Η Κομισιόν θέλει να ξαναγράψει τον εργασιακό χάρτη, που δεν θα αφορά μόνο τις αμοιβές, αλλά το πώς οργανώνεται ο χρόνος εργασίας, ποιος αποφασίζει για τις βάρδιες, πώς μπαίνουν όρια στον έλεγχο των εργαζομένων μέσω ενός αλγόριθμου, αλλά και πως ορίζεται η ευθύνη στις νέες μορφές εργασιακών σχέσεων.
Η «επανάσταση» της Κοινοτικής οδηγίας είναι ότι μεταφέρει το κέντρο βάρους από τις μισθολογικές διεκδικήσεις, στην ποιότητα της εργασίας, επικεντρώνοντας τις παρεμβάσεις της στα εργασιακά δικαιώματα, το σταθερό ωράριο, στον έλεγχο των νέων ψηφιακών μηχανισμών διοίκησης και την καλύτερη επιβολή κανόνων εκεί που μέχρι σήμερα ήταν θολό το τοπίο για το ποιος είχε την ευθύνη.
Η Κομισιόν περιγράφει το Quality Jobs Act ως νέα νομοθετική δέσμη που το 2026 θα «εκσυγχρονίσει» τους κανόνες προστασίας των εργαζομένων, χωρίς βέβαια να χαθεί η σύνδεση της εργασίας με την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα. Το πολιτικό σήμα της Ε.Ε είναι οτι «κάθε δουλειά στην Ευρώπη πρέπει να είναι ποιοτική», όχι ως μια τυπική ηθική διακήρυξη, αλλά ως μηχανισμός αντοχής του εργασιακού μοντέλου απέναντι στις πιέσεις για το κόστος ζωής, τις ελλείψεις προσωπικού και την τεχνολογική αναδιάρθρωση.
Στο «πακέτο» που εξετάζει η διαβούλευση, ξεχωρίζουν πέντε άξονες που έχουν άμεσο εργασιακό αποτύπωμα:
Αλγοριθμική διοίκηση & AI στην εργασία: η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι τα ψηφιακά εργαλεία γίνονται κεντρικά στη ζωή των εργαζομένων, αλλά και ότι απαιτούνται όρια/κανόνες, αναφέροντας ενδεικτικά ότι 84% των Ευρωπαίων θεωρεί ότι οι τεχνολογίες αυτές πρέπει να «εφαρμόζονται προσεκτικά» στον χώρο εργασίας.
Υγεία και ασφάλεια: η τηλεργασία, ο εξοπλισμός, η εντατικοποίηση και τα νέα μοντέλα οργάνωσης συνδέονται με αυξημένους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους. Η ίδια η Κομισιόν παρουσιάζει το εύρημα ότι 29% των εργαζομένων δηλώνει στρες/άγχος/κατάθλιψη που προκαλείται ή επιδεινώνεται από τη δουλειά.
Υπεργολαβίες: αναγνωρίζεται ως εργαλείο καινοτομίας/εξειδίκευσης, αλλά και ως πεδίο «καταχρηστικών πρακτικών» και αδύναμης συμμόρφωσης.
Μετάβαση: η πράσινη/ψηφιακή μετάβαση σημαίνει αναδιαρθρώσεις επιχειρήσεων και «μεγάλα σοκ» για εργαζομένους και εργοδότες, άρα το εργασιακό σκέλος μπαίνει μέσα στον πυρήνα των μεταβάσεων.
Επιβολή δικαίου και ρόλος κοινωνικών εταίρων: χωρίς επιβολή, οι κανόνες μένουν σε χαρτί και η Κομισιόν φωτογραφίζει ζητήματα όπως αδήλωτη εργασία και «weak compliance» ως παράγοντες που υπονομεύουν και τα δικαιώματα και τον ανταγωνισμό.
Η αλλαγή δεν είναι ότι η ΕΕ ενδιαφέρεται για τις συνθήκες εργασίας, αλλά ότι επιχειρεί να θέσει κανόνες ώστε να είναι μετρήσιμα τα ποιοτικά στοιχεία.
Οι προκλήσεις για την Ελλάδα
Η Κομισιόν θέτει ως βασική αρχή την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου. Όμως η Ελλάδα μπαίνει στον ευρωπαϊκό «χάρτη» με την κάλυψη συλλογικών συμβάσεων, να εμφανίζεται χαμηλή σε σχέση με την ευρωζώνη. Παράλληλα, οι θεσμοί διαπιστώνουν οτι δεν υπάρχει ενιαίο εθνικό σύστημα παρακολούθησης της κάλυψης της αγοράς εργασίας με συλλογικές συμβάσεις, άρα το πεδίο είναι ήδη θολό και «μεθοδολογικά δύσκολο», κάτι που στην πράξη σημαίνει ότι η συζήτηση γίνεται χωρίς να υπάρχουν μετρήσιμα στοιχεία.
Εδώ η σύνδεση με την ελληνική πραγματικότητα είναι άμεση όταν η κάλυψη συλλογικών συμβάσεων είναι περιορισμένη και η διαπραγμάτευση μεταφέρεται από τις συλλογικές διαπραγματεύσεις στη «μικροκλίμακα» της επιχείρησης. Και εκεί, η διαπραγμάτευση γίνεται με γνώμονα την εργασιακή ελαστικότητα που σημαίνει ελαστικό ή κυλιόμενο ή σπαστό ωράριο, με αλλαγές στις βάρδιες την τελευταία στιγμή και έντονη εποχικότητα. Με άλλα λόγια, το κρίσιμο εργασιακό μέγεθος δεν είναι μόνο ο μισθός, αλλά η ποιότητα ζωής.
Το κρίσιμο 2026
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία αγγίζει και κάτι ακόμη πιο σύγχρονο, που προς ώρας δεν έχει γίνει αντιληπτό στους περισσότερους εργαζόμενους. Η Ε.Ε βάζει στο επίκεντρο τον τρόπο που η δουλειά οργανώνεται από υπολογιστικά συστήματα μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης και όχι από ανθρώπους. Από πλατφόρμες που υπολογίζουν απόδοση, από λογισμικά που μοιράζουν βάρδιες, από συστήματα που ορίζουν τους κανόνες και αυτοί μεταφράζονται σε πιεστικές συνθήκες εργασίας.
Παράλληλα, η Κομισιόν στοχεύει ευθέως τις υπεργολαβίες, όπου η ευθύνη διαχέεται και η συμμόρφωση συχνά χάνεται. Σε οικονομίες υπηρεσιών αυτό δεν είναι λεπτομέρεια, καθώς είναι καθημερινότητα σε εργασίες όπως η καθαριότητα, η φύλαξη, τα logistics και οι μεγάλες τουριστικές επιχειρήσεις. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να ξεκαθαρίσει ποιος ευθύνεται για τι, όταν ο εργαζόμενος είναι «ενοικιαζόμενος» από μια εταιρία σε μια άλλη.
Το στοίχημα
Το 2026 δεν θα είναι χρονιά θεωρητικών συζητήσεων μεταξύ όλων των πλευρών. Η Κομισιόν έχει ήδη ολοκληρώσει δεκάδες διαβουλεύσεις με κοινωνικούς εταίρους και προετοιμάζει τη νομοθετική πρόταση. Παραμένει ωστόσο άγνωστο αν το νέο πλαίσιο θα μπορέσει να εφαρμοστεί στην εργασιακή πραγματικότητα των κρατών μελών.
Πηγή: ot.gr
