκπαιδευτικούς, εργαζόμενους στα σχολεία και γονείς, ώστε να αναγνωρίζουν τα φυτά καταγωγής της σχολικής αυλής τους και τις ιδιότητές τους.
• Ορθολογική διαχείριση του φυτικού υλικού και των φυτικών υπολειμμάτων.
• Σύνταξη προδιαγραφών για τη διαμόρφωση των σχολικών αυλών, παιδικών χαρών και παιδικών κήπων.
Το πράσινο είναι ένα εργαλείο που μπορεί να αναβαθμίσει ποιοτικά το περιβάλλοντα χώρο του σχολείου. Με τις κατάλληλες φυτεύσεις και τη μερική απορρόφηση του εδάφους, η σχολική αυλή μετατρέπεται από έναν «αποστειρωμένο» χώρο, σε ένα δυναμικό εκπαιδευτικό εργαλείο και ένα υγιές οικοσύστημα, όπως αξίζει στα παιδιά μας.
Παραμένουμε στη διάθεση της Πολιτείας για μια διεπιστημονική συζήτηση με στόχο την ασφάλεια των πολιτών, χωρίς όμως την υποβάθμιση και καταστροφή του αστικού οικοσυστήματος».
To Υπουργείο Υγείας
Από την πλευρά του, το υπουργείο Υγείας, μέσω σχετικής εγκυκλίου που διαβιβάστηκε στα σχολεία της χώρας, επισημαίνει ότι η δηλητηρίαση από πικροδάφνες μπορεί να επηρεάσει πολλά μέρη του σώματος, συμπεριλαμβανομένων του καρδιαγγειακού, γαστρεντερικού και νευρικού συστήματος, καθώς επίσης το δέρμα και τους οφθαλμούς.
Η δηλητηρίαση από πικροδάφνες συνοδεύεται συχνά από καρδιαγγειακά συμπτώματα, λόγω των τοξικών καρδιακών γλυκοσίδων του φυτού, οι οποίες παρεμβαίνουν στη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς. Οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν μια ποικιλία συμπτωμάτων που σχετίζονται με την καρδιά, συμπεριλαμβανομένης της βραδυκαρδίας ή της ταχυκαρδίας. Σε σοβαρές περιπτώσεις, αυτές οι αρρυθμίες μπορεί να εξελιχθούν σε πιο επικίνδυνες καταστάσεις όπως κοιλιακή μαρμαρυγή ή καρδιακή ανακοπή. Για το λόγο αυτό απαιτείται άμεση ιατρική φροντίδα και παρέμβαση.
Οι γαστρεντερικές εκδηλώσεις είναι επίσης συχνές σε περιπτώσεις δηλητηρίασης από πικροδάφνες, που συχνά εμφανίζονται αμέσως μετά την κατάποση. Τα συμπτώματα συνήθως περιλαμβάνουν ναυτία, έμετο και διάρροια, τα οποία προκύπτουν από τις ερεθιστικές επιδράσεις του φυτού στο πεπτικό σύστημα. Αυτά τα συμπτώματα μπορούν να οδηγήσουν σε αφυδάτωση και ηλεκτρολυτικές ανισορροπίες εάν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα.
Νευρολογικά και δερματολογικά συμπτώματα είναι επίσης συχνά σε περιπτώσεις δηλητηρίασης από πικροδάφνες, αν και είναι λιγότερο συχνά από τα καρδιαγγειακά και γαστρεντερικά συμπτώματα. Νευρολογικά, οι ασθενείς μπορεί να παρουσιάσουν σύγχυση, υπνηλία ή ακόμα και επιληπτικές κρίσεις, αντανακλώντας την επίδραση του φυτού στο νευρικό σύστημα. Δερματολογικά, η επαφή με το χυμό πικροδάφνης μπορεί να οδηγήσει σε ερεθισμό του δέρματος ή δερματίτιδα ιδιαίτερα σε ευαίσθητα άτομα. Αυτά τα συμπτώματα μπορούν να περιπλέξουν την κλινική εικόνα και να δημιουργήσουν δυσκολίες στη διάγνωση, ειδικά όταν εξετάζονται άλλες αιτίες νευρολογικών ή δερματικών εκδηλώσεων.
Η σοβαρότητα της δηλητηρίασης από πικροδάφνες επηρεάζεται από την προσλαμβανόμενη δόση, τον τρόπο κατάποσης και τους ειδικούς παράγοντες του ασθενούς. Ενώ η πλειονότητα των δηλητηριάσεων δεν είναι θανατηφόρες, η θνησιμότητα παρατηρείται κυρίως σε περιπτώσεις σκόπιμης κατάποσης, καθυστερημένης ιατρικής παρέμβασης και σοβαρής υπερκαλιαιμίας. Η κλινική εξέλιξη της θανατηφόρας δηλητηρίασης από πικροδάφνες ακολουθεί ένα ξεχωριστό πρότυπο. Τα αρχικά γαστρεντερικά συμπτώματα, συμπεριλαμβανομένης της ναυτίας, του εμέτου και της διάρροιας, εμφανίζονται συνήθως εντός δύο ωρών από την κατάποση. Αυτές ακολουθούνται από καρδιακές δυσρυθμίες, υπερκαλιαιμία και προοδευτική καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος εντός 12-24 ωρών. Εάν δεν αντιμετωπιστούν, οι ασθενείς συνήθως υποκύπτουν σε καρδιακή ανακοπή εντός 24-48 ωρών.
Σε περίπτωση επαφής ή κατάποσης, επικοινωνούμε άμεσα με το Κέντρο Δηλητηριάσεων (τηλ. 210 7793777) ή τον γιατρό μας.
