Σε ένα ιδιαίτερο παράδοξο φαίνονται παγιδευμένος ο κλάδος των κατασκευών παγκοσμίως: μπορεί η έλλειψη προσφοράς σε πολλούς τομείς να παραπέμπει σε ευκαιρίες σημαντικής ανάπτυξης, όμως το τοπίο παραμένει γεμάτο προκλήσεις.
Ειδικότερα, πληθωρισμός του κόστους, οι ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό, το αυξημένο κόστος δανεισμού και το αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο υπονομεύουν τη βιωσιμότητα των νέων κατασκευαστικών έργων. Με τη σειρά της η οικονομική και γεωπολιτική αβεβαιότητα επιβαρύνει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και των επενδυτών.
Αυτή η ένταση είναι ορατή στις κατασκευές, καθώς οι πιέσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού και οι ασθενέστερες προοπτικές επηρεάζουν αρνητικά τον κλάδο.
Ενδεικτικά, η παγκόσμια κατασκευαστική δραστηριότητα προβλέπεται να αυξηθεί λίγο κάτω από 3% το 2026, σύμφωνα με την Oxford Economics.
Έπειτα, οι κατασκευαστές σε αρκετές ανεπτυγμένες αγορές έχουν αναβάλει ή μειώσει το μέγεθος των έργων τους λόγω ανησυχιών σχετικά με τη ζήτηση και τη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι πιθανές αποδόσεις από την αύξηση των πωλήσεων ή των ενοικίων δεν παρέχουν επαρκή απόδοση της επένδυσης, αναφέρει νέα έρευνα της Savills.
Παρά αυτούς τους περιορισμούς στην προσφορά, οι αγορές παγκοσμίως αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις ζήτησης. Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά 13% για τους κορυφαίους γραφειακούς χώρους και κατά 26% για τα κορυφαία ακίνητα από το 2020.
Το γεγονός ότι αυτό δεν τροφοδοτεί σημαντικά την κατασκευαστική δραστηριότητα αντανακλά την ύπαρξη περιορισμών στη βιωσιμότητα των έργων, τονίζει η Savills.
Την ίδια ώρα, οι προκλήσεις στη βιωσιμότητα γίνονται αισθητές παγκοσμίως, με τα υψηλότερα επιτόκια να επηρεάζουν ιδιαίτερα τους ιδιώτες κατασκευαστές.
Οι ελλείψεις εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού αυξάνουν το κόστος παράδοσης των κατασκευών, ασκώντας πιέσεις στους εργολάβους. Επιπλέον, υπάρχουν ποικίλα ζητήματα ανάπτυξης που αφορούν την εκάστοτε αγορά.
Savills: Ακτινογραφία κατασκευών στην Ευρώπη
Για παράδειγμα, το Ηνωμένο Βασίλειο αντιμετωπίζει έλλειψη εργολάβων με την απαραίτητη τεχνογνωσία για μεγάλης κλίμακας έργα στην ανακαίνιση γραφείων, γεγονός που οδηγεί σε αυξημένο κατασκευαστικό κόστος.
Στο Λονδίνο ειδικότερα το κατασκευαστικό κόστος για γραφεία είναι πλέον δυόμισι φορές υψηλότερο από το κόστος της γης ανά τετραγωνικό πόδι, αναφέρει η Savills.
Παράλληλα, η οικιστική ανάπτυξη έχει μειωθεί. Η αγορά κατοικίας εμφανίζεται υποτονική και οι νέοι κανονισμοί ασφάλειας κτιρίων παρατείνουν έτι περαιτέρω τα χρονοδιαγράμματα σχεδιασμού. Αυτό ασκεί πίεση στην παράδοση πολυκατοικιών, φοιτητικών κατοικιών αλλά και ακινήτων για ηλικιωμένους.
Η Γαλλία αντιμετωπίζει τα δικά της διαρθρωτικά εμπόδια. Η εντολή “Zéro Artificialisation Nette” (Μηδενική Καθαρή Τεχνητή Υποβάθμιση Εδάφους) έχει σχεδιαστεί για την προστασία των παρθένων εκτάσεων.
Αυτό ενθαρρύνει τους κατασκευαστές να επικεντρώσουν τα οικιστικά έργα σε υφιστάμενες αστικές και εγκαταλελειμμένες βιομηχανικές εκτάσεις, οι οποίες συνεπάγονται μεγαλύτερα τεχνικά και οικονομικά βάρη. Στην εξαιρετικά περιορισμένη αγορά του Παρισιού, το κόστος εγκαταλελειμμένων βιομηχανικών περιοχών διαμορφώνεται σε πάνω από 900 δολάριο ανά τετραγωνικό πόδι.
Στην Ολλανδία, οι τιμές της γης, το υψηλό κατασκευαστικό κόστος και οι χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης περιορίζουν την ανάπτυξη γραφείων στο Άμστερνταμ. Η πόλη έχει επίσης επιβάλει ελέγχους στα ενοίκια για οικιστικά ακίνητα μέσης κατηγορίας, σύμφωνα με τη Savills.
Ζορίζεται ο κλάδος στις ΗΠΑ
Ο διπλασιασμός των δασμών χάλυβα το 2025, σε συνδυασμό με την επέκταση των δασμών αλουμινίου, αύξησε κατακόρυφα τις τιμές των υλικών στις ΗΠΑ.
Πιο ειδικά, η Νέα Υόρκη έχει το υψηλότερο κόστος κατασκευής από οποιαδήποτε άλλη παγκόσμια αγορά, ξεπερνώντας τα 1.000 δολάρια ανά τετραγωνικό πόδι όσον αφορά τα γραφεία.
