Σοβαρές καταστροφές σε ιστορικά μνημεία και πολιτιστικά σύμβολα αιώνων προκάλεσαν οι πρόσφατες αεροπορικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, σύμφωνα με διεθνή μέσα και τις ιρανικές αρχές. Μεταξύ των περιοχών που επλήγησαν βρίσκεται η ιστορική πόλη του Ισφαχάν, ένας από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς πυρήνες της χώρας.
Σύμφωνα με αναφορές διεθνών πολιτιστικών και ειδησεογραφικών μέσων, το ιστορικό παλάτι Chehel Sotoun – γνωστό και ως «Παλάτι των Σαράντα Κιόνων» – υπέστη ζημιές μετά από αεροπορικό πλήγμα που έπληξε το κτίριο της επαρχιακής διοίκησης στο συγκρότημα Dawlatkhaneh, στην καρδιά της παλιάς πόλης.
📷 خسارات ناشی تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به مجموعه جهانی کاخ گلستان؛(۱)
مجموعه جهانی کاخ گلستان یکی از اماکنی بود که درپی حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی در یکشنبه شب خسارات و آسیبهای جدی به آن وارد شده است.#ایرانپاد pic.twitter.com/uR3WpQIyL2
— پاد (@PadDolat) March 2, 2026
Το Chehel Sotoun αποτελεί μέρος του συγκροτήματος των Περσικών Κήπων που έχει ενταχθεί στον κατάλογο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO και θεωρείται ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έργα της αρχιτεκτονικής της δυναστείας των Σαφαβιδών. Χτίστηκε τον 17ο αιώνα επί Σάχη Αμπάς Β΄ και είναι γνωστό για τις είκοσι ξύλινες κολώνες της πρόσοψης που, όταν αντανακλώνται στην πισίνα μπροστά από το κτίριο, δημιουργούν την οπτική ψευδαίσθηση σαράντα κιόνων.
Βίντεο και φωτογραφίες που κυκλοφόρησαν μετά την επίθεση δείχνουν σπασμένα παράθυρα, κατεστραμμένες ξύλινες πόρτες και ζημιές σε τμήματα της οροφής του παλατιού. Οι εκρήξεις προκάλεσαν επίσης ρωγμές σε ιστορικές τοιχογραφίες του 17ου αιώνα που απεικονίζουν σκηνές από βασιλικές δεξιώσεις, μάχες και στοιχεία της περσικής μυθολογίας — έργα που θεωρούνται από τα σημαντικότερα δείγματα περσικής ζωγραφικής.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί μια μεγάλη ρωγμή που εμφανίστηκε σε τοιχογραφία η οποία απεικονίζει τη συνάντηση του Σαφαβίδη ηγεμόνα Σαχ Ταχμάσπ Α΄ με τον Μογγόλο αυτοκράτορα της Ινδίας Χουμαγιούν. Οι ειδικοί φοβούνται ότι η ζημιά μπορεί να επιδεινώσει την ήδη εύθραυστη κατάσταση του έργου.
Οι καταστροφές δεν περιορίζονται στο συγκεκριμένο μνημείο. Στην περίφημη πλατεία Naqsh-e Jahan — επίσης μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO — έχουν καταγραφεί ζημιές σε ιστορικά κτίρια όπως το παλάτι Ali Qapu και το τζαμί Jame Abbasi, όπου καταστράφηκαν παράθυρα και τμήματα των χαρακτηριστικών τιρκουάζ κεραμικών πλακιδίων.
Επιπλέον, επλήγησαν και άλλα κτίρια του σαφαβιδικού διοικητικού συγκροτήματος, μεταξύ των οποίων το Timuri Hall, το Rakib-Khaneh (σήμερα μουσείο διακοσμητικών τεχνών) και το Ashraf Hall, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις κατέρρευσαν εσωτερικές ψευδοροφές λόγω του ωστικού κύματος των εκρήξεων.
Η UNESCO έχει ήδη εκφράσει ανησυχία για τις επιπτώσεις των εχθροπραξιών σε μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς στη Μέση Ανατολή, επισημαίνοντας ότι αρκετοί χώροι πολιτιστικής σημασίας έχουν υποστεί ζημιές από την κλιμάκωση της σύγκρουσης.
Το Ισφαχάν, περίπου πέντε ώρες οδικώς από την Τεχεράνη, θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα κέντρα περσικής τέχνης και αρχιτεκτονικής. Η πόλη έγινε πρωτεύουσα κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Σαφαβιδών (1501-1736), σε μια περίοδο πολιτιστικής αναγέννησης μετά τις καταστροφικές εισβολές των Μογγόλων και των Τιμουριδών. Σήμερα φιλοξενεί δεκάδες ιστορικά μνημεία – γέφυρες, παλάτια, ναούς, συναγωγές και παραδοσιακά παζάρια – πολλά από τα οποία βρίσκονται ακόμη σε καθημερινή χρήση μέσα στον πυκνό αστικό ιστό.
Οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι θα υποβάλουν πλήρη έκθεση στην UNESCO για την έκταση των ζημιών και τις ανάγκες αποκατάστασης των μνημείων.
Η ιστορική ειρωνεία των «βαρβάρων»
Στη διεθνή πολιτική ρητορική, το ιρανικό καθεστώς συχνά χαρακτηρίζεται ως «βαρβαρικό» από τη Δύση. Ωστόσο η ιστορία διδάσκει ότι η πραγματική βαρβαρότητα δεν κρίνεται από τα συνθήματα αλλά από τη στάση απέναντι στον πολιτισμό και την ιστορική μνήμη.
Οι κοινωνίες που καταστρέφουν μνημεία, πόλεις και πολιτιστικά σύμβολα αιώνων — ακόμη κι αν το κάνουν στο όνομα στρατιωτικών επιχειρήσεων — αφήνουν πίσω τους όχι μόνο γεωπολιτικά ερείπια αλλά και πολιτιστικά κενά. Όταν πλήττονται χώροι όπως το Ισφαχάν, που αποτελούν κομμάτι της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, το πλήγμα δεν αφορά μόνο το Ιράν αλλά την ίδια την ιστορία της ανθρωπότητας.
Η ιστορία έχει δείξει πολλές φορές ποιοι είναι εκείνοι που κατηγορούν τους άλλους για «βαρβαρότητα» και ποιοι τελικά αφήνουν πίσω τους τα πραγματικά ερείπια. Και στην περίπτωση αυτή, τα σημάδια πάνω στα μνημεία μιλούν πιο καθαρά από οποιαδήποτε διπλωματική δήλωση.
Με πληροφορίες από: The Art Newspaper
