Σας έχει τύχει ποτέ να απαντάτε σε επαγγελματικά email αργά το βράδυ;
Δυστυχώς, αυτό είναι ένα σενάριο με το οποίο πολλοί άνθρωποι είναι πολύ εξοικειωμένοι.
Η άνοδος της εξ αποστάσεως εργασίας, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη αστάθεια και τις απολύσεις στην παγκόσμια αγορά εργασίας, έχει θολώσει όλο και περισσότερο τα όρια των εύλογων ωρών εργασίας.
Ως αποτέλεσμα, εκατομμύρια Ευρωπαίοι διαπιστώνουν ότι η εργασία τους εισβάλλει σταθερά στον προσωπικό τους χρόνο, σύμφωνα με το Euronews.
Όπως έδειξε μια σημαντική μελέτη του Eurofound που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο, περίπου ένας στους πέντε εργαζόμενους της ΕΕ δηλώνει ότι επικοινωνούν μαζί του για επαγγελματικούς λόγους εκτός των κανονικών ωρών εργασίας πολλές φορές κάθε μήνα, γεγονός που οδηγεί σε σημαντικό επιπλέον άγχος και ενισχύει την κουλτούρα της «συνεχούς διαθεσιμότητας».
Η επικοινωνία εκτός ωρών εργασίας αποτελεί βασικό παράγοντα άγχους
Περίπου το 59% των Ευρωπαίων εργαζομένων που συμμετείχαν στην έρευνα του Eurofound δήλωσαν ότι βίωναν πάντα ή σχεδόν πάντα άγχος στην εργασία τους.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι η συχνότητα με την οποία οι εργαζόμενοι δέχονταν επαγγελματικά μηνύματα και τηλέφωνα εκτός των κανονικών ωρών εργασίας συνδέεται άμεσα με υψηλότερα επίπεδα άγχους.
Αντίθετα, μόνο το 17% των εργαζομένων που δεν δέχονταν ποτέ επικοινωνία εκτός ωρών εργασίας ανέφεραν ότι ένιωθαν άγχος.
Ομοίως, σύμφωνα με μια πρόσφατη ανάλυση της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού του Ηνωμένου Βασιλείου από το Trades Union Congress (TUC), περίπου 3,5 εκατομμύρια Βρετανοί εργαζόμενοι – ή ένας στους οκτώ – εργάζονταν τακτικά χωρίς αμοιβή υπερωρίες πέρυσι, συνεισφέροντας περίπου 28,5 δισεκατομμύρια λίρες (33,3 δισεκατομμύρια ευρώ) σε μη αμειβόμενη εργασία.
Ως εκ τούτου, η ολοένα και πιο διαδεδομένη κουλτούρα της «συνεχούς διαθεσιμότητας» έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και στην ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
Σύμφωνα με το Eurofound, ο βαρύς φόρτος εργασίας ήταν ο κύριος παράγοντας που οδήγησε στην επικοινωνία εκτός ωραρίου στην Ευρώπη.
Οι τηλεργαζόμενοι, ειδικότερα, δυσκολεύονταν να διατηρήσουν όρια και εκτίθεντο συχνότερα σε υπερωρίες, ακανόνιστα ωράρια και επέκταση της εργασίας στον ελεύθερο χρόνο τους, παράλληλα με την προσδοκία ότι θα πρέπει να παραμένουν συνεχώς διαθέσιμοι.
«Μεταξύ των εργαζομένων με ευέλικτες ώρες έναρξης και λήξης της εργασίας, το 64% αναφέρει ότι δέχεται επικοινωνία εκτός ωραρίου εργασίας τουλάχιστον περιστασιακά, σε σύγκριση με το 49% όσων έχουν τυπικά ωράρια.
Παρόμοιο μοτίβο παρατηρείται και ανάλογα με τον τόπο εργασίας: το 63% των τηλεργαζομένων αναφέρει τέτοια επικοινωνία, σε σύγκριση με το 48% των εργαζομένων που εργάζονται αποκλειστικά στις εγκαταστάσεις του εργοδότη τους», αναφέρει η έρευνα του Eurofound.
