Η καριέρα του Έλον Μασκ κινείται διαρκώς σε μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στις εντυπωσιακές καινοτομίες και τις υποσχέσεις που δεν υλοποιούνται ποτέ. Το κοινό, γοητευμένο από την προσωπικότητά του, συχνά αντιμετωπίζει τα επιχειρηματικά του πλάνα ως απόλυτες αλήθειες.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Tesla: παρά το γεγονός ότι η Toyota πωλεί εξαπλάσιο αριθμό αυτοκινήτων, η Tesla αποτιμάται στο χρηματιστήριο τρεις φορές ακριβότερα.
Η κεφαλαιοποίηση της SpaceX αψηφά κάθε οικονομική λογική, βασιζόμενη μόνο στις υποσχέσεις του Έλον Μασκ
Με την είσοδο της SpaceX στο χρηματιστήριο, ο Μασκ μοιάζει να έχει χάσει κάθε επαφή με την πραγματικότητα, προωθώντας σχέδια όπως ο αποικισμός του Άρη από ένα εκατομμύριο ανθρώπους έως το 2055 ή η κατασκευή γιγαντιαίων κέντρων δεδομένων στο διάστημα.
Πρόκειται για σενάρια που ανήκουν στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας, και όχι σε ένα σοβαρό οικονομικό μοντέλο.
Το οικονομικό παράλογο των αποτιμήσεων
Η αποτίμηση της SpaceX που πλησιάζει τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια δεν βασίζεται σε κανένα δεδομένο της πραγματικής αγοράς.
Όπως σημειώνει ο Frank Hoffer στο Social Europe, για να δικαιολογηθεί αυτή η τιμή βάσει των καθιερωμένων οικονομικών δεικτών, η εταιρεία θα έπρεπε να εκτοξεύσει τα έσοδά της από την τεχνητή νοημοσύνη κατά 100 φορές μέχρι το 2030 και να μετατρέψει μια τρέχουσα ζημία 5 δισεκατομμυρίων σε κέρδη ύψους 2,7 τρισεκατομμυρίων έως το 2040.
Το γεγονός ότι κορυφαίες τράπεζες και αναλυτές θεωρούν αυτό το σενάριο πιθανό, λέει πολλά για τα δικά τους επιχειρηματικά συμφέροντα και ελάχιστα για την αναλυτική τους ικανότητα.
Η φούσκα που βασίζεται στον επόμενο «κορόιδο»
Κάθε χρηματιστηριακή φούσκα επιβιώνει όσο βρίσκεται το επόμενο «κορόιδο» που είναι διατεθειμένο να αγοράσει μια υπερτιμημένη μετοχή, προσδοκώντας σε ακόμη μεγαλύτερη άνοδο.
Παρόλο που οι νόμοι της βαρύτητας κάποια στιγμή θα επιβληθούν και η ευφορία θα καταρρεύσει, ο Μασκ διατηρεί μια παγκόσμια βάση οπαδών που αγοράζει οτιδήποτε πουλάει χωρίς ερωτήσεις.
Η τιμή εισαγωγής των 135 δολαρίων ανά μετοχή υπερκαλύφθηκε κατά τρεις φορές, παρά το γεγονός ότι ο Μασκ διατηρεί απόλυτο έλεγχο στις αποφάσεις, λειτουργώντας περισσότερο ως αρχηγός μιας λατρείας παρά ως διαχειριστής που ενδιαφέρεται για τους μετόχους.
Ο μηχανισμός της αυτόματης ζήτησης
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ο ρόλος των επενδυτικών κεφαλαίων που ακολουθούν δείκτες (index funds). Μόλις η SpaceX συμπεριλήφθηκε στον δείκτη Nasdaq 100, τα κεφάλαια αυτά υποχρεώθηκαν να αγοράσουν αυτόματα τις μετοχές της για να παραμείνουν σύμφωνα με τη σύνθεση του δείκτη.
Ήδη εκτιμάται ότι έχουν δαπανηθεί 20 δισεκατομμύρια δολάρια για αγορές μετοχών της εταιρείας.
Η SpaceX του Μασκ είναι η μεγαλύτερη χρηματιστηριακή φούσκα του αιώνα
Καθώς ένα μικρό ποσοστό των μετοχών είναι ελεύθερα διαπραγματεύσιμο (μόνο 3-4%), κάθε κίνηση των μεγάλων μετόχων να πουλήσουν θα αναγκάζει τα index funds να αγοράζουν όλο και περισσότερα, δημιουργώντας έναν μηχανισμό αυτόματης χρηματοδότησης για τον Μασκ.
Πολλοί επενδυτές που κατέχουν αυτά τα αμοιβαία κεφάλαια πιθανότατα δεν γνωρίζουν ότι οι αποταμιεύσεις τους καταλήγουν στην τσέπη του Μασκ, χρηματοδοτώντας άθελά τους το ταξίδι του στον Άρη.
- Ο Frank Hoffer είναι οικονομολόγος και ερευνητής με σημαντική πορεία στον χώρο των διεθνών εργασιακών σχέσεων και της κοινωνικής πολιτικής. Έχει διατελέσει ανώτερο στέλεχος της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) στη Γενεύη, εστιάζοντας σε ζητήματα μισθολογικών ανισοτήτων και μακροοικονομικής ανάλυσης.
