Τουλάχιστον στο 30% των ελέγχων από την Πυροσβεστική σε κέντρα διασκέδασης και άλλους χώρους συνάθροισης του κοινού εντοπίζονται «κλεισμένες» έξοδοι κινδύνου αλλά και στο ίδιο ποσοστό καταγράφονται και προβληματικές κατασκευές με εύφλεκτα υλικά. Οι αναφορές στελεχών του Σώματος προς «ΤΑ ΝΕΑ» με στοιχεία και αριθμούς αναδεικνύουν τους σημαντικούς κινδύνους που υπάρχουν σε εκατοντάδες μικρούς και μεγάλους χώρους διασκέδασης στη χώρα μας λίγες ημέρες μετά την τραγωδία στο Κραν Μοντανά της Ελβετίας με 40 νεκρούς, ανάμεσά τους 20 ανήλικα παιδιά.
Χωρίς έλεγχο δεκάδες παραβάσεις για τον επιτρεπόμενο αριθμό ατόμων αφού θεωρείται εξαιρετικά δυσχερής η καταμέτρηση
Ομως δεν υπάρχει καμιά παρέμβαση ή τιμωρία γιατί η επιβολή προστίμων και τα σχετικά διοικητικά μέτρα για αυτές τις παραβάσεις σε καταστήματα που έχουν ανοίξει μετά το 1989, είναι αρμοδιότητα των πολεοδομικών γραφείων (δόμησης) της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που είναι αποψιλωμένα από προσωπικό! Ετσι τα προειδοποιητικά έγγραφα της Πυροσβεστικής για τα ευρήματα θανάτου σε αυτούς τους χώρους φαίνεται να μένουν γράμμα κενό καθώς οι συγκεκριμένες υπηρεσίες δεν διαθέτουν συνεργεία ελέγχου!
Χωρίς έλεγχο παραμένουν και οι δεκάδες παραβάσεις για τον επιτρεπόμενο αριθμό ατόμων που μπορεί να βρίσκονται σε τέτοιου είδους καταστήματα, αφού θεωρείται εξαιρετικά δυσχερής η καταμέτρηση και απαιτεί… άδειασμα του μαγαζιού.
Ακόμη στο 10-20% περίπου των ελέγχων που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο από περίπου 800 υπαλλήλους της Πυροσβεστικής, τόσο στα κέντρα διασκέδασης όσο και στους άλλους χώρους συνάθροισης κοινού εντοπίζονται σοβαρές παραβάσεις στη συντήρηση των συστημάτων πυρόσβεσης, στο κλείσιμο των συστημάτων πυρανίχνευσης, στην προβληματική σήμανση των εξόδων κινδύνου, σειρά δηλαδή ζητημάτων τα οποία περικλείουν σημαντικούς κινδύνους για την ασφάλεια των θαμώνων.
Οι έλεγχοι
Στην Αθήνα υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου 300 θέατρα, κινηματογράφοι και μεγάλα κέντρα διασκέδασης αλλά και τουλάχιστον 15.000 χώροι συνάθροισης κοινού και μόλις τον τελευταίο χρόνο επιχειρείται να υπάρξει πλήρης ηλεκτρονική καταγραφή τους. Για να ανοίξει και να λειτουργήσει ένα κατάστημα υγειονομικού ενδιαφέροντος, όπως επισήμως αποκαλούνται, αρκεί πλέον να υποβληθούν ηλεκτρονικά όλα τα πιστοποιητικά ασφαλείας με υπογραφή μηχανικού. Χωρίς βεβαίως να μπορεί να διαπιστωθεί σε αυτήν την (πρώτη) φάση εάν αυτά τα πιστοποιητικά είναι γνήσια, αν ανταποκρίνονται στα πραγματικά δεδομένα της πυρασφάλειας των καταστημάτων κ.λπ. Ολα αυτά επαφίονται στην καλή θέληση των καταστηματαρχών και στις τεχνικές διαβεβαιώσεις περίπου 30 μηχανικών που υπογράφουν τέτοιου είδους έγγραφα.
