Η κλιματική κρίση αλλάζει τα δεδομένα στο ελαιόλαδο, με ολοένα και περισσότερους παραγωγούς να καταγράφουν σημαντικές απώλειες λόγω της ξηρασίας και των ακραίων καιρικών φαινομένων, που «χτυπούν» και την ελαιοκαλλιέργεια. Οι απώλειες στην παραγωγή επιβαρύνουν τον κλάδο, ενώ στις μεσογειακές χώρες εντείνονται οι ανησυχίες για τη βιωσιμότητα της ελιάς και τις τιμές παραγωγού.
Τις προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει ο ελαιοκομικός τομέας τα επόμενα χρόνια αναδεικνύει νέα παγκόσμια μελέτη, που διεξήγαγε η Wikifarmer. Αποκαλυπτικό είναι το στοιχείο ότι ένας στους τρεις ελαιοπαραγωγούς δηλώνει ότι έχασε πάνω από το 25% της παραγωγής του τα τελευταία τρία χρόνια, με την ξηρασία να αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα.
Το 45,8% των ελαιοκαλλιεργητών αναφέρουν ότι το εισόδημά τους ήταν χειρότερο από το προηγούμενο έτος
Ειδικότερα, η μελέτη, που διεξήχθη μεταξύ Νοεμβρίου 2025 και Μαρτίου 2026 με τη συμμετοχή 568 παραγωγών ελιάς από 158 χώρες – ανάμεσά τους και η Ελλάδα – αποκαλύπτει ότι ένας στους τρεις (33,7%) έχει υποστεί απώλειες που υπερβαίνουν το 25% της παραγωγής του τα τελευταία τρία χρόνια, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των δεκατριών αγροτικών τομέων που αναλύθηκαν, δεύτερο μόνο στους αμπελώνες (38%).
Η έκθεση, την οποία έχει αναρτήσει η ισπανική κλαδική ιστοσελίδα olimerca, κατατάσσει τους ελαιώνες πολύ πάνω από τον μέσο όρο για όλους τους παραγωγικούς τομείς, με σοβαρές απώλειες που πλήττουν συγκεκριμένα το 25,2% των αγροτών που συμμετείχαν στην έρευνα. Η κύρια αιτία είναι η ξηρασία, την οποία αναφέρει το 50,4% των ελαιοκαλλιεργητών ως το κλιματικό φαινόμενο που έχει επηρεάσει περισσότερο τις εκμεταλλεύσεις τους.
Επιπλέον, οι ερωτηθέντες ανέφεραν ότι αντιμετώπισαν κατά μέσο όρο 1,66 διαφορετικά δυσμενή καιρικά φαινόμενα, καθιστώντας τον τομέα τον τέταρτο πιο εκτεθειμένο σε ολόκληρη την έρευνα.
Απώλεια εισοδημάτων
Η κλιματική πίεση αντικατοπτρίζεται επίσης και στην κερδοφορία των αγροκτημάτων. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν αποκαλύπτουν ότι το 45,8% των ελαιοκαλλιεργητών αναφέρουν ότι το εισόδημά τους ήταν χειρότερο από το προηγούμενο έτος, ποσοστό σχεδόν ίδιο με τον μέσο όρο όλων των αγροτών του δείγματος, αν και οι ελαιώνες κατατάσσονται τέταρτοι μεταξύ των τομέων με τη μεγαλύτερη οικονομική παρακμή.
Η Ιταλία και η Ελλάδα αναφέρουν πολύ υψηλότερα ποσοστά σοβαρών απωλειών (περίπου 40%) από την Ισπανία (21,1%)
Όσον αφορά τις τιμές, το 54,2% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι δεν λαμβάνουν δίκαιη αποζημίωση για την παραγωγή τους. Αν και αυτό το ποσοστό είναι ελαφρώς υψηλότερο από τον συνολικό μέσο όρο (51,1%), η έκθεση δείχνει ότι, παγκοσμίως, η ελαιοκαλλιέργεια είναι μεταξύ των τομέων με τη χαμηλότερη σχετική δυσαρέσκεια με τις τιμές που λαμβάνονται.
