Μια ακροδεξιά σύνοδος στο Πόρτο με συμμετοχές από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, με εξέχοντα καλεσμένο τον Γρέγκορι Μποβίνο, πρώην επικαφελής της ICE, επαναφέρει στο προσκήνιο το ήδη τεταμένο πεδίο της μεταναστευτικής πολιτικής και των ιδεολογικών συγκρούσεων γύρω από αυτό. Στη Φιγκουέιρα ντα Φοζ, περίπου 135 χιλιόμετρα νότια του Πόρτο, συγκεντρώθηκαν εκατοντάδες ακροδεξιοί, πολιτικά στελέχη και διαδικτυακοί influencers, σε μια εκδήλωση που επικεντρώθηκε στη λεγόμενη «επαναμετανάστευση».
Σύμφωνα με δημοσίευμα του POLITICO, στο επίκεντρο βρέθηκαν ιδέες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν περιθωριακές ακόμη και σε τμήματα της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς, όπως η «re-migration» και οι μαζικές απελάσεις μεταναστών και απογόνων τους.
Η συζήτηση ενισχύεται, όπως σημειώνεται, και από τη ρητορική που έχει υιοθετηθεί σε τμήματα του πολιτικού λόγου στις ΗΠΑ, με αποτέλεσμα έννοιες που κάποτε παρέμεναν σε κλειστούς κύκλους να εμφανίζονται πλέον σε δημόσιες διεθνείς διοργανώσεις.
Η συζήτηση δεν περιορίστηκε σε θεωρητικό επίπεδο. Αντίθετα, εξελίχθηκε σε ένα διεθνές μίγμα πολιτικής ρητορικής, ακτιβισμού και οργανωμένης επικοινωνίας, με σαφείς ιδεολογικές αιχμές και έντονη παρουσία στα social media.
Πολιτικά πρόσωπα και διεθνείς διασυνδέσεις
Στο επίκεντρο της εκδήλωσης βρέθηκαν στελέχη από το γερμανικό κόμμα AfD (Εναλλακτική για τη Γερμανία) και το ισπανικό Vox, δύο πολιτικές δυνάμεις που συχνά απασχολούν τον δημόσιο διάλογο στην Ευρώπη για τις θέσεις τους στο μεταναστευτικό.
Στην εκδήλωση εκτός του πρώην επικεφαλής της Συνοριακής Φρουράς (ICE) των ΗΠΑ Γκρέγκορι Μποβίνο συμμετείχε και ο Αμερικανός ακτιβιστής Τζάρεντ Τέιλορ, δίνοντας στη σύνοδο έντονο διατλαντικό χαρακτήρα.
Ο Πρώην επικεφαλής της ICE Γκρέγκορι Μποβίνο
Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, η παρουσία τους αξιοποιήθηκε επικοινωνιακά από τους διοργανωτές ως απόδειξη ότι οι ιδέες γύρω από τη μεταναστευτική πολιτική αποκτούν πλέον διεθνή απήχηση και δεν περιορίζονται σε εθνικά ακροατήρια.
Η «επαναμετανάστευση» στο επίκεντρο της συζήτησης
Κεντρική έννοια της συνόδου αποτέλεσε η λεγόμενη «επαναμετανάστευση», ένας όρος που αναφέρεται σε πολιτικές μαζικών απελάσεων και επιστροφών μεταναστών και, σε ορισμένες εκδοχές ακόμη και των απογόνων τους.
Οι υποστηρικτές της άποψης επιχείρησαν να παρουσιάσουν την ιδέα ως απάντηση σε αυτό που περιγράφουν ως «ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές» και «κρίση ταυτότητας» στην Ευρώπη. Ωστόσο, για τους επικριτές της ακροδεξιάς, πρόκειται για μια ρητορική που αγγίζει τα όρια της συλλογικής στοχοποίησης με βάση την εθνικότητα ή τη θρησκεία.
Η δημόσια συζήτηση γύρω από τον όρο έχει ενταθεί το τελευταίο διάστημα, ειδικά μετά τη μετατόπιση τμημάτων του πολιτικού λόγου στις ΗΠΑ προς πιο σκληρές θέσεις στο μεταναστευτικό, κάτι που φαίνεται να επηρεάζει και ευρωπαϊκά δίκτυα.
Από τα περιθώρια στο πολιτικό προσκήνιο
Σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν στη σύνοδο, η χρήση του όρου από υψηλά πολιτικά πρόσωπα διεθνώς συμβάλλει στην «αποστιγματοποίησή» του. Ο Αυστριακός ακτιβιστής Martin Sellner, που συνδιοργάνωσε την εκδήλωση, υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με την εθνική και πολιτισμική της ταυτότητα, μιλώντας για ανάγκη υπέρβασης του «μεταπολεμικού ενοχικού πλαισίου».
Η συγκεκριμένη ρητορική εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση που επιχειρεί να μεταφέρει συζητήσεις από το περιθώριο της πολιτικής ατζέντας στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις σε πολιτικούς και ακαδημαϊκούς κύκλους.
Πολιτικές παρουσίες και αποστάσεις
Αν και η εκδήλωση συγκέντρωσε στελέχη από ευρωπαϊκά κόμματα, δεν έλειψαν και οι προσπάθειες αποστασιοποίησης. Ορισμένοι συμμετέχοντες από το AfD δήλωσαν ότι παρευρέθηκαν ως «παρατηρητές», χωρίς να υιοθετούν απαραίτητα τις θέσεις που παρουσιάστηκαν.
Την ίδια στιγμή, άλλες πολιτικές δυνάμεις της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές απέναντι στον όρο «επαναμετανάστευση», θεωρώντας τον πολιτικά τοξικό και νομικά προβληματικό, καθώς συνδέεται με συλλογικές αναφορές που έχουν ιστορικά φορτία.
Έλεγχος πρόσβασης και σκηνικό έντασης
Η διοργάνωση χαρακτηρίστηκε από αυστηρό έλεγχο πρόσβασης. Δημοσιογράφοι που επιχείρησαν να καλύψουν την εκδήλωση αντιμετώπισαν περιορισμούς, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις παρέμειναν εκτός του κύριου χώρου.
Παράλληλα, η έντονη παρουσία μέσων κοινωνικής δικτύωσης και η επιλεκτική πρόσβαση influencers ενίσχυσαν την εικόνα μιας εκδήλωσης που δίνει ιδιαίτερο βάρος στην επικοινωνιακή εικόνα και λιγότερο στη θεσμική διαφάνεια.
Η εικόνα ενός διεθνούς δικτύου
Η σύνοδος ανέδειξε επίσης τη δυναμική ενός διεθνούς δικτύου ακτιβιστών και ομιλητών που επιχειρούν να διαμορφώσουν ενιαίο αφήγημα γύρω από τη μετανάστευση και την ταυτότητα.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν και πρόσωπα με αμφιλεγόμενο παρελθόν, όπως ο πρώην Βέλγος πολιτικός Dries Van Langenhove και η Ολλανδή ακτιβίστρια Eva Vlaardingerbroek, ενισχύοντας τη συζήτηση γύρω από τα όρια μεταξύ πολιτικής έκφρασης και ρητορικής μίσους.