Οι έλεγχοι πυρασφάλειας και η επιβεβαίωση των δηλωθέντων πρέπει στη συνέχεια να πραγματοποιηθούν από την Πυροσβεστική και τις υπηρεσίες δόμησης των αρμόδιων δήμων. Να σημειώσουμε ότι συχνά υπάρχουν σκόπιμες ασαφείς και παραπλανητικές αναφορές από τους επιχειρηματίες για την πραγματική χρήση των χώρων, καθώς άλλοτε εμφανίζονται ως καφέ και είναι.. ντίσκο ή αντίστροφα, ώστε να αποφύγουν άλλους ελέγχους, όπως λ.χ. για την ηχορύπανση.
Η Πυροσβεστική έχει την αρμοδιότητα των ελέγχων για τη συντήρηση και τη λειτουργία των μέσων πυρόσβεσης, ενώ οι αρμόδιες υπηρεσίες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης των ελέγχων για θέματα στατικότητας, εξόδων κινδύνων κ.λπ.
Ουσιαστικά ενεργές είναι μόνον αυτές της Πυροσβεστικής που επειδή διαθέτει καλύτερη και εξειδικευμένη στελέχωση, ελέγχει και τα δομικά θέματα των χώρων διασκέδασης (έξοδοι κινδύνου, ασφάλεια οροφών κ.λπ.) και ενημερώνουν στη συνέχεια τις υπηρεσίες των δήμων με τη μορφή καταγγελιών, χωρίς όμως τις περισσότερες φορές να υπάρξει συνέχεια!
Τα μοιραία λάθη με τα βεγγαλικά και τα εύφλεκτα ντεκόρ
Πρώτο και κύριο πρόβλημα στους χώρους διασκέδασης είναι η χρήση βεγγαλικών. Τυπικά επιτρέπονται μόνο τα σπινθηρίζοντα κεριά στις τούρτες (παρότι αυτά που κουβαλούσαν σε μεγάλο ύψος υποβασταζόμενοι σερβιτόροι προκάλεσαν την τραγωδία της Ελβετίας) ενώ βεγγαλικά επιτρέπονται κανονικά μόνο σε θέατρα, έπειτα από σχετικούς ελέγχους και υπεύθυνες δηλώσεις.
Παρέχεται όμως η δυνατότητα χρήσης βεγγαλικών (με κύρια χρήση των επονομαζόμενων σιντριβανιών-βεγγαλικών εδάφους) και σε ορισμένους χώρους συνάθροισης κοινού με υπεύθυνες δηλώσεις και εποπτεία εταιρειών που οργανώνουν τέτοιου είδους εκδηλώσεις και πάρτι, με προαπαιτούμενο την ενημέρωση και την άδεια των αστυνομικών Αρχών. Ομως θεωρείται ότι υπάρχει σε πολλές περιπτώσεις αυθαίρετη χρήση βεγγαλικών (ορισμένα μικρού κόστους εισάγονται και από τη Βουλγαρία) με αποτέλεσμα ο κίνδυνος να αυξάνεται.
Δεύτερος κίνδυνος που ελλοχεύει είναι οι συνήθεις ετήσιες ανακαινίσεις χώρων (λόγω και της αλλαγής των μουσικών σχημάτων) με εύφλεκτα ντεκόρ, ηχομονωτικό αφρό, κουρτίνες και τεχνητά ή πυκνά εορταστικά διακοσμητικά, χωρίς να υπάρχουν περιθώρια για ελέγχους αυτό το μεσοδιάστημα από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες. Επίσης σε αρκετές περιπτώσεις, είτε χρησιμοποιούν τις «εξόδους κινδύνου» ως δεύτερη είσοδο προς τον χώρο είτε και τις κλείνουν στο πλαίσιο διαρρυθμίσεων για να αυξήσουν τη χωρητικότητά τους.