Σύμφωνα με την έκθεση «Always-On Workforce Report», το 92% των εργαζομένων στο Ηνωμένο Βασίλειο δυσκολεύεται να «αποσυνδεθεί» ψυχικά κατά τη διάρκεια του ελεύθερου χρόνου του, ποσοστό πολύ υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 78%. Ομοίως, το 88% δήλωσε ότι αισθάνεται άγχος ή ενοχή όταν ζητά άδεια.
Ένας συνδυασμός λειτουργικών, προσωπικών και πολιτισμικών παραγόντων εμποδίζει τους εργαζόμενους να «αποσυνδεθούν» πλήρως, συμπεριλαμβανομένου του φόβου να χάσουν κάτι σημαντικό («fear of missing out»), των προσδοκιών της διοίκησης, των εφαρμογών εργασίας στα κινητά τους και των ανησυχιών ότι θα θεωρηθούν αντικαταστάσιμοι.
Τι κάνουν οι ευρωπαϊκές χώρες γι’ αυτό;
Σε μια προσπάθεια να προστατεύσουν καλύτερα την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής των εργαζομένων, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία, το Βέλγιο, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Ελλάδα και το Λουξεμβούργο, έχουν θεσπίσει νομικά μέτρα, εργατικούς κανονισμούς ή κώδικες συμπεριφοράς στον χώρο εργασίας με στόχο τον περιορισμό της επικοινωνίας εκτός ωραρίου και τη διασφάλιση του δικαιώματος των εργαζομένων στην ανάπαυση.
Τα μέτρα αυτά κυμαίνονται από νόμους που κατοχυρώνουν το δικαίωμα αποσύνδεσης και τροποποιήσεις των εργατικών κωδίκων έως συλλογικές συμβάσεις και μη δεσμευτικούς κώδικες δεοντολογίας.
Ωστόσο, οι εθνικές προσεγγίσεις διαφέρουν σημαντικά, δημιουργώντας ένα κατακερματισμένο ρυθμιστικό τοπίο σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Οι εργοδότες πρέπει επίσης να αντιμετωπίσουν βαθιά ριζωμένες κουλτούρες εργασιακού περιβάλλοντος όπου η σύνδεση είναι συνεχής, ενώ η υβριδική εργασία, η διεθνής συνεργασία και οι διασυνοριακές ομάδες μπορούν να δυσχεράνουν τον καθορισμό σαφών ορίων μεταξύ εργασιακού και προσωπικού χρόνου.
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα ανώτερα στελέχη και τους εργαζόμενους με ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας, των οποίων οι ρόλοι συχνά περιλαμβάνουν ακανόνιστα ωράρια, μεγαλύτερη αυτονομία και συνεργασία σε διαφορετικές ζώνες ώρας. Ως αποτέλεσμα, μπορεί να είναι λιγότερο σαφές πότε αναμένεται να είναι διαθέσιμοι και πότε αρχίζει ο προσωπικός τους χρόνος.
Σε ορισμένες χώρες, συγκεκριμένες υποχρεώσεις ισχύουν μόνο για εργοδότες άνω ενός συγκεκριμένου μεγέθους, πράγμα που σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι σε μικρότερες επιχειρήσεις ενδέχεται να μην απολαμβάνουν το ίδιο επίπεδο προστασίας.
Ο φόβος αντιποίνων ή το ενδεχόμενο να θεωρηθούν λιγότερο αφοσιωμένοι μπορεί επίσης να οδηγήσει τους εργαζόμενους να ανταποκρίνονται εθελοντικά σε επικοινωνίες σχετικά με την εργασία εκτός των κανονικών ωρών, καθιστώντας πιο δύσκολο για τις επιχειρήσεις να προωθήσουν μια διαρκή αλλαγή στην εταιρική κουλτούρα.
