Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο έντονης πολιτικής και ηθικής κριτικής στις ΗΠΑ, μετά τις αποκαλύψεις ότι καθυστέρησε επί μήνες να δηλώσει χρηματιστηριακές συναλλαγές αξίας δεκάδων (και πιθανώς εκατοντάδων) εκατομμυρίων δολαρίων, παραβιάζοντας τους κανόνες διαφάνειας που ισχύουν για Αμερικανό πρόεδρο.
Σύμφωνα με τα οικονομικά στοιχεία που κατατέθηκαν στο αμερικανικό Γραφείο «Κυβερνητικής Ηθικής» (Office of Government Ethics), ο Τραμπ προχώρησε μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2026 σε περισσότερες από 3.600 συναλλαγές τίτλων, συνολικής αξίας που εκτιμάται από 220 έως και 750 εκατ. δολάρια.
Οι αποκαλύψεις προκαλούν νέο πονοκέφαλο στον Λευκό Οίκο, καθώς εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο ένας εν ενεργεία πρόεδρος μπορεί να πραγματοποιεί τόσο εκτεταμένες χρηματιστηριακές κινήσεις ενώ ταυτόχρονα λαμβάνει αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα τις αγορές.
Οι μετοχές που πούλησε και ξαναγόρασε
Τα αρχεία δείχνουν ότι ο Τραμπ πούλησε τον Φεβρουάριο μετοχές της Microsoft και της Amazon αξίας από 5 έως 25 εκατ. δολάρια για κάθε εταιρεία, ενώ μέσα στον Μάρτιο επέστρεψε με νέες αγορές πολλών εκατομμυρίων στις ίδιες μετοχές.
Στο επενδυτικό «καλάθι» του περιλαμβάνονταν επίσης τίτλοι των Nvidia, Apple, Meta Platforms, Oracle, Broadcom, αλλά και τραπεζικών κολοσσών όπως οι Goldman Sachs και Bank of America.
Αμερικανικά μέσα σημειώνουν ότι πολλές από τις κινήσεις αφορούσαν τεχνολογικές εταιρείες που συνδέονται με την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης και τα μεγάλα κυβερνητικά συμβόλαια της περιόδου.
Το Reuters αποκάλυψε ότι ο Τραμπ πραγματοποίησε αγορές σε Nvidia και Apple ύψους 1 έως 5 εκατ. δολαρίων ανά συναλλαγή, ενώ πούλησε σημαντικά πακέτα Microsoft, Amazon και Meta.
Πρόστιμο… 200 δολαρίων για καθυστερημένη δήλωση
Ο αμερικανικός νόμος υποχρεώνει τον πρόεδρο και τα ανώτατα κυβερνητικά στελέχη να δηλώνουν οποιαδήποτε συναλλαγή άνω των 1.000 δολαρίων μέσα σε 45 ημέρες.
Ο Τραμπ δεν το έκανε εγκαίρως και τιμωρήθηκε με πρόστιμο 200 δολαρίων, ενώ είχε δεχθεί αντίστοιχες κυρώσεις και νωρίτερα μέσα στο έτος.
Η ποινή μπορεί να θεωρείται συμβολική για έναν πρόεδρο που δηλώνει περιουσία άνω του 1,6 δισ. δολαρίων, ωστόσο η πολιτική ζημιά είναι πολύ μεγαλύτερη.
Δημοσκοπήσεις στις ΗΠΑ δείχνουν ότι η συντριπτική πλειονότητα των Αμερικανών αντιτίθεται στις χρηματιστηριακές συναλλαγές από εκλεγμένους αξιωματούχους.
Η «τυφλή εμπιστοσύνη» που δεν είναι και τόσο… τυφλή
Μετά το σκάνδαλο Watergate, σχεδόν όλοι οι Αμερικανοί πρόεδροι απομακρύνθηκαν από ενεργές επενδύσεις σε μετοχές ώστε να αποφεύγονται υπόνοιες σύγκρουσης συμφερόντων.
