Στο μικροσκόπιο της κυβέρνησης βρίσκεται το ενδεχόμενο απαγόρευσης της μπούρκας και του νικάμπ στην Ελλάδα, όπως ανέφερε από το βήμα της Ολομέλειας της Βουλής ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης τη Τετάρτη 11/3, ενημερώνοντας το Σώμα ότι το θέμα βρίσκεται ήδη σε φάση εξέτασης.
Ο υπουργός σημείωσε ότι το αρμόδιο υπουργείο μελετά τη σχετική νομολογία και το ρυθμιστικό πλαίσιο που εφαρμόζεται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, προκειμένου να αξιολογηθεί εάν και με ποιον τρόπο θα μπορούσε να υπάρξει αντίστοιχη ρύθμιση και στην Ελλάδα.
Όπως διευκρίνισε, προς το παρόν δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για πιθανή νομοθετική πρωτοβουλία, καθώς η διαδικασία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της συνολικής αξιολόγησης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η υφυπουργός Μετανάστευσης Σέβη Βολουδάκη έχει ήδη πραγματοποιήσει σχετική έρευνα σε δομές φιλοξενίας και ιδίως σε χώρους που σχετίζονται με την προστασία ανηλίκων.
Από την έρευνα προέκυψε ότι οι περιπτώσεις γυναικών που φορούν μπούρκα ή νικάμπ είναι περιορισμένες. Ωστόσο, όπως ανέφερε ο υπουργός, σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για γυναίκες που δεν επιθυμούν οι ίδιες να καλύπτουν πλήρως τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους, αλλά υποχρεώνονται να το κάνουν προκειμένου να αποφύγουν την κοινωνική πίεση ή στοχοποίηση από άνδρες της ίδιας εθνοτικής και θρησκευτικής κοινότητας.
Ο Θάνος Πλεύρης επεσήμανε επίσης ότι στην Ελλάδα το φαινόμενο δεν εμφανίζεται με την ένταση που παρατηρείται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Όπως εξήγησε, οι μεταναστευτικές ροές προς τη χώρα δεν προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από περιοχές όπου η μπούρκα ή το νικάμπ αποτελούν διαδεδομένη πρακτική. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα λειτουργεί κυρίως ως χώρα διέλευσης προς άλλα κράτη της Ευρώπης, όπου πραγματοποιείται συχνά η οικογενειακή επανένωση.
Παρόλα αυτά, τόνισε ότι όταν πρόκειται για ζητήματα δικαιωμάτων, ακόμη και αν αφορούν περιορισμένο αριθμό ανθρώπων, το κράτος οφείλει να τα εξετάζει και να τα ρυθμίζει. «Έχουμε πάρει τις αποφάσεις του ευρωπαϊκού δικαστηρίου που έχουν κρίνει ότι είναι στη διακριτική ευχέρεια των κρατών το θέμα, αλλά και την νομοθέτηση άλλων χωρών της Ευρώπης. Είμαστε στο στάδιο που εξετάζουμε συνολικά όλο το πλαίσιο και στο αμέσως επόμενο διάστημα θα κάνουμε σαφή τοποθέτηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η συζήτηση στη Βουλή έγινε στο πλαίσιο επίκαιρης ερώτησης που κατέθεσε ο βουλευτής της Ελληνικής Λύσης Στέλιος Φωτόπουλος, ο οποίος υποστήριξε ότι είναι «επιβεβλημένη» η απαγόρευση της πλήρους κάλυψης του προσώπου σε δημόσιους χώρους.
Τι ισχύει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες
Η συζήτηση γύρω από τη μπούρκα και τη νικάμπ δεν είναι καινούργια στην Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια αρκετά κράτη έχουν προχωρήσει σε νομοθεσίες που περιορίζουν ή απαγορεύουν την πλήρη κάλυψη του προσώπου σε δημόσιους χώρους.
Η πρώτη σημαντική νομοθετική κίνηση έγινε στη Γαλλία το 2011, όταν θεσπίστηκε διάταξη που απαγορεύει την εμφάνιση σε δημόσιους χώρους με ένδυμα που καλύπτει πλήρως το πρόσωπο.
Την ίδια χρονιά ακολούθησε το Βέλγιο, όπου η απαγόρευση συνοδεύεται από χρηματικά πρόστιμα και μικρές ποινές κράτησης για όσους παραβιάζουν τη σχετική διάταξη.
Στη Βουλγαρία θεσπίστηκε το 2016 αντίστοιχη ρύθμιση, η οποία εφαρμόζεται κυρίως σε δημόσιες υπηρεσίες, σχολεία και χώρους αναψυχής.
Στην Αυστρία από το 2017 ισχύει νόμος που απαιτεί να είναι ορατά τα χαρακτηριστικά του προσώπου σε δημόσιους χώρους, ενώ στη Δανία εφαρμόζεται από το 2018 απαγόρευση με χρηματικές κυρώσεις που αυξάνονται σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης.
Οι χώρες που επέλεξαν περιορισμούς σε συγκεκριμένους χώρους
Άλλες χώρες επέλεξαν μια πιο περιορισμένη προσέγγιση, εφαρμόζοντας κανόνες μόνο σε συγκεκριμένα σημεία ή δραστηριότητες.
Στην Ολλανδία από το 2019 απαγορεύεται η μπούρκα και η νικάμπ σε νοσοκομεία, σχολεία, δημόσια κτίρια και μέσα μαζικής μεταφοράς.
Αντίστοιχα, στη Γερμανία από το 2017 η απαγόρευση αφορά κυρίως συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες, όπως δημόσιους υπαλλήλους, δικαστές και στρατιωτικούς κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους.
Οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου
Οι νομοθεσίες αυτές έχουν αμφισβητηθεί επανειλημμένα ενώπιον του Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Το δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι τα κράτη έχουν περιθώριο να θεσπίζουν τέτοιους περιορισμούς, εφόσον αυτοί συνδέονται με ζητήματα κοινωνικής συμβίωσης, δημόσιας ασφάλειας ή λειτουργίας των δημόσιων χώρων.
Οι αποφάσεις αυτές χρησιμοποιούνται συχνά ως νομικό σημείο αναφοράς όταν κυβερνήσεις εξετάζουν παρόμοιες ρυθμίσεις για την πλήρη κάλυψη του προσώπου.
Πέρα όμως από τα νομικά πλαίσια που ισχύουν σε κάθε κράτος, παραμένει ένα ευρύτερο ζήτημα ατομικών ελευθεριών: σε μια δημοκρατική κοινωνία αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα κάθε ενήλικου ανθρώπου να επιλέγει ο ίδιος τον τρόπο με τον οποίο θα ντύνεται και θα εκφράζει την προσωπική του ταυτότητα.