Ελλείψεις στο 8% των ελέγχων
Είναι ενδεικτικό ότι σύμφωνα με τους ίδιους αρμόδιους κρατικούς αξιωματούχους ο πρώτος έλεγχος μετά την υποβολή αιτήματος για εγκατάσταση συστημάτων πυρασφάλειας σε έναν χώρο διασκέδασης δείχνει ότι υπάρχουν ελλείψεις στο 8% των ελέγχων. Σε έκτακτους ελέγχους όμως το ποσοστό αυτό ανέρχεται σε 20%-25%, αφού στο μεταξύ εντοπίζονται τεχνικές αυθαιρεσίες, ενώ όταν οι έλεγχοι είναι αιφνιδιαστικοί κατόπιν καταγγελιών πολιτών που διαβλέπουν τους κινδύνους, το ποσοστό των προβληματικών παρεμβάσεων ή ελλείψεων ανέρχεται πλέον σε 40%-50%!
Τέλος, όπως επισημαίνουν οι αρμόδιοι αξιωματικοί της Πυροσβεστικής, πολλά από αυτά τα συμβάντα έχουν δραματική εξέλιξη γιατί οι νεαροί κυρίως θαμώνες υποτιμούν την πρώτη φάση της φωτιάς (στην πυρκαγιά στην Ελβετία απεικονίζονται να βγάζουν βίντεο την καιόμενη οροφή!), απορροφώνται από τη δυνατή μουσική και δεν ακούνε σχετικές εκκλήσεις, ενώ σύγχυση προκαλείται επίσης από την τεχνητή ομίχλη καπνού, τα φωτορυθμικά, αλλά και το σκοτάδι που υπάρχει σε πολλά μπαρ.
Τι δείχνουν οι αριθμοί
Σύμφωνα με τα αρχικά στοιχεία ελέγχων από τα Γραφεία Προληπτικής και Κατασταλτικής Πυρασφάλειας της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας το 2025 σε σύνολο 1.300 ελέγχων – με βάση το νέο σύστημα αξιολόγησης και κινδύνου – εντοπίστηκαν παραβάσεις σε ποσοστό 12% που αφορούσαν ελαττωματικά ή κακώς συντηρημένα συστήματα πυρόσβεσης ή και σκόπιμες ενέργειες, όπως το κλείσιμο των ανιχνευτών πυρός για να μην ενεργοποιούνται από το απαγορευμένο κάπνισμα σε εσωτερικούς χώρους.
Σημειώνεται ότι το 2024 πραγματοποιήθηκαν 2.543 συνολικοί έλεγχοι σε μπαρ κ.λπ., διαπιστώθηκαν 595 ελλείψεις-παρατηρήσεις και έχουν επιβληθεί 215 διοικητικά πρόστιμα συνολικού ποσού 250.000 ευρώ. Δηλαδή για παραβάσεις οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε πολύνεκρες τραγωδίες, τα πρόστιμα δεν υπερβαίνουν τα 1.000-3.000 ευρώ, ενώ η απειλή «σφραγίσματος» των επικίνδυνων μαγαζιών – που θα μπορούσε να λειτουργεί αποτρεπτικά – είναι ουσιαστικά μηδαμινή.
Οι ασύλληπτες τραγωδίες στο εξωτερικό
Τον Μάρτιο του 2025 είχε σημειωθεί στο Κότσανι της Βόρειας Μακεδονίας παρόμοιο με το ελβετικό θέρετρο πολύνεκρο συμβάν με 62 ανθρώπους να χάνουν τελικά τη ζωή τους και 155 να τραυματίζονται από την πυρκαγιά στην ντισκοτέκ Pulse όπου εκείνη την ώρα υπήρχαν 500 άτομα.
Συνολικά έχουν συμβεί παγκοσμίως τουλάχιστον 24 πυρκαγιές, με δεκάδες νεκρούς η κάθε μία, σε νυχτερινά κέντρα, που ευθύνονται για τουλάχιστον 2.800 θανάτους, με σχεδόν 1.300 από αυτούς να συμβαίνουν μόνο τον 21ο αιώνα, ενώ η πυρκαγιά σε κέντρο διασκέδασης της Βοστώνης το 1942 παραμένει η πλέον πολύνεκρη όλων των εποχών με 492 νεκρούς.
