Ντόμινο επιπτώσεων στις τιμές, αλλά και στην διαθεσιμότητα των προηγμένων θεραπειών στη φαρμακευτική αγορά διεθνώς, φέρνει η αμερικανική πολιτική του «πιο προτιμώμενου κράτους» (Most Favourite Nation – MFN) που αλλάζει τον παγκόσμιο χάρτη σε ότι αφορά την κυκλοφορία των καινοτόμων φαρμάκων σε κάθε κράτος ξεχωριστά, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.
Το μέτρο προκαλεί αβεβαιότητα στον κλάδο της φαρμακοβιομηχανίας, η οποία δυσκολεύεται να λάβει τελικές αποφάσεις στο πώς να προχωρήσει με την τιμολογιακή πολιτική της και τη διάθεση των καινοτόμων φαρμάκων ανά τις χώρες, διεθνώς. Μάλιστα το 83% των υψηλόβαθμων στελεχών της, εκφράζει έντονη ανησυχία για την πορεία των εταιρειών, αλλά και την πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες που χρειάζονται, εξαιτίας της πολιτικής αυτής.
Ο λόγος είναι ότι η μείωση των τιμών των φαρμάκων στις ΗΠΑ, θα πρέπει να αντισταθμιστεί με άνοδο των τιμών σε άλλα κράτη διεθνώς, με πρώτη την Ευρώπη, αν και στον ορίζοντα μπαίνουν τώρα και νέα κράτη, όπως η Κίνα, η Βραζιλία, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Την ίδια στιγμή όμως, οι οικονομικές ανισότητες μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών, προκαλεί αμφιβολίες ακόμη και για την τοποθέτηση των νέων θεραπειών στις τοπικές αγορές οικονομικά ασθενέστερων κρατών όπως η Βουλγαρία, η Σλοβακία κ. ά.
Η καθυστέρηση εισαγωγής νέων φαρμάκων στις αγορές, θα οδηγήσει σε καθυστερημένη πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες, ιδίως σε μικρότερες ή χαμηλότερου εισοδήματος χώρες.
Εμπόδια στις καινοτόμες θεραπείες στην Ευρώπη φέρνει η πολιτική του «προτιμώμενου κράτους» των ΗΠΑ
Στα συμπεράσματα αυτά καταλήγει έρευνα του Reuters Events για τις επιπτώσεις της πολιτικής του «περισσότερο προτιμώμενου κράτους» (ΜFN), τονίζοντας ότι «η πολιτική MFN δεν πετυχαίνει τον στόχο της μείωσης των αμερικανικών τιμών με παγκόσμια εξισορρόπηση. Αντίθετα, οδηγεί σε αυξήσεις τιμών στην Ευρώπη, καθυστερήσεις λανσαρίσματος νέων φαρμάκων, κίνδυνο για την καινοτομία και αβεβαιότητα για το μέλλον της φαρμακευτικής αγοράς.
Μάλιστα η έκθεση βλέπει τρία διαφορετικά σενάρια για το μέλλον, όπου:
- Δημιουργείται νέο πρότυπο αγοράς με καθυστερήσεις στην Ευρώπη, προτεραιότητα σε αναδυόμενες αγορές και αυξήσεις τιμών στην Ε.Ε.
- Έρχονται νομικές και πολιτικές αλλαγές με ανατροπή ή τροποποίηση MFN/IRA μέσω δικαστηρίων ή νέας κυβέρνησης και
- Προκαλείται κατακερματισμός, καθώς κάποιες εταιρείες συμμετέχουν στο MFN και άλλες όχι, δημιουργώντας άνισες αγορές και πρόσβαση.
Αναλυτικότερα, η έρευνα έδειξε ότι οι εταιρείες δεν μειώνουν τις τιμές στις ΗΠΑ, όπως θα ήθελε η πολιτική MFN. Αντίθετα, τουλάχιστον οι μισές φαρμακευτικές αλλάζουν την παγκόσμια σειρά στο λανσάρισμα κάθε φαρμάκου με το 60% των εταιρειών να καθυστερούν την εισαγωγή των νέων θεραπειών σε χώρες αναφοράς MFN, κυρίως της Ε.Ε., ενώ 51% θέτει σε προτεραιότητα αγορές χωρών με υψηλά έσοδα, οι οποίες όμως δεν περιλαμβάνονται στις χώρες αναφοράς, όπως η Κίνα, η Βραζιλία, η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, ενώ το 50% αποφεύγει το λανσάρισμα νέων φαρμάκων σε ευρωπαϊκές αγορές χαμηλού κόστους όπως η Σλοβακία, η Βουλγαρία κλπ.
