Σε ένα αχανές στέγαστρο αεροσκαφών στην έρημο Μοχάβε της Καλιφόρνια, η εταιρεία JetZerο συναρμολογεί ένα καινοτόμο επιβατικό αεροπλάνο άνω των 200 θέσεων, ένας σχεδιασμός που υπόσχεται να μειώσει την κατανάλωση καυσίμων και να ανταγωνιστεί την Boeing και την Airbus.
Το πρωτότυπο του αεροπλάνου Z4 (καλλιτεχνική απεικόνιση στην κεντρική εικόνα), το οποίο σχεδιάζεται να πραγματοποιήσει την πρώτη πτήση του στα τέλη του έτους, αποτελεί ορόσημο στην προσπάθεια της καλοφορνέζικης εταιρίας να αναπτύξει το πρώτο επιβατικό αεροπλάνο μικτής πτέρυγας/ατράκτου, στο οποίο τα φτερά και το κυρίως σώμα ενώνονται σε μια ενιαία επιφάνεια που προσφέρει άντωση.
Ο σχεδιασμός αυτός θα μπορούσε να μειώσει την κατανάλωση καυσίμου στο μισό, υποστηρίζει η JetZero, η οποία έχει προσελκύσει επενδύσεις από τις αεροπορικές εταιρείες United Airlines και Alaska Airlines,
Το πρωτότυπο, το οποίο χρηματοδοτήθηκε εν μέρει από την αμερικανική πολεμική αεροπορία, κατασκευάζεται για την JetZero από την Scale Composites, αεροναυπηγική εταιρεία που ανήκει στην Northrop-Grumman. Θα βασίζεται τους ίδιους κινητήρες της Pratt & Whitney που χρησιμοποιούνται στο Boeing 757.
Εφόσον η δοκιμαστική πτήση είναι επιτυχής και εξασφαλιστεί νέα χρηματοδότηση, η JetZero μπορεί να ελπίζει ότι θα κάνει πραγματικότητα το σχέδιό της να ξεκινήσει την παραγωγή το 2030 στο νέο της εργοστάσιο στη Βόρεια Καρολίνα.
Το ίδιο σχέδιο θα μπορούσε να προσαρμοστεί για χρήση σε στρατιωτικά μεταγωγικά αεροπλάνα και ιπτάμενα τάνκερ ανεφοδιασμού.
Το πιλοτήτήριο του πρωτοτύπου έχει αρχίσει να παίρνει σχήμα στις εγκαταστάσεις της JetZero στην Καλιφόρνια (Reuters)
«Κανείς δεν έχει επιχειρήσει ξανά κάτι τέτοιο» δήλωσε στο Reuters ο διευθύνων σύμβουλος της JetZero Τομ Ο’Λίρι. Όπως είπε, η εταιρεία βασίζεται σε έρευνες που πραγματοποιεί η NASA εδώ και 30 χρόνια για τα αεροπλάνα μεικτής πτέρυγας/ατράκτου. Στον ίδιο σχεδιασμό είχε επενδύσει παλαιότερα και η Boeing, η προσπάθεια όμως τερματίστηκε.
Ευέλικτη διαρρύθμιση, μεγαλύτερα παράθυρα
Οι τεχνικές λεπτομέρειες του πρωτοτύπου παραμένουν επτασφράγιστο μυστικό. Στόχος της εταιρείας, πάντως, είναι να αποδείξει ότι το νέο αεροπλάνο μπορεί να παράγει άντωση με μικρότερη οπισθέλκουσα, μειώνοντας έτσι την απαιτούμενη ώση -και κατ’ επέκταση την κατανάλωση καυσίμου.
Μόνο το πιλοτήριο θα είναι υπό πίεση, ενώ οι δεξαμενές καυσίμου θα τοποθετηθούν στον χώρο όπου στο μέλλον θα βρίσκονται οι θέσεις των επιβατών.
Το Z4 της JetZero στοχεύει στη λεγόμενη «μεσαία» κατηγορία της αγοράς, την οποία εξυπηρετούσαν στο παρελθόν τα Boeing 757 και 767, αεροπλάνα χωρητικότητας 200 έως 270 επιβατών για δρομολόγια μεσαίων και μεγάλων αποστάσεων.
Ο νέος σχεδιασμός αντικαθιστά τη συμβατική σωληνοειδή άτρακτο με μια φαρδιά και επίπεδη καμπίνα, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες διαρρυθμίσεις καθισμάτων, μεγαλύτερα παράθυρα και πιο ευέλικτη διαμόρφωση του εσωτερικού χώρου.
