Η ώθηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενσωμάτωση της λεγόμενης ευρωπαϊκής προτίμησης στις δημόσιες συμβάσεις – γνωστή και ως «Made in Europe» – πυροδοτεί έντονο λόμπινγκ από τις πρωτεύουσες της ΕΕ και τους ξένους εταίρους.
Η πρόταση, που σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίσει τον κινεζικό και τον αμερικανικό ανταγωνισμό, θα έβλεπε τα προϊόντα που κατασκευάζονται στην Ευρώπη να ευνοούνται επίσημα στις δημόσιες συμβάσεις και στα προγράμματα υποστήριξης. Οι επικριτές έκαναν λόγο για «προστατευτισμό» και αρκετά κράτη μέλη προσπάθησαν να αποδυναμώσουν τον ορισμό του «Made in Europe»για να εξασφαλίσουν την πρόσβαση σε χώρες που έχουν ομοϊδεάτες.
Σύμφωνα με αξιωματούχους της ΕΕ, ο νόμος Industrial Accelerator Act (IAA), ο οποίος πρόκειται να καθορίσει τι σημαίνει «Made in Europe», είναι πιθανό να αντιμετωπίσει άλλη μια καθυστέρηση, παρά το γεγονός ότι θα εμφανιστεί στην ατζέντα της Επιτροπής για παρουσίαση στις 26 Φεβρουαρίου. Η στρατηγική καθυστέρησε για πρώτη φορά τον Νοέμβριο του 2025.
Ένα προσχέδιο του κειμένου του IAA που διέρρευσε, το οποίο είδε το Euronews, παραθέτει στρατηγικούς τομείς που στοχεύουν σε ευρωπαϊκή προτίμηση, συμπεριλαμβανομένων των χημικών, της αυτοκινητοβιομηχανίας, της τεχνητής νοημοσύνης και του Διαστήματος. Προτείνει επίσης προϊόντα παραγωγής ΕΕ κατά 70% για τα ηλεκτρικά οχήματα, 25% για το αλουμίνιο και 30% για τα πλαστικά που χρησιμοποιούνται σε παράθυρα και πόρτες.
Το προσχέδιο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Οι σκανδιναβικές χώρες και τα κράτη της Βαλτικής προειδοποιούν ότι ένα αυστηρό καθεστώς «Made in Europe» θα μπορούσε να αποτρέψει τις επενδύσεις και να περιορίσει την πρόσβαση των εταιρειών της ΕΕ σε τεχνολογίες αιχμής από χώρες εκτός μπλοκ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φάνηκε να κλίνει προς τη γερμανική θέση: μια ευρωπαϊκή προτίμηση ανοιχτή σε ομοϊδεάτες εταίρους, με αμοιβαίες δεσμεύσεις προμηθειών και σε αυτούς που συμβάλλουν «στην ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και τους στόχους οικονομικής ασφάλειας της Ένωσης».
Η Βρετανία ανησυχεί για τον προστατευτισμό
Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι μεταξύ των εταίρων που ανησυχούν για μια στροφή προστατευτισμού, με Βρετανούς αξιωματούχους να τονίζουν ότι οι οικονομίες της ΕΕ και του της Βρετανίας είναι σε μεγάλο βαθμό αλληλένδετες.
Η ΕΕ παραμένει η μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά για βρετανικά αυτοκίνητα, ενώ αρκετοί Ευρωπαίοι κατασκευαστές παράγουν οχήματα στο Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο το 2024 ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγικός προορισμός της ΕΕ μετά τις ΗΠΑ.
«Σχεδόν το ήμισυ του εμπορίου μας γίνεται με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Συναλλασσόμαστε με την ΕΕ σχεδόν όσο και ολόκληρος ο υπόλοιπος κόσμος μαζί», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα η Βρετανίδα υπουργός Οικονομικών, Ρέιτσελ Ριβς.
Βρετανικές πηγές υποστηρίζουν επίσης ότι οι κεφαλαιαγορές του Λονδίνου θα μπορούσαν να βοηθήσουν την ΕΕ να εξασφαλίσει επενδύσεις για να αναζωογονήσει τη βιομηχανία της – εκτός αν το μπλοκ κλείσει την αγορά του.
Η Επιτροπή σταθμίζει την επόμενη κίνησή της, στοχεύοντας να καταθέσει πρόταση ενόψει της συνόδου κορυφής της ΕΕ τον Μάρτιο με επίκεντρο την ανταγωνιστικότητα. Ωστόσο, η πίεση αυξάνεται και από μέσα, με την ώθηση από τη Γενική Διεύθυνση Εμπορίου – παραδοσιακά ένθερμος υπερασπιστής μιας ανοιχτής αγοράς της ΕΕ.
Το Παρίσι, ένας μακροχρόνιος υποστηρικτής μιας στρατηγικής «Made in Europe», λέει ότι η ιδέα έχει κερδίσει επαρκή έλξη στις Βρυξέλλες για να γίνει πραγματικότητα και η συζήτηση έχει πλέον μετατοπιστεί στην εφαρμογή της. Ο επικεφαλής της βιομηχανίας της ΕΕ Στεφάν Σεζουρνέ, ο οποίος επιβλέπει τον φάκελο, δήλωσε την Τρίτη ότι η ευρωπαϊκή προτίμηση «συνεπάγεται μια μεγάλη αλλαγή του οικονομικού δόγματος της Ευρώπης. Ως εκ τούτου», επισήμανε, «δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι χρειάζεται χρόνος και προσπάθειες για να φτάσουμε σε μια κοινή και έξυπνη εκδοχή».