Ο Τζίμι Κάρτερ πούλησε τις επιχειρήσεις του, ενώ άλλοι πρόεδροι μετέφεραν περιουσιακά στοιχεία σε πραγματικά «blind trusts».
Ο Τραμπ, αντίθετα, διατήρησε τις συμμετοχές του μέσα από trust που ελέγχεται από τα παιδιά του, Ντόναλντ Τζούνιορ και Έρικ Τραμπ.
Η Trump Organization επιμένει ότι όλες οι επενδύσεις γίνονται αποκλειστικά από ανεξάρτητα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μέσω αυτοματοποιημένων διαδικασιών και ότι ούτε ο ίδιος ο πρόεδρος ούτε η οικογένειά του έχουν λόγο στις επιμέρους αποφάσεις.
Ωστόσο, Αμερικανοί ειδικοί σε θέματα δεοντολογίας επισημαίνουν ότι η κατάσταση απέχει πολύ από ένα πραγματικά «τυφλό» επενδυτικό σχήμα, ειδικά όταν ο πρόεδρος γνωρίζει εκ των προτέρων πολιτικές αποφάσεις που μπορούν να επηρεάσουν τις αγορές.
Γιατί οι αποκαλύψεις προκαλούν τόσο μεγάλη συζήτηση
Το ζήτημα δεν είναι μόνο νομικό αλλά κυρίως πολιτικό και ηθικό. Ένας πρόεδρος έχει πρόσβαση σε πληροφορίες για δασμούς, κρατικές συμβάσεις, κυρώσεις, γεωπολιτικές κρίσεις και ρυθμιστικές αποφάσεις πριν αυτές γίνουν δημόσιες.
Ακόμη κι αν δεν αποδεικνύεται παράνομη εσωτερική πληροφόρηση, η εικόνα ενός προέδρου που αγοράζει και πουλά μετοχές τεχνολογικών κολοσσών ενώ η κυβέρνησή του επηρεάζει άμεσα την αγορά δημιουργεί τεράστιο θέμα αξιοπιστίας.
Ειδικά στην περίπτωση Τραμπ, η κριτική γίνεται εντονότερη επειδή η επιχειρηματική του αυτοκρατορία συνεχίζει να επεκτείνεται παράλληλα με την πολιτική εξουσία του – από τα social media και τα ακίνητα έως τα κρυπτονομίσματα και διεθνή projects που συνδέονται με ξένες κυβερνήσεις και επενδυτές.
Η κριτική στον Τραμπ
Ο Τραμπ εξελέγη ξανά υποσχόμενος ότι θα λειτουργήσει ως «πρόεδρος του λαού» απέναντι στις ελίτ της Ουάσιγκτον.
Όμως οι αποκαλύψεις για χιλιάδες χρηματιστηριακές συναλλαγές εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων ενισχύουν ακριβώς την εικόνα που ο ίδιος υποτίθεται ότι πολεμούσε: ενός πολιτικού που παραμένει βαθιά δεμένος με τα μεγάλα επιχειρηματικά και χρηματοπιστωτικά συμφέροντα.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο αν παραβίασε τεχνικά έναν κανόνα δήλωσης περιουσιακών στοιχείων.
Είναι ότι ένας εν ενεργεία πρόεδρος των ΗΠΑ εξακολουθεί να κινείται μέσα σε ένα τεράστιο δίκτυο επιχειρηματικών συμφερόντων, την ώρα που οι αποφάσεις του μπορούν να μετακινήσουν δισεκατομμύρια στις αγορές μέσα σε λίγα λεπτά.
Και όταν η ποινή για καθυστερημένες δηλώσεις εκατομμυρίων περιορίζεται σε ένα πρόστιμο 200 δολαρίων, το μήνυμα που εκπέμπεται προς τους πολίτες είναι απλό: για τους πανίσχυρους, οι κανόνες παραμένουν περισσότερο διακοσμητικοί παρά δεσμευτικοί.