Οι κινητήρες, τοποθετημένοι πάνω από το πίσω τμήμα του αεροσκάφους, έχουν σχεδιαστεί ώστε να μειώνουν τον θόρυβο στο έδαφος και να βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση.
Ο Ρίτσαρντ Αμπουλάφια, διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας AeroDynamic Advisory, δήλωσε ότι η JetZero αιφνιδίασε την αεροδιαστημική βιομηχανία, εξακολουθεί όμως να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις.
Πρώτα θα πρέπει να αποδείξει στην πράξη τα οφέλη που υπόσχεται σε επίπεδο αποδοτικότητας και στη συνέχεια να εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση που απαιτείται για να μετατρέψει το πρωτότυπο σε πιστοποιημένο αεροσκάφος — μια διαδικασία που πιθανότατα θα διαρκέσει πολλά χρόνια και θα κοστίσει δισεκατομμύρια δολάρια.
«Είναι ακόμη νωρίς, αλλά δεν πρόκειται για κάτι παράλογο», δήλωσε, απαντώντας στο ερώτημα αν οι επιβάτες θα μπορούν σύντομα να ταξιδεύουν με το αεροπλάνο της JetZero. «Δεν μπορούμε να το αποκλείσουμε», είπε.
To πρωότυπο του Ζ4 σχεδιάζεται να πραγματοποιήσει την πρώτη δοκιμαστική πτήση εντός του έτους (Reuters)
Επιφυλάξεις
Η JetZero ιδρύθηκε το 2020 και αρχικά αντιμετωπίστηκε με σκεπτικισμό. Το σχέδιο πήρε νέα ώθηση το 2023, όταν η πολεμική αεροπορία επέλεξε την εταιρεία για ένα τετραετές πρόγραμμα ανάπτυξης του πρωτοτύπου με κονδύλι 235 εκατ. δολαρίων.
Ο αεροναυπηγός Μπγιορν Φερμ, αναλυτής του εξειδικευμένου ιστότοπου Leeham News, δήλωσε ότι οι υποσχέσεις της JetZero για σημαντική εξοικονόμηση καυσίμου δεν έχουν ακόμη αποδειχθεί. Κατά την άποψή του, η συγκεκριμένη διαμόρφωση ταιριάζει περισσότερο στις ανάγκες της πολεμικής αεροπορίας.
«Αυτός ο τύπος σχεδίασης είναι ιδανικός για στρατιωτικά αεροσκάφη που χρειάζονται χαρακτηριστικά stealth και μεγάλο εσωτερικό όγκο για φορτίο ή καύσιμα, δεν είναι όμως απαραίτητα κατάλληλος για επιβατικά αεροσκάφη» είπε.
Οι αεροπορικές εταιρείες, για τις οποίες το καύσιμο είναι το μεγαλύτερο λειτουργικό κόστος, δείχνουν πάντως ενδιαφέρον για το νέο αεροπλάνο.
Τον Ιανουάριο, η JetZero άντλησε 175 εκατ. δολάρια σε νέο γύρο χρηματοδότησης με επικεφαλής την επενδυτική εταιρεία B Capital** και τη συμμετοχή των United Airlines Ventures, Northrop Grumman και RTX Ventures. Η επένδυση της United Airlines περιλαμβάνει δικαίωμα αγοράς έως 100 αεροσκαφών, καθώς και προαίρεση για ακόμη 100.
Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της JetZero, Τομ Ο’Λίρι, έως το τέλος του έτους προγραμματίζεται νέος γύρος χρηματοδότησης, ενώ η εταιρεία εξετάζει το ενδεχόμενο εισαγωγής της στο χρηματιστήριο έως το 2028.
Στόχος είναι να αξιοποιήσει το επενδυτικό ενδιαφέρον για την αεροδιαστημική καινοτομία, το οποίο ενισχύθηκε μετά την είσοδο της SpaceX στο χρηματιστήριο τον περασμένο μήνα, με την αποτίμηση της εταιρείας του Έλον Μασκ να πλησιάζει τα 2 τρισ. δολάρια.
«Δεν θα βρείτε σήμερα ούτε έναν διευθύνοντα σύμβουλο αεροδιαστημικής εταιρείας στον κόσμο που να μη σκέφτεται την είσοδο στο χρηματιστήριο μετά τη δημόσια εγγραφή της SpaceX» είπε ο Ο’Λίρι.
Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι όλα θα εξαρτηθούν από την πρώτη δοκιμαστική πτήση του πρωτοτύπου.
«Όταν πετάξει το δοκιμαστικό αεροσκάφος… θα ανοίξει ο δρόμος για την εξασφάλιση παραγγελιών, αφού η αεροπορική βιομηχανία αναγνωρίζει πως πρόκειται για πραγματικότητα».