Οι διαφορετικές όψεις στη Μεσόγειο
Η εικόνα αλλάζει όταν η ανάλυση επικεντρώνεται στις κύριες χώρες παραγωγής της Μεσογείου – Ισπανία, Ελλάδα, Ιταλία, Μαρόκο και Τυνησία.
Σε αυτήν την ομάδα, το 64,4% των ελαιοκαλλιεργητών δηλώνουν ότι οι τιμές που λαμβάνουν είναι άδικες, ποσοστό υψηλότερο κατά 20 μονάδες από το 43,3% που καταγράφεται μεταξύ των παραγωγών στον υπόλοιπο κόσμο. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι αυτή είναι η κύρια διαφορά μεταξύ των δύο περιοχών και είναι ο δείκτης που αντικατοπτρίζει καλύτερα την ιδιαίτερη κατάσταση των μεσογειακών ελαιώνων.
Οι απώλειες παραγωγής είναι επίσης ελαφρώς υψηλότερες. Το 36,6% των μεσογειακών ελαιοκαλλιεργητών αναφέρουν ότι έχουν χάσει περισσότερο από το ένα τέταρτο της συγκομιδής τους τα τελευταία τρία χρόνια και το 86,2% ισχυρίζεται ότι έχει υποστεί κάποιο είδος απώλειας παραγωγής.
Η μελέτη δείχνει ότι, μεταξύ όλων των αγροτών που συμμετείχαν στην έρευνα, η Ιταλία και η Ελλάδα αναφέρουν πολύ υψηλότερα ποσοστά σοβαρών απωλειών (περίπου 40%) από την Ισπανία (21,1%), και η Ιταλία καταγράφει την πιο εκτεταμένη μείωση του εισοδήματος (62,2%) και τη μεγαλύτερη δυσαρέσκεια με τις τιμές (74,8%) από τις τρεις.
Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το 51,3% του δείγματος ανέφερε χαμηλό επίπεδο οικονομικής ασφάλειας, ενώ το 46,4% δήλωσε ότι είχε κερδίσει λιγότερα από ό,τι το προηγούμενο έτος.
Το ελαιόλαδο… πρωτοπορεί
Παρά τις οικονομικές και κλιματικές δυσκολίες, η μελέτη υπογραμμίζει ότι οι ελαιοκαλλιεργητές που συμμετείχαν στην έρευνα είναι ο τομέας με το μεγαλύτερο βάρος της βιολογικής παραγωγής σε ολόκληρη την έρευνα: το 36,6% δήλωσαν ότι διαθέτουν βιολογική πιστοποίηση, το υψηλότερο ποσοστό από τους 13 τομείς.
Ομοίως, το 18,3% προωθεί τα προϊόντα του απευθείας μέσω του διαδικτύου, σχεδόν διπλάσιο από τον συνολικό μέσο όρο της έρευνας (9,8%), γεγονός που κατατάσσει τον τομέα της ελιάς ως τον πιο προηγμένο στις διαδικτυακές άμεσες πωλήσεις.
Οι συντάκτες της έκθεσης τονίζουν ότι τα αποτελέσματα αφορούν αποκλειστικά τους αγρότες που συμμετείχαν εθελοντικά στην έρευνα και δεν αντιπροσωπεύουν όλους τους ελαιοκαλλιεργητές παγκοσμίως.
Ακόμα κι έτσι, τα δεδομένα που συλλέχθηκαν σκιαγραφούν μια σαφή εικόνα ότι : οι ελαιοκαλλιεργητές είναι μεταξύ των αγροτών που πλήττονται περισσότερο από ακραία καιρικά φαινόμενα, ιδίως από την ξηρασία, ενώ στις μεσογειακές χώρες η ανησυχία για την κερδοφορία και τις τιμές που εισπράττονται είναι σημαντικά πιο έντονη από ό,τι στον υπόλοιπο κόσμο.
Πηγή: OT