Τέτοιου είδους τραγωδίες σημειώθηκαν τον Οκτώβριο του 2023 στη Μούρθια της Ισπανίας (13 νεκροί), τον Ιανουάριο του 2022 στο Γιαουντέ του Καμερούν (17 νεκροί), το 2016 στο Οκλαντ της Καλιφόρνιας με 36 ανθρώπους να χάνουν την ζωή τους, το 2015 στο Βουκουρέστι με 64 νεκρούς, τον Ιανουάριο του 2013 στην πόλη Σάντα Μαρία της Βραζιλίας με 200 ανθρώπους να χάνουν την ζωή τους. Επιπλέον το 2009 στη Ρωσία 152 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, την ίδια χρονιά κάηκαν ζωντανοί 67 άνθρωποι στην Ταϊλάνδη , ενώ το 2008 44 άνθρωποι έχασαν την ζωή τους στο Σενζέν της Κίνας.
Τέλος, το 2004, 194 παρευρισκόμενοι σκοτώθηκαν στην Αργεντινή, άλλοι 100 άνθρωποι πέθαναν το 2003 από φωτιά σε ντισκοτέκ στο Ρόουντ Αϊλαντ των ΗΠΑ και άλλοι 309 σκοτώθηκαν το 2000 σε πυρκαγιά στην πόλη Λουογιάνγκ της Κεντρικής Κίνας.
Ιδια μοιραία λάθη
Σχεδόν σε όλα αυτά τα πολύνεκρα συμβάντα υπήρχαν τα ίδια μοιραία λάθη, όπως στο πρόσφατο συμβάν στην Ελβετία: πυροτεχνήματα είτε σε εκτοξευτές είτε σε σπινθηρίζοντα «κεριά» που πυροδοτούν εύφλεκτες διακοσμήσεις ή πλαστικές ηχοεμονώσεις της οροφής.
Στην περσινή τραγωδία στη Βόρεια Μακεδονία υπήρξε χρήση πυροτεχνημάτων σε συναυλία μέσα σε ντισκοτέκ η οποία λειτουργούσε χωρίς έγκυρη άδεια και παραβίαζε πολλά πρότυπα ασφαλείας.
Σε άλλη περίπτωση ο ηχομονωτικός αφρός στην οροφή του χώρου έπιασε φωτιά και απελευθέρωσε δηλητηριώδη αέρια που σκότωσαν γρήγορα όσους συμμετείχαν σε πανεπιστημιακό πάρτι. Σε μία άλλη περίπτωση τα πυροτεχνήματα πυροδότησαν την πλαστική οροφή, η οποία είχε διακοσμηθεί με κλαδιά, ενώ σε τρεις άλλες περιπτώσεις υπήρχαν επικίνδυνες επιδείξεις πυροτεχνημάτων σε κλειστούς χώρους.
Συνήθως έπειτα από αυτές τις τραγωδίες ακολουθούν επιδεικτικές τιμωρίες των υπευθύνων των καταστημάτων ή αρμοδίων για τους… μονίμως πλημμελείς ελέγχους. Σε ορισμένες περιπτώσεις είχαν διαπιστωθεί και δωροδοκίες των ελεγκτών για να εγκρίνουν τη λειτουργία αυτών των καταστημάτων. Είναι χαρακτηριστικό ότι για την τραγωδία στο Κότσανι κάθονται πλέον στο εδώλιο 37 άτομα. Μεταξύ των κατηγορουμένων είναι οι ιδιοκτήτες της ντίσκο και του κτιρίου στο οποίο βρισκόταν, συγγενείς τους, αρχιτέκτονες, πρώην δήμαρχοι, επιθεωρητές της Διεύθυνσης Προστασίας και Ασφάλειας και δημόσιοι υπάλληλοι, συμπεριλαμβανομένων δύο υπουργών!
Premium έκδοση «Τα ΝΕΑ»