«Αυτά τα κόστη, μαζί με την ακριβή χρηματοδότηση και τον πληθωρισμό των υλικών που καθοδηγείται από τους δασμούς, δημιουργούν εξαιρετικά δύσκολα οικονομικά δεδομένα για την ανάπτυξη ακινήτων στην πόλη», δηλώνει ο Matt Schreck, Διευθυντής Ερευνών για τη Νέα Υόρκη και την περιοχή Tri-State της Savills US.
Έπειτα, το κόστος κατασκευής κατοικιών έχει αυξηθεί σημαντικά από το 2020 και οι κανονισμοί, τα υψηλά επιτόκια και οι περιορισμοί χωροταξίας σημαίνουν ότι ο ρυθμός κατασκευής νέων διαμερισμάτων είναι αρκετά αργός.
Οι προκλήσεις σε Ασία-Ειρηνικό
Το αυξανόμενο κόστος κατασκευής και γης συνεχίζει να πιέζει τη βιωσιμότητα των έργων και στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού.
Στη Σεούλ τα έργα κορυφαίων γραφειακών χώρων στην κεντρική επιχειρηματική περιοχή της πόλης έχουν επηρεαστεί ιδιαίτερα από τις πιέσεις του κόστους και τα προβλήματα στην εξασφάλιση χρηματοδότησης έργων.
Έως τον Σεπτέμβριο του 2025, το 32% των προγραμματισμένων έργων κορυφαίων γραφειακών χώρων της πόλης για το 2029 δεν είχε ακόμη εξασφαλίσει χρηματοδότηση έργου, αυξάνοντας την πιθανότητα καθυστερήσεων για το 2030 ή και αργότερα.
Ωστόσο, οι κυβερνητικές πρωτοβουλίες, συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών στους κανόνες χρήσεων γης, επέτρεψαν σε αρκετά έργα να προχωρήσουν.
Στο Τόκιο, το κόστος γης και κατασκευών έχει αυξηθεί κατά 40% έως 50% από το 2020, με τις τιμές γης για στεγαστικά έργα να υπερβαίνουν τα βιώσιμα επίπεδα.
Οι κατασκευαστές αντιμετωπίζουν έλλειψη εργατικού δυναμικού, με αποτέλεσμα ορισμένα έργα να καθυστερούν ή να ακυρώνονται.
Έπειτα, στο Σίδνεϊ η αγορά γραφείων αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις βιωσιμότητας, με τα ενοίκια της αγοράς να είναι έως και 20% χαμηλότερα από ό,τι απαιτείται για να δικαιολογηθεί η νέα κατασκευή, σύμφωνα με την Dexus.
Ποιες στρατηγικές προτείνει η Savills
Η τοποθεσία είχε ανέκαθεν σημασία στον κλάδο, ωστόσο σήμερα ο ορισμός της έχει γίνει εξαιρετικά τοπικός. Οι κατασκευαστές δεν επικεντρώνονται σε ολόκληρες πόλεις, αλλά σε συγκεκριμένες γειτονιές (ακόμα και δρόμους) όπου η ζήτηση των ενοικιαστών είναι ιδιαίτερα ισχυρή. Σε αγορές γραφείων με περιορισμένη προσφορά, ένα κορυφαίο κτίριο στη σωστή τοποθεσία μπορεί να είναι εξίσου ελκυστικό με ένα περιουσιακό στοιχείο εξαιρετικά υψηλών προδιαγραφών, έχοντας παράλληλα χαμηλότερο κατασκευαστικό κόστος.
Μάλιστα, σε περιοχές πλούσιες σε παροχές ορισμένοι κατασκευαστές απλοποιούν επίσης τα λειτουργικά έξοδα, παραλείποντας χαρακτηριστικά που είναι διαθέσιμα σε κοντινή απόσταση, όπως εσωτερικά γυμναστήρια ή εγκαταστάσεις ευεξίας
Κατανομή κινδύνου μέσω συστημάτων μικτής χρήσης – Η ανάπτυξη μεικτής χρήσης έχει γίνει ένα ολοένα και πιο αποτελεσματικό εργαλείο μετριασμού του κινδύνου, επιτρέποντας στους κατασκευαστές να δημιουργήσουν διαφοροποιημένες ροές εσόδων και πιο ανθεκτικά προφίλ πληρότητας. Συνδυάζοντας χρήσεις, όπως γραφεία, καταστήματα λιανικής, κατοικίες και αναψυχή, μπορούν να δημιουργήσουν επισκεψιμότητα 24/7 και να επωφεληθούν από πιο ευέλικτες στρατηγικές μίσθωσης.
Τα μακροπρόθεσμα κεφάλαια, συμπεριλαμβανομένων των κρατικών επενδυτικών ταμείων (sovereign wealth funds), των οικογενειακών γραφείων διαχείρισης πλούτου (family offices) και των ιδιωτών επενδυτών, έχουν καταστεί σημαντικός καταλύτης για την ανάπτυξη. Αυτές οι ομάδες μετατοπίζονται όλο και περισσότερο από τις παθητικές επενδύσεις σε αμοιβαία κεφάλαια προς τις κοινοπραξίες (joint ventures) και τις δομές συνεπένδυσης (co-investment structures), αποκτώντας μεγαλύτερο έλεγχο στον χρόνο υλοποίησης και στο ρίσκο.
Πηγή: ot.gr
