Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μεταβαίνει σήμερα στην τουρκική πρωτεύουσα για συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε μια κρίσιμη, αλλά και περιεκτική σε συμβολισμούς, διπλωματική πρωτοβουλία.
Η ελληνική πλευρά προσέρχεται χωρίς υψηλές προσδοκίες για σημαντικές γεωπολιτικές εξελίξεις, με κυβερνητικές πηγές να εκτιμούν πως το σημαντικότερο είναι να κρατηθούν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας και να διατηρηθεί μια στοιχειώδης σταθερότητα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και όχι να προκύψουν ριζικές αλλαγές στη «βαριά» ατζέντα των διαφορών, όπως το Αιγαίο και οι θαλάσσιες ζώνες.
Αντίστοιχα, και τα σημερινά δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου περιγράφουν μια επίσκεψη με χαμηλές προσδοκίες για άμεσα και θεαματικά αποτελέσματα, όπου οι συνομιλίες αναμένεται να επικεντρωθούν σε θέματα συνεργασίας και συγκράτησης εντάσεων παρά σε διευθετήσεις που αλλάζουν δραματικά το status quo.
Χαρακτηριστικό είναι το δημοσίευμα της Τουρκικής εφημερίδας Milliyet η οποία αναφέρει πως: «Η Τουρκία αποτελεί ταμπού στην ελληνική πολιτική, με αποτέλεσμα Αθήνα και Άγκυρα να μην συμφωνούν ούτε στον αριθμό των θεμάτων διαφωνίας τους».
Η επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην Άγκυρα έχει ήδη προκαλέσει επικρίσεις στην Τουρκία, κάτι που δείχνει πόσο έχει χρησιμοποιηθεί ως πολιτικό χαρτί στην Ελλάδα και γι’ αυτό το γεγονός ότι η επίσκεψη κατέστη δυνατή θεωρείται από μόνη της επιτυχία, συμπληρώνει η Τουρκική εφημερίδα.
«Στην Αθήνα υπάρχουν δύο βασικές ερμηνείες για τη στάση της κυβέρνησης» γράφει η Milliyet. Η πρώτη αφορά την επιθυμία να αποφευχθεί η παρέμβαση των ΗΠΑ στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκεται μεγαλύτερη εμπλοκή της Ευρώπης.
Η δεύτερη ερμηνεία εστιάζει στις δυνατότητες της Άγκυρας: ο Ερντογάν δεν φαίνεται να φοβάται τις αντιδράσεις και μπορεί να θέσει νέες απαιτήσεις, κυρίως σχετικά με τη Συνθήκη του Παρισιού (1947) και τις συνθήκες της Λωζάνης και του Λονδίνου, που αφορούν την υφαλοκρηπίδα και τους πόρους της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Αθήνα θεωρεί σημαντικό να δημιουργηθεί ένα υγιές διαπραγματευτικό περιβάλλον, χωρίς η Τουρκία να εκλαμβάνεται ως «χαρτί νίκης» στην ελληνική πολιτική.
Μια ελληνική πρόταση που κυκλοφορεί στα μέσα ενημέρωσης τονίζει την ανάγκη για αύξηση των εξοπλισμών και στρατιωτική μεταρρύθμιση, παράλληλα με ήρεμο διάλογο με την Τουρκία.
Η πρόταση αυτή αναδεικνύει μια αντίφαση: υπογραμμίζει την ανάγκη για σταθερές σχέσεις, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει στρατιωτικά την Ελλάδα, χωρίς να εγγυάται μια μόνιμη ειρήνη, καταλήγει το άρθρο της Milliyet.
Δεν μπαίνει στην ατζέντα η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών
Από ελληνικής πλευράς τώρα, νωρίς το πρωί, η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Λάνα Ζωχιού, ξεκαθάρισε ότι το ζήτημα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών δεν περιλαμβάνεται στην επίσημη ατζέντα του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας. «Αν τεθεί, προφανώς θα συζητηθεί, ωστόσο δεν υφίστανται οι αναγκαίες προϋποθέσεις για ουσιαστική πρόοδο», τόνισε, προσθέτοντας ότι η Ελλάδα συνεχίζει να εφαρμόζει ενεργητική εξωτερική πολιτική βασισμένη στο Διεθνές Δίκαιο, χωρίς εκπτώσεις στα ζητήματα εθνικού συμφέροντος.
Τι περιλαμβάνει η ατζέντα της Ελληνικής πλευράς
Στο τραπέζι αναμένεται να τεθούν οι τουρκικές NAVTEX που προκαλούν ένταση στο Αιγαίο, όπως και οι ελληνικές θέσεις για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και τα θαλάσσια πάρκα. Παράλληλα, θα συζητηθούν περιφερειακά θέματα, όπως οι εξελίξεις στο Ιράν, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Η Άγκυρα, από την πλευρά της, εκφράζει δυσαρέσκεια για τον αποκλεισμό από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE και αντιδρά στην στρατηγική επιλογή της Ελλάδας να ενισχύσει τις σχέσεις με το Ισραήλ, λαμβάνοντας υπόψη τη σχέση της Τουρκίας με τη Χαμάς. Κεντρικός στόχος της συνάντησης είναι η μετάδοση μηνύματος συνέχισης του διαλόγου ακόμη και σε περιόδους έντασης, χωρίς αυτό να σημαίνει αυτόματη κλιμάκωση, και η διαχείριση των σεναρίων περί «αμερικανικής επιδιαιτησίας».
Το πολιτικό κλίμα παραμένει όμως τεταμένο. Μετά το παραλίγο θερμό επεισόδιο στην Κάσο τον Ιούλιο του 2024, η Τουρκία συνεχίζει να προβάλλει τις αναθεωρητικές της θέσεις. Μόνο το τελευταίο δεκαήμερο εξέδωσε NAVTEX που δεσμεύει επ’ αόριστον περίπου το μισό Αιγαίο, ενώ το τουρκικό υπουργείο Άμυνας αντέδρασε στις δηλώσεις του Έλληνα πρωθυπουργού για τα 12 ναυτικά μίλια. Παράλληλα, ο Ομέρ Τσελίκ επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου, αφήνοντας αιχμές κατά του υπουργού Άμυνας Νίκου Δένδια.
Στόχος της ελληνικής πλευράς παραμένει η σταθερή, ελεγχόμενη προσέγγιση, διατηρώντας παράλληλα την ετοιμότητα για κάθε κίνηση που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια ή τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.