Παράλληλα, οι εταιρείες αναπροσαρμόζουν τις τιμές λανσαρίσματος. Συγκεκριμένα το 54% των εταιρειών αναμένουν αυξήσεις τιμών στην Ευρώπη, ενόσω στις ΗΠΑ αναμένονται μειώσεις, όχι λόγω αποτελεσματικής πολιτικής, αλλά λόγω μετακύλισης του κόστους στην Ευρώπη.
Ανησυχία
Σύμφωνα με την έρευνα:
- Το 83% των στελεχών δηλώνουν υψηλή ανησυχία για το MFN.
- Παρά την ανησυχία, μόνο 6% των εταιρειών έχουν ολοκληρώσει στρατηγικό πλάνο αντίδρασης, ενώ το 30% βρίσκεται σε «αξιολόγηση χωρίς χρονοδιάγραμμα».
- Η βιομηχανία δυσκολεύεται να λάβει τελικές αποφάσεις λόγω πολυπλοκότητας διεθνών τιμολογιακών συστημάτων και αβεβαιότητας.
- Το 63% προβλέπει επιπτώσεις στα συστήματα διεθνούς τιμολόγησης.
- Το 62% προβλέπει πιθανή μείωση και περιορισμό της καινοτομίας.
- Το 60% εκτιμά ότι θα υπάρξει καθυστέρηση πρόσβασης ασθενών σε νέα φάρμακα, καθώς χαμηλή τιμολόγηση στην Ευρώπη, θα ασκήσει πιέσεις σε υψηλότερες αγορές, με αποτέλεσμα οι εταιρείες να καθυστερήσουν ή να αποφύγουν εντελώς τις χαμηλές αγορές.
Καινοτομία και πρόσβαση
Το 71% των στελεχών πιστεύει ότι το MFN θα έχει αρνητική επίδραση στην καινοτομία, λόγω μειωμένων αναμενόμενων εσόδων.
Η καθυστέρηση εισαγωγής νέων φαρμάκων στις αγορές, θα οδηγήσει σε καθυστερημένη πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες, ιδίως σε μικρότερες ή χαμηλότερου εισοδήματος χώρες.
Επιπτώσεις στους ασθενείς
Σε ότι αφορά την αποτελεσματικότητα της πολιτικής MFN, οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν σκεπτικοί:
- Μόνο το 19% πιστεύει ότι θα βελτιώσει την πρόσβαση των ασθενών.
- Το 39% θεωρεί ότι δεν θα αυξήσει τη διαφάνεια.
- Το 88% επισημαίνει ότι προκαλεί σημαντική αβεβαιότητα στις παγκόσμιες στρατηγικές τιμολόγησης.
- Το 84% εκτιμά ότι θα μειώσει την πρόσβαση σε κάποιες αγορές.
Επιπτώσεις στις εταιρείες
Οι μεγάλες εταιρείες (με κύκλο εργασιών άνω των 25 δισ. δολ.) έχουν ήδη επηρεαστεί σημαντικά, ενώ οι μικρότερες εταιρείες είναι πιο ευάλωτες, καθώς ένα πλήγμα 30–40% στα έσοδα μπορεί να απειλήσει ολόκληρα προγράμματα, σύμφωνα με τα στελέχη των φαρμακευτικών που επισημαίνουν ότι την ίδια στιγμή, πέντε μεγάλες εταιρείες έχουν δεσμεύσει άνω των 200 δισ. δολ. σε επενδύσεις λόγω συμφωνιών MFN, κάτι που περιορίζει την ευελιξία στρατηγικής.
Αδιαφάνεια
Καταληκτικά, σε ότι αφορά το θέμα των αυξημένων τιμών τουλάχιστον σε ότι αφορά τις ονομαστικές τιμές καταλόγου, οι εκπρόσωποι των εταιρειών σημειώνουν ότι η πολιτική MFN βασίζεται σε καθαρές τιμές (net prices), όμως:
- Οι περισσότερες χώρες δεν αποκαλύπτουν τις καθαρές τιμές.
- Οι εταιρείες συνεχίζουν πολιτικές rebate και εκπτώσεων που δεν είναι δημόσιες.
- Το αποτέλεσμα θα είναι η πιθανή αύξηση των τιμών καταλόγου χωρίς ουσιαστική διαφάνεια.
